A Group of Preparation and Serving Vessels from Kibyra

Öz

The subject of this study consists of a group of coarse and semi-coarse ceramic fragments used for preparation and serving, recovered during the uninterrupted excavations conducted since 2006 at the ancient city of Kibyra. The site is located in the district of Gölhisar, Burdur province, at the intersection of modern road networks connecting the Mediterranean, inland Aegean, and Central Anatolia regions, and was established upon three main hills on the eastern slopes of Mount Akdağ (ancient Kragos). Within this framework, the basin/lekane, bowl, and cup group under examination was most likely produced locally in the city and remained in use over a broad chronological span from the 1st to the 7th centuries CE. In this study, the coarse and semi-coarse ceramic group has been analyzed under different formal categories according to their characteristics. The aim is to present information regarding their typologies, fabric and slip properties, chronological attribution, and the centuries during which they were employed in the city. Among preparation and serving vessels, basins, bowls, and cups represent multifunctional containers. Lekanes are large vessels manufactured in the form of a bowl. For this reason, when recovered in fragmentary condition, they are difficult to distinguish from bowls. However, both form groups served similar purposes. In the literature, the English term basin has been widely employed for these vessels. Its Turkish equivalents “leğen, kâse, çanak” have been used interchangeably for lekanes as well as for deep bowls, which has led to certain terminological ambiguities. To resolve this issue, recent studies have adopted the designation “çanak/leğen” (bowl/basin). The Kibyra examples have been evaluated under two headings: those with straight-closing bodies, usually with handles, are classified as lekane/basin, while those with more oval, large bowl-like bodies, generally without handles, are designated as bowls. Small-sized deep vessels are categorized under cups. These preparation and serving vessels are attested in the city from the 1st to the 7th centuries CE, although detailed analysis reveals that individual forms belong to narrower chronological ranges. Accordingly, basins with outward-thickened rims decorated with grooves became common from the 5th century onwards, replacing the earlier outward-flaring rimmed basins popular between the 2nd and 5th centuries. Although bowls are fewer in number, their formal diversity is considerable. CN Form 1, characterized by an outward-sloping rim with grooves and a slightly raised flat base, represents the earliest phase and is dated to the 1st–2nd centuries CE. CN Form 2, with a thickened, pointed outward rim and grooved profile, was in use between the 3rd and 6th centuries. CN Form 3, the most frequently attested type, features an outward-flaring, rounded, thickened rim with grooves and is dated to the 5th–7th centuries. The latest bowl type, CN Form 4, has a rounded, outward-thickened rim and is dated to the 6th–7th centuries. Coarse-fabric cups are rare compared to fine tableware. KS Form 1, with a rounded simple rim, is dated to the 3rd–5th centuries. KS Form 2, with an outward-flaring elongated rim, belongs to the 4th–6th centuries. Finally, KS Form 3, with a slightly outward, thickened, and flattened rim, is dated to the 5th–6th centuries. Within the scope of this study, a total of 101 fragments of basins/lekanes, bowls, and cups recovered from the Agora, Tholos Nymphaion, Theatre, Roman Imperial Baths, Odeion, Kaisareion, Stadium, Basilica-plan Church, and surface finds have been examined. The fabrics and slips of these vessels display strong similarities to locally produced Kibyra ceramics. The fabrics are generally well-fired (in rare cases over-fired), hard, porous or moderately porous. Tempers include sand, small stones, lime, varying amounts of grog, and in some cases minor mica (silver). Although some vessels exhibit instability in fabric color due to firing, the predominant hues are red and its variations (2.5 YR 4/8, 5/8 red; 2.5 YR 6/8 light red; 5 YR 5/8 yellowish red; 5 YR 6/6, 6/8 reddish yellow). Slip application is absent in certain fragments, but when present, the color range is again dominated by reds and reddish browns (10 R 3/6 dark red; 10 R 3/4 dusky red; 10 R 4/6–5/8 red; 2.5 YR 4/6–5/8 red; 2.5 YR 4/4 reddish brown; 2.5 YR 3/4 dark reddish brown). Coarse vessels are generally known to have been produced locally to meet immediate needs. However, recent research has demonstrated their role in trade as well. Nevertheless, the basins/lekanes, bowls, and cups forming the subject of this study given the limited parallels, the close similarity of their fabrics and slips to Kibyra local production, and the frequent occurrence of carelessly manufactured examples in the city were most likely produced in Kibyra itself and used for multifunctional purposes over several centuries.

Anahtar Kelimeler

• Kibyra
• Coarse Ware
• Basin
• Bowl.

Etik Beyan

This article has been derived from the unpublished doctoral dissertation entitled “Kibyra Antik Kenti Kaba Seramiği” prepared by N. Kılıçkaya (Kılıçkaya, N. 2026. Coarse Ceramics of the Ancient City of Kibyra”. Unpublished PhD Dissertation, Pamukkale University, Denizli). The author has declared that all photographs, visual materials and illustration for which no separate source is indicated in the text belong to the author’s personal archive. The author also declares that no artificial intelligence-assisted tools were used in the preparation of this study.

Eine Gruppe grober Zubereitungs- und Serviergefäße aus Kibyra: Becken/Lekane, Schüssel und Schale

Öz

Der Gegenstand dieser Untersuchung bilden eine Gruppe von groben und halb-groben Keramikfragmenten, die für die Zubereitung und das Servieren verwendet wurden und während der seit 2006 bis heute ununterbrochen fortgesetzten Ausgrabungen in der antiken Stadt Kibyra zum Vorschein kamen. Kibyra liegt im Landkreis Gölhisar der Provinz Burdur, an einem Schnittpunkt der heutigen Straßenverbindungen zwischen dem Mittelmeerraum, der inneren Ägäis und Zentralanatolien, und erstreckt sich über drei Hauptanhöhen am östlichen Fuß des Akdağ-Gebirges (Kragos). Die in diesem Rahmen untersuchte Gruppe von Becken/Lekanen, Schüsseln und Schalen wurde mit hoher Wahrscheinlichkeit in der Stadt selbst hergestellt und war in einem breiten Zeitraum vom 1. bis zum 7. Jahrhundert n. Chr. in Gebrauch. Diese grobe und halb-grobe Keramikgruppe wird innerhalb der Arbeit nach ihren Eigenschaften unter verschiedenen Formtypen analysiert. Auf diese Weise sollen Informationen zu den Typologien der Formen, zu den Merkmalen von Ton und Überzug, zur Datierung sowie zu den Zeiträumen ihrer Nutzung in