EINE LÄNDLICHE SIEDLUNG IN NORDPISIDIEN: DER FUNDORT BAŞÖREN

Öz

Diese Studie befasst sich mit der Siedlung am Fundort Başören in der Nähe des Dorfes Sofular im Bezirk Aksu der Provinz Isparta, die eine wichtige Position innerhalb des ländlichen Siedlungsnetzes der Region Nordpisidien einnimmt. Das Hauptziel der Untersuchung ist es, die bei Oberflächenbegehungen festgestellten architektonischen Überreste mit den Oberflächenfunden und den archäologischen Daten aus früheren Surveys zu kombinieren, um den Charakter, die architektonische Struktur und den chronologischen Prozess der ländlichen Siedlung zu analysieren. Die Methode der Studie basiert auf systematischen Feldbeobachtungen vor Ort, Dokumentationsdaten und vergleichenden typologischen Analysen. Es wird angestrebt, dass diese Daten über die Siedlung, die heute aufgrund moderner Staudammbauten und lokaler Eingriffe unter ernsthafter Zerstörung leidet, die Literatur lücke in der Archäologie der Region füllen.

Anahtar Kelimeler

• Nordpisidien
• Tymbriada
• Başören-Stätte
• Ländliche Siedlung
• Römische und Spätantike Zeit.

Preliminary Results from a Rural Settlement in Northern Pisidia: Başören Mevki

Öz

This study examines the settlement of Başören, located near Sofular Village in the Aksu district of Isparta, which holds a significant position within the rural settlement network of the Northern Pisidia Region. The primary objective of the research is to analyze the character, architectural structure, and chronological process of this rural settlement by integrating architectural remains and surface finds identified during surveys with archaeological data from previous investigations. The methodology of the study is based on systematic field observations, documentation data, and comparative typological analyses. These recorded data regarding the settlement, which is currently under severe threat of destruction due to modern dam construction and local interventions, aim to fill the literature gap in the archaeology of the region.

Anahtar Kelimeler

• Northern Pisidia
• Tymbriada
• Başören Mevkii
• Rural Settlement
• Roman and Late Antiquity

Etik Beyan

The English Extended Summary section of this article has been elaborated using the Anthropic Claude (Sonnet) artificial intelligence tool. The tool applies only to language editing, terminology consistency verification, and TR-EN argument alignment. The author is solely responsible for the research design, field data, typological assessments, and conclusions of the article. This study is derived from the master's thesis titled "Başören; An Ancient Settlement in the Tymbriada Territorium" conducted in the Department of Archeology at the Institute of Social Sciences, Süleyman Demirel University. In the study, the Northern Pisidia Surface Survey, which Prof. Dr. Fikret Özcan led between 2012 and 2013, provided the data. The author thanks Prof. Dr. Fikret Özcan for granting permission to study the ancient settlement and materials.

Teşekkür

This study is derived from the master's thesis titled "Başören; An Ancient Settlement in the Territory of Tymbriada" conducted in the Department of Archeology at the Institute of Social Sciences, Süleyman Demirel University. In the study, data from the Northern Pisidia Surface Survey conducted under the leadership of Prof. Dr. Fikret Özcan between 2012-2013 were used. I owe my gratitude to Prof. Dr. Fikret Özcan for granting permission to study the ancient settlement and materials.

Kuzey Pisidia’da Bir Kırsal Yerleşme Üzerine Ön Sonuçlar: Başören Mevki

Öz

Bu çalışma, Kuzey Pisidia Bölgesi’nin kırsal yerleşim ağı içerisinde önemli bir konuma sahip olan, Isparta ili, Aksu ilçesi, Sofular Köyü yakınlarında yer alan Başören Mevki yerleşimini ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen mimari kalıntılar ile yüzey buluntularını ve daha önce yapılmış olan yüzey araştırmaları sırasında ortaya çıkarılan arkeolojik verileri birleştirerek Başören Mevki Yerleşimini tanıtmaktır. Çalışmanın yöntemi, sahada gerçekleştirilen sistematik arazi gözlemleri, belgeleme verileri ve karşılaştırmalı tipolojik analizlere dayanmaktadır. Sunulan sonuçlar, stratigrafik kazı verisi içermeyen yüzey araştırması bulgularına dayanan bir ön değerlendirme niteliği taşımakta olup, ileride yapılacak arazi çalışmalarıyla güncellenmeye açıktır. Günümüzde modern baraj inşaatları ve yerel müdahaleler nedeniyle ciddi tahribat altında olan yerleşime dair kayıt altına alınan bu verilerin, bölge literatürüne katkı sunması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Pisidia
• Tymbriada
• Başören Mevkii
• Kırsal Yerleşim
• Roma ve Geç Antik Dönem.

