KADI BURHANEDDİN AHMED’İN EMİR TİMUR TEHDİDİNE KARŞI KOYMA ÇABALARI

Öz

tehdide maruz kalmıştır. Bu tehdit, kendisini Moğolların kurucusu Cengiz Han’ın varisi olarak niteleyen Timur liderliğinde Semerkant merkezli Timurlular idi. Onun Anadolu’yu tehdit etmeye başladığı sırada ise burada birçok siyasi teşekkül bulunuyordu. Söz konusu bu siyasi teşekküllerden birisi Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti idi. Kadı Burhaneddin Ahmed, Timur’a karşı gücü nispetinde önlemler almaya başlamıştır. Bu minvalde Kadı Burhaneddin Ahmed, öncelikle Anadolu’nun ve Orta Doğu’nun büyük siyasi ve askerî güçleri Osmanlı Devleti ve Memlükler Devleti ile Timur’a karşı bir ittifak kurma çabası içerisine girmiştir. Oluşturulacak olan ittifak ile Timur karşısında güçlü bir şekilde durulması ve Timur’un ilerleyişinin durdurulması hedeflenmiştir. Bilahare Kadı Burhaneddin Ahmed, devletin başkenti Sivas’ın ve bazı diğer şehirlerin kale ve surlarının tahkimi ve onarımı için görevlendirmeler yapmış, ordunun silah teçhizatının modernize edilmesi yönünde de emirler vermiştir. Böylelikle yaklaşan Timur tehlikesini bertaraf etmeyi amaçlamıştır. Bu çalışmada da kaynakların vermiş olduğu bilgiler doğrultusunda Kadı Burhaneddin Ahmed’in Timur istilasına karşı aldığı önlemler ve ittifak çabaları üzerinde durularak, ittifak sürecinde adı geçen hükümdarların birbirlerine göndermiş oldukları mektuplar hakkında malumatlar verilecektir. Son olarak Kadı Burhaneddin Ahmed’in almış olduğu bu önlemlerin başarılı olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kadı Burhaneddin Ahmed
• Timur
• Sultan Berkuk
• I. Bayezid
• Anadolu

QADI BURHAN AL-DIN AHMAD’S EFFORTS TO COUNTER AMIR TIMUR’S THREAT

Abstract

of Asian origin. This threat was the Samarkand-based Timurids under Timur’s leadership, who characterized himself as the heirs of Genghis Khan, the founder of the Mongols. At the time he began threatening Anatolia, numerous political organizations existed there. One of these was the State of Qadi Burhan Al-din Ahmad. Qadi Burhan Al-din Ahmad began taking measures against Timur, commensurate with his power. In this context, Qadi Burhan Al-din Ahmad primarily sought to form an alliance against Timur with the Ottoman Empire and the Mamluk Empire, the major political and military powers of Anatolia and the Middle East. With the alliance to be formed, it was aimed to stand strong against Timur and stop Timur’s advance. Subsequently, Qadi Burhan Al-din Ahmad commissioned the fortification and repair of the castles and walls of Sivas, the capital of the state, and some other cities, and gave orders to modernize the army’s armament. In this way, he aimed to eliminate the impending threat of Timur. In this study, within the framework of the information provided by the sources, the measures taken by Qadi Burhan Al-din Ahmad against the Timur invasion and his alliance efforts will be emphasized, and information about the letters sent by the mentioned rulers to each other during the alliance process will be given. Finally, it will be examined whether the measures taken by Kadı Burhaneddin Ahmed were successful or not.

