DAVİD HUME FİKİRLERİ VE DOĞU ÖZELİNDE TÜRKLERLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 129 - 136, 30.12.2025

Cengiz Mutlu

https://doi.org/10.70819/kares.1783381

Öz

Filozof, tarihçi ve deneme yazarı olarak döneminin en önemli düşünürlerinden biri olan David Hume İskoç asıllıdır. Birçok türde eserler veren Hume, tüm bilimlerin insan doğasıyla az çok bir ilişkisi olduğuna inanmaktaydı. Kariyerine “A Treatise of Human Nature” ile başlayan Hume, insan doğasının psikolojik temellerini inceleyen doğalcı bir insan bilimi oluşturmaya çalışmıştı. Hume, John Locke’u takip ederek doğuştan gelen fikirlerin varlığını reddetmiş ve tüm insan bilgisinin yalnızca deneyimden kaynaklandığı sonucuna varmıştı. Bu, onu Francis Bacon, Thomas Hobbes, John Locke ve George Berkeley ile birlikte bir deneyci olarak konumlandırmıştı Döneminde birçok düşünürden sözgelimi tarih alanında Voltaire’den ilham alan Hume’un odaklandığı noktaları, krallar, parlementolar, ordulardan edebiyat ve bilime genişletmişti. Biz bu çalışmamızda Hume’un fikirleriyle özellikle Türkler ve Doğu halkları üzerindeki düşüncelerine değineceğiz.

Anahtar Kelimeler

David Hume , Psikoloji , Tarih , Felsefe , Türkler

Etik Beyan

Çalışma daha evvel yayımlanmadı

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Teşekür

DAVID HUME’S IDEAS AND HIS VIEWS ON THE TURKS, ESPECIALLY IN THE EAST

Öz

David Hume, a philosopher, historian, and essayist, was one of the most important thinkers of his era and was of Scottish descent. Hume, who produced works in many genres, believed that all sciences had some connection with human nature. Beginning his career with A Treatise of Human Nature, Hume sought to establish a naturalistic science of man by examining the psychological foundations of human nature. Following John Locke, Hume rejected the existence of innate ideas and concluded that all human knowledge stems solely from experience. This positioned him as an empiricist alongside Francis Bacon, Thomas Hobbes, John Locke, and George Berkeley. Drawing inspiration from many thinkers of his time, such as Voltaire in the field of history, Hume broadened his focus from kings, parliaments, and armies to literature and science. In this study, we will address Hume’s ideas, particularly his thoughts on the Turks and Eastern peoples.

Anahtar Kelimeler

David Hume , Psychology , History , Philosophy , Turkks

Etik Beyan

The study has not been published previously.

Destekleyen Kurum

no

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Thanks

Kaynakça

• Atherton, M. (1999). The Empiricists: Critical Essays on Locke, London: Berkeley Press.
• Çevikbaş, S. (2003). İnsanın Anlamı ve David Hume’un İnsan Bilimi. A.Ü. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3 (31), 205-220.
• Cregan, M. (1974). David Hume The Christian?. New Blackfriars. 55(650), 325-329.
• David’s Hume’s Political Essays. (1953). (Ed. Charles W. Hendel). New York: Yale University Press.
• Gonnard, R. (1938). Malthus’tan Evvelki Nüfus Nazariyeleri, (Çev.Sadi Karsel). Ankara: Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü.
• Harris, M. H. H. (1966). David Hume: Scholar as Librarian, The Library Quarterly: Information, Community, Policy, 36 (2), 88-98.
• http://www.humesociety.org/about/HumeBiography (Erişim Tarihi 5.01.2020).
• https://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ (Erişim Tarihi 5.01.2020).
• Hume, D. (1826). My Own Life The History of England, from the Invasion of Julius Cæsar to the Revolution in 1688. London: D.A.Talboys.
• Hume, D. (1987). Essays Moral Political and Literary. (Ed. Eugene F.Miller), İndianapolis: Liberty
• Hume, D. (1904). The Works of David Hume Essays Moral Political and Literary, I, William Clowes and Sons, London: Liberty
• Hume, D. (1998). İnsan Zihni Üzerine Bir Araştırma, (Çev.Serkan Öğdem), Ankara: İlke Yayınları, 21-22.
• Hume, D. (1777). An Enquiry Concerning Human Understanding, London: A. Millar Print,
• Hume, D. (1997). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme, (Çev. Aziz Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınları.
• Huntley, W. B., (1972). David Hume and Charles Darwin. Journal of the History of Ideas, 33 (3), 457-470.
• Mayer, T. (1980). David Hume and Monetarism. The Quarterly Journal of Economics, 95, (1), 89-101.
• Mossner, E. C. (1980). The Life of David Hume, 2nd edn, Oxford: Clarendon Press.
• O’Connor, D. (2013). Routledge Philosophy GuideBook to Hume on Religion, Newyork: Routledge Philosophy Guide Books.
• Oliver, O. (1995). The Mind of David Hume, Newyork: University of Illinois Press.
• Rotweın, E. (1976). The Southwestern Journal of Philosophy, Hume Issue, 7 (2), 117-130.
• Russell, P. (2010). The Riddle of Hume’s Treatise: Skepticism, Naturalism, and Irreligion, London: Oxford University Press, 204-205.
• Sabine,.G.H., (1973). A History of Political Theory, Dryden Press. London, 603.
• Stevenson, D. R., (1990). Historicist, The Historian, 52 (2), 209-218. Strand, Wilson E., (1975). “David Hume Historian”, Social Science, 50 (4), 195-198.
• The Cambridge Companion to Hume. (1993), Norton, David Fate (ed.). London: Cambridge University Press, 346.
• Werner, John M. (1972). David Hume and America, Journal of the History of Ideas, 33 (3), 439-456.