Etik Beyan

Bu makalenin İngilizce Genişletilmiş Özet (Extended Summary) bölümü Anthropic Claude (Sonnet) yapay zeka aracı kullanılarak detaylandırılmıştır. Aracın kullanım kapsamı; dil düzenleme, terminolojik tutarlılık kontrolü ve TR-EN argüman hizalamasıyla sınırlıdır. Makalenin araştırma tasarımı, saha verisi, tipolojik değerlendirmeler ve sonuç önermeleri tamamen yazara aittir. Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Arkeoloji Anabilim Dalında yürütülen “Başören; Tymbriada Territoriumunda Bir Antik Yerleşme’’ başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Çalışmada 2012-2013 yılları arasında Prof. Dr. Fikret Özcan başkanlığında yürütülen Kuzey Pisidia Yüzey Araştırması verileri kullanılmıştır. Yazar, antik yerleşimin ve malzemenin çalışılması için izin veren Prof. Dr. Fikret Özcan’a teşekkür eder.

Teşekkür

Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Arkeoloji Anabilim Dalında yürütülen “Başören; Tymbriada Territoriumunda Bir Antik Yerleşme’’ başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Çalışmada 2012-2013 yılları arasında Prof. Dr. Fikret Özcan başkanlığında yürütülen Kuzey Pisidia Yüzey Araştırması verileri kullanılmıştır. Antik yerleşimin ve malzemenin çalışılması için izin veren Prof. Dr. Fikret Özcan’a teşekkürü borç bilirim.

Kaynakça

1. Acuce İ. 2025. Acuce, İ. (2025). Pisidia Malos’u: Antik Bir Kentin Tarihsel Gelişimi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.
2. Arlı Y. 2022. Arlı, Y. (2022). Antik Dönem Çatı Kiremitleri. Çanakkale: Paradigma Akademi.
3. Atav İ. 2024. Atav, İ. (2024). Antik Çağ’da Kuzey Pisidia’nın Sosyo-Ekonomik Yapısının Mekânsal Analiz Verileriyle Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.
4. Aydınoğlu Ü. 2009. Aydınoğlu, Ü. (2009). Dağlık Kilikia Bölgesi’nde Antik Çağ’da Zeytinyağı ve Şarap Üretimi: Üretimin Arkeolojik Kanıtları. İstanbul: Ege Yayınları.
5. Aydınoğlu Ü. & Alkaç E. 2008. Aydınoğlu, Ü. & Alkaç, E. (2008). “Rock-cut Wine Presses in Rough Cilicia”. OLBA 16, 277-290.
6. Borchhardt J. et al. 1975. Borchhardt, J. & Neumann, G. & Schulze, K. (1975). “Vier pisidische Grabstelen aus Sofular”. Kadmos 14, 69-72.
7. Brandt H. 1992. Brandt, H. (1992). Gesellschaft und Wirtschaft Pamphyliens und Pisidiens im Altertum (AMS 7). Habelt, Bonn.
8. Bru H. 2008. Bru, H. (2008). “Identités culturelles et conformisme social. Sur quelques stéles de Phrygie et de Pisidie septentrionale”. L’Antiquité Classique 77, 165-176.