Keywords

• Qadi Burhan Al-din Ahmad
• Timur
• Berkuk
• Bayezid I
• Anatolia

Kaynakça

1. Aka, İ. (2000). Timur ve Devleti. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
2. Alan, H. (2014). “Emir Timur’un Şahsiyeti ve Hükümdar Kişiliği”. 1402 Ankara Savaşı Uluslararası Kongresi (Yıldırım-Timur) içinde (43-62. ss.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
3. Alkan, M. F. GÖKBUĞA. (2014). “Timur’un Anadolu’daki yolu: Anadolu günlüğü”. 1402 Ankara Savaşı Uluslararası Kongresi (Yıldırım-Timur) içinde (585-594. ss.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
4. Ayaz, F. Y. (2015). Memlukler (1250-1517). Ankara: İSAM Yayınları.
5. Aziz b. Erdeşer-i Esterâbâdî. (2014). Bezm u Rezm (Eğlence ve Savaş). (çev. Mürsel Öztürk). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
6. Behramnejad, M. (2019). Karakoyunlular Akkoyunlularİran ve Anadolu’da Türkmen Hanedanları. (çev. Serdar Gündoğdu-Ali İçer). İstanbul: Kronik Kitap.
7. Çetin, H. (2012). Timur’un Anadolu Seferi ve Ankara Savaşı. İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
8. Erdoğan, A. (1995). Candaroğulları Beyliği ve Kastamonu. Kastamonu: Bilge Kastamonu.

9. Ersan, M. (2020). Bir Devletin Çöküş Hikayesi Türkiye Selçuklu Devleti’nin Dağılışı. Ankara: Altınordu Yayınları.
10. Göde, K. (1994). Eratnalılar (1327-1381). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
11. Grousset, R. (2011). Stepler İmparatorluğu, Attilâ, Cengiz Han, Timur. (trc. Halil İnalcık, haz. Ertuğrul Todemir- Mustafa Dönmez). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
12. İbn Arabşah. (2023). Bozkırdan Gelen Bela (Acâibu’l Makdûr). (çev. D. Ahsen Batur). İstanbul: Selenge Yayınları.
13. İbni Tagrıberdi. (2013). En-nücûmu’z-zâhire (Parlayan Yıldızlar). (çev. D. Ahsen Batur). İstanbul: Selenge Yayınları.
14. Kadı Burhaneddin Ahmed. (2020). Kadı Burhaneddin Dîvânı. Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Kanat, C. (2022). Ortadoğu’da Hâkimiyet Mücadelesi: Memlûk- Timurlu Münasebetleri 1382-1447. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
15. Kaymaz, N. (2011). Anadolu Selçuklularının İnhitatında İdare Mekanizmasının Rolü. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
16. Nizamüddin Şâmî. (1987). Zafernâme. (çev. Necati Lugal). Ankara. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
17. Solak, K. (2023). Karamanoğulları, İstanbul: Libra Kitap. Şerefüddin Ali Yezdî. (2019). Emîr Timur (Zafernâme). (çev.D. Ahsen Batur). İstanbul: Selenge Yayınları.
18. Uyumaz, E. (2003). Sultan I. Alâeddîn Keykubad Devri Türkiye Selçuklu Devleti Siyasî Tarihi (1220-1237). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
19. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti Deşkilâtına Medhal. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
20. Uzunçarşılı, İ. H. (2023). Osmanlı Tarihi I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
21. Yakubovskiy, A. Yu. (2021). Altın Ordu ve Çöküşü. (çev. Hasan Eren). Ankara. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
22. Yiğit, İ. (2015). Memlûkler (648-923/1250-1517). İstanbul: Kayıhan Yayınları.
23. Yinanç, R. (1989). Dulkadir Beyliği. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
24. Yücel, Y. (1970). Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti (1344- 1398). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
25. Yücel, Y. (1973). “XIV.-XV. Yüzyıllar Türkiye Tarihi Hakkında Araştırmalar II”. Belleten, 37, 160-190.
26. Yücel, Y. (1976). “Timur Tarihi Hakkında Araştırmalar”. Belleten, 40, 249-286.
27. Yücel, Y. (1989a). Anadolu Beylikleri Hakkında Araştırmalar, Eratna Devleti, Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti, Mutahharten ve Erzincan Emirliği II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
28. Yücel, Y. (1989b). Timur’un Ortadoğu-Anadolu Seferleri ve Sonuçları (1393-1402). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
29. Yücel, Y. (1990). “Anadolu Beyliklerinde Devlet Teşkilâtı ve Toplum Hayatı”. Belleten, 54, 805-824.