HADRİANOPOLİS MOZAİKLERİNDEKİ MEYVE TASVİRLERİNİN İKONOGRAFİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE BÖLGEDEKİ TARIM FAALİYETLERİNDEKİ YERİ

Öz

Hadrianopolis, Karabük ili, Eskipazar ilçe merkezinin 3 km batısında “Viranşehir” olarak adlandırılan mevkii ve çevresinde konumlanmaktadir. Hadrianopolis’te 2003-2024 yilları arasında, Geç Roma – Erken Bizans Dönemi’ne tarihlenen sekiz yapıda kazı çalışması yapılmıştır. Bu çalışmalarda dönemın süsleme karakterini yansıtan zemin mozaiklerine rastlanılmiştır. Zemin mozaiklerinde geometrik, bitkisel ve figüratif desenler işlenmiştir. Restoratör ve konservatörler tarafindan sağlamlaştırma çalışması yapılan mozaikler, uygun teknikler doğrultusunda koruma altına alınmıştır. Araştırmanın amacı Hadrianopolis’te ortaya çıkarılan yapıların zeminlerinde yapılmış mozaiklerin ikonografik değerlendirmesini yapmaktir. İkonografik açıdan meyve tasvirleri antik dönemde cennet bahçesinin sembolü olarak kabul görmüştür. Fakat meyve tasvirlerine sadece ikonografik yaklaşmak doğru bir değerlendirme yapmak için yeterli değildir. Meyve tasvirlerinin mozaiklerin yapıldığı tarihte bölgedeki tarımsal faaliyetler ile ilişkisinin olup olmadığı konusuna değinilecektir. Modern tarim yöntemleri, ekonomik koşullar ve iklim değişiklikleri, bazı meyvelerin bugün de yetişmesine izin verirken, bazılarinin da kaybolmasina neden olmuştur. Bu bağlamda, Hadrianopolis'teki meyve tasvirleri, geçmişle günümüz arasında tarımsal ve kültürel bağlantılar kurmamiza yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• mozaik
• İkonografi
• Meyve
• Tarım
• Paphlagonia

THE ICONOGRAPHİCAL EVALUATIONS OF FRIUT DEPICTIONS AT PAVEMENT MOSAICS IN HADRIANOPOLIS AND THEIR CONNECTIONS AT AGRICULTURAL ACTIVITIES IN THE REGION

Öz

Hadrianopolis is located 3 km west of Eskipazar district center in Karabük province, in and around the area called "Viranşehir". Between 2003 and 2023, excavations were carried out in eight buildings dating to the Late Roman - Early Byzantine Period in Hadrianopolis. During these excavations, pavement mosaics reflecting the ornamental character of the period were found. The pavement mosaics were decorated with geometric, floral and figurative patterns. The pavements, which were consolidated by restorers and conservators, were taken under protection in accordance with appropriate techniques. The aim of the research is to make an iconographic evaluation of the pavement mosaics in Hadrianopolis. From an iconographic point of view, fruit depictions were accepted as the symbol of the Garden of Eden in antiquity. However, approaching fruit depictions just iconographically is not enough to make a correct evaluation. İt will be discussed whether the fruit depictions are related to the agricultural activities in the region at the time the mosaics were made. Modern agricultural methods, economic conditions and climatic changes have allowed some fruits to grow today, while others have disappeared. İn this context, the depictions of fruits in Hadrianopolis will help us establish agricultural and cultural connections between the past and the present.

Anahtar Kelimeler

• Mosaic
• Fruit
• Iconography
• Agriculture
• Paphlagonia

Kaynakça

1. 1. Books
2. Doğer, Ersin. Antik Çağda Bağ ve Şarap. İstanbul: İletişim Yayınları, 2004.
3. Erhat, Azra. Mitoloji Sözlüğü. Ankara: Remzi Kitabevi, 1972. Ferguson, George. Hıristiyan sanatında işaretler ve semboller (Cilt 164). New York: Oxford University Press, 1959.
4. Giesecke, Annette. "The Mythology of Plants: Botanical Lore from Ancient Greece and Rome." Getty Publications, 2014.
5. Türe, Altan. Takılar ve süs taşlarında sembollerin dili. İstanbul: Goldaş Kültür Yayınları, 3.Seaford, Richard. Dionysos. London, New York: Routledge, 2004.
6. Waelkens, Marc. Die kleinasiatischen Türsteine: Typologische und epigraphische Untersuchungen der kleinasiatischen Grabreliefs mit Scheintür. von Zabern, 1986.
7. Wilkinson, Kathryn. Semboller ve İşaretler, çev. Seda Toksoy, İstanbul: Alfa Basım Yayın, 2021.
8. 2. Articles

9. Aslan, Emet Egemen-Arda, Zuhal. "Mitolojide Elma-Seramik ve Resim Sanatındaki İzdüşümleri". Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 1 (2009), 99-106.
10. Çelikbaş, Ersin - Verim, Ercan. "Hadrianoupolis Kuzeybatı Nekropol Kilisesi’nin (Kilise C) Bema ve Apsis Mozaikleri". Journal of Mosaic Research, 14 (2021), 79- 99.
11. Çelikbaş, Ersin. "Hadrianoupolis Kilise C Mozaikleri Konusunda Bir Ön Değerlendirme". Uluslararası Geçmişten Günümüze Karabük ve Çevresinde Dini, İlmi ve Kültürel Hayat Sempozyumu, Karabük, (2019), 290-295.
12. Kalkan, Emrullah - Çelikbaş, Ersin. "New Findings From Prehistoric Period in Western Black Sea Region: Hadrianopolis (Karabük-Eskipazar) Prehistoric Pottery" Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 8/16 (2022), 417-431.
13. Kayalıoğlu, Sevgi. "İkonolojik Bir Biçim Olarak Nar ve Sanatsal Temsillerde Kadın-Nar Alegorisi", Sanat ve Tasarım Dergisi, 31 (2023), 167-191.
14. Kılavuz, Bülent Nuri - Çelikbaş, Ersin. "Paphlagonia Hadrianoupolis'i". Journal of History Culture and Art Research, 2/3 (2013), 159-214.
15. Maguire, Henry. "Nectar and Illusion: Nature in Byzantine Art and Literature". Oxford University Press, USA. (2012), 317-320.
16. Şimşek, Esma. "Ölümsüzlük İlacı Elma"-Turkish Studies, 3/5 (2008), 193-204.
17. 3. Theses
18. Mammadli, Bahar, Yahudilikte Beslenme Kuralları (Kaşerut), Bursa: Uludağ University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2013.
19. Hetto, Ozan, Sinop Balatlar Kilisesi Kazısı Erken Bizans Dönemi Mozaiklerinin İkonografisi. Kayseri: Erciyes University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2021.
20. Namal, Rakiye, Roma ve Geç Antik Çağ’da Paphlagonia Hadrianopolis’i. Karabük: Karabük University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2022.