9. Corsten T. & Hülden O. 2012. Corsten, T. & Hülden, O. (2012). “Zwischen den Kulturen. Feldforschungen in der Kibyratis. Bericht zu den Kampagnen 2008-2011”. Istanbuler Mitteilungen 62, 7-117.
10. Çelik Ç. 2017. Çelik, Ç. (2017). “Kuzeybatı Pisidia Bölgesi (Seleukeia, Apollonia, Tymandos ve Konana) Alınlıklı Mezar Stelleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 42 (Aralık 2017), 45-65.
11. Çevik N. 1999-2000. Çevik, N. (1999-2000). “Tarih ve Arkeolojisiyle Melas Vadisi”, Adalya IV, 1999-2000, 91-114. Degeest R. 2000.
12. Degeest, R. (2000). The Common Wares of Sagalassos Typology and Chronology, (Ed. Waelkens, M.), Brepols, Turnhout.
13. Doğan H. 2023. Doğan, H. (2023). Dreskene Antik ve Geç Antik Yerleşimi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.
14. Dökü F. E. 2018. Dökü, F. E. (2018). “Pisidia’da Demir Çağ İzleri”. Cedrus VI, 139-158. DOI: 10.13113/CEDRUS/201806.
15. Hürmüzlü B. et al. 2009. Hürmüzlü, B. & De Giorgi, A. & Iversen, P. A. (2009). “Kuzeybatı Pisidia’da Yeni Araştırmalar: Antik Dönem’de Konane (Conana) ve Çevresi”. Colloquium Anatolicum 8, 236-256.
16. Hürmüzlü B. et al. 2020. Hürmüzlü, B. & Sönmez, B. & Atav Köker, İ. (2020). “Seleukeia Sidera Antik Kenti Üretim Faaliyetleri Hakkında Ön Değerlendirmeler”. A. Mörel – G. Kaşka – H. Köker – M. Fırat – S. O. Akgönül (Eds.), Pisidia ve Yakın Çevresinde Üretim, Ticaret ve Ekonomi / Production, Trade and Economy in Pisidia and Its Surrounding Areas. Uluslararası Sempozyum Bildirileri / International Symposium Proceedings (Pisidia Araştırmaları II), Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, 140-153.
17. Kahraman F. 2019. Kahraman, F. (2019). Pisidia Antiokheia Bizans Dönemi Nekropolleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Burdur.
18. Labarre G. et al. 2003. Labarre, G. & Özsait, M. & Özsait, N. (2003). “Parlais et Prostanna: Sites et Territoires”. Anatolia Antiqua 11, Paris, 223-257.
19. Metin H. & Soslu S. 2020. Metin, H. & Soslu, S. (2020). “Kremna ve Çevresi Yüzey Araştırması 2018”. 37. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 277-289.
20. Mörel A. 2020. Mörel, A. (2020). “Seleukeia Sidera’da Tarımsal Üretimin Arkeolojik Kanıtları”, Pisidia ve Yakın Çevresinde Üretim, Ticaret ve Ekonomi, Uluslararası Sempozyum Bildirileri Pisidia Araştırmaları II 31 Ekim – 03 Kasım 2018, Isparta, 2020.
21. Özcan F. 2014. Özcan, F. (2014). “Isparta Müzesi’ndeki Yerel Stilde Bazı Roma Dönemi Mezar Stelleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (32), 143-154.
22. Özcan F. 2018. Özcan, F. (2018). “Pisidia’da Kırsal Yerleşmeler”. XVII. Türk Tarih Kongresi Bildirileri. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 139-177.
23. Özcan F. 2019. Özcan, F. (2019). “Natur und Kult in Nordpisidien”. B. Engels, S. Huy ve C. Steitler (Eds.), Natur und Kult in Anatolien. İstanbul: Ege Yayınları, 369-385.
24. Özcan F. 2020. Özcan, F. (2020). “Städte, Ländliche Siedlungen und Verkehrswege in Zentral- und Nordpisidien / Orta ve Kuzey Pisidia’da yollar, kentler ve kırsal yerleşmeler”. A. Mörel - G. Kaşka - H. Köker - M. Kaşka - M. Fırat - S. O. Akgönül (Eds.), Pisidia ve Yakın Çevresinde Üretim, Ticaret ve Ekonomi / Production, Trade and Economy in Pisidia and Its Surrounding Areas. Uluslararası Sempozyum Bildirileri / International Symposium Proceedings (Pisidia Araştırmaları II), Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları.
25. Özcan F. & Gündoğan M. Ş. 2024. Özcan, F. & Gündoğan, M. Ş. (2024). “Kuzey Pisidia Kırsalında Zeytinyağı ve Şarap Üretimi”. Ü. Aydınoğlu ve A. K. Şenol (Eds.), Olive Oil and Wine Production in Aegean and Mediterranean in Antiquity: International Symposium Proceedings. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 187-202.
26. Özcan F. et al. 2017. Özcan, F. & Yayan, E. & Çevik, N. (2017). “Kuzey Pisidia Yüzey Araştırması 2016”, 35. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1. Bursa: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 457-470.
27. Özcan F. et al. 2020. Özcan, F. & Çevik, N. & Yayan, E. & Acuce, İ. (2020). “Kuzey Pisidia Yüzey Araştırması 2018”. 37. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 99-124.
28. Özcan F. et al. 2025. Özcan, F. & Gündoğan, M. Ş. & Albayrak, M. & Acuce, İ. (2025). “Tymbriada Merkezi Kilise Kazısı 2020-2023”. S. Ateşoğulları (Ed.), 44. Kazı Sonuçları Toplantısı Bildirileri 2. Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 105-122.
29. Özgenel L. 2007. Özgenel, L. (2007). “Public Use and Privacy in Late Antique Houses in Asia Minor: The Architecture of Spatial Control”. L. Lavan, L. Özgenel & A. Sarantis (Eds.), Housing in Late Antiquity From Palaces to Shop. Leiden-Boston: BRILL, 239-281.
30. Özsait M. 1985. Özsait, M. (1985). Hellenistik ve Roma Devrinde Pisidya Tarihi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
31. Özsait M. et. al. 2009. Özsait, M. & Labarre, G. & Özsait, N. (2009). “Timbriada et Tynada (Pisidie)”. Adalya XII, 197-219.
32. Özyiğit Ö. 1990a. Özyiğit, Ö. (1990a). “Alaturka Kiremidin Oluşumu”. Arkeoloji ve Sanat Tarihi Dergisi 5, 149-179.
33. Özyiğit Ö. 1990b. Özyiğit, Ö. (1990b). “Batı Anadolu’da Antik Dönem Çatıları”. Türk Tarih Kongresi 10 (1), 303-326.
34. Poblome J. 1999. Poblome, J. (1999). Sagalassos Red Slip Ware. Typology and Chronology, (Ed. M. Waelkens), Brepols, Turnhout.
35. Rich J. 2000. Rich, J. (2000). Antik Dünyada Kırsal ve Kent. (Çev. L. Özgenel), İstanbul: Homer Kitabevi.
36. Süzmen A. 2023. Süzmen, A. (2023). Sandalion: Bir Orta Pisidia Antik Yerleşmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.
37. Şenalp S. & Yılmaz Erkovan N. 2025. Şenalp, S. & Yılmaz Erkovan, N. (2025). “Syedra Büyük Hamam Çatı Kiremitleri”. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, 90, 43-76.
38. Talloen P. 2014. Talloen, P. (2014). Cult In Pisidia. Religious Practice In Southwestern Asia Minor From Alexander The Great To The Rise Of Christianity. Studies in Eastern Mediterranean Archaeology X, Sagalassos Archaeological Research Project, Ku Leuven.
39. Tamsü Polat R. 2010. Tamsü Polat, R. (2010). “Yeni Buluntular Işığında Phryg Kaya Altarları ve Bir Tipoloji Önerisi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10/1, 203-222.
40. Tekin M. 2023. Tekin, M. (2023). Yalakasar Antik Yerleşimi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.
41. Uytterhoeven I. et al. 2010. Uytterhoeven, I. & Martens, F. & Mušič, B. & Waelkens, M. (2010). “Urban Housing in the Pisidian Town of Sagalassos (Burdur, Turkey)”. S. Ladstätter & V. Scheibelreiter (Eds.), Städtisches Wohnen im östlichen Mittelmeerraum: 4. Jh. v. Chr. – 1. Jh. n. Chr.. Viyana: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 291-309.
42. Vandeput L. & Köse V. 2002. Vandeput, L. & Köse, V. (2002). "Pisidia Survey Project: Melli 2000". Anatolian Studies 52, 145-152.
43. Yayan E. 2020. Yayan, E. (2020). Kapıkaya’daki Antik Kent’in Doğu Yerleşim Alanı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi. Ankara.
44. Yiğiteli Ö. 2023. Yiğiteli, Ö. (2023). Pisidia’da Askeri Bir Yerleşme; İnler Mevkii. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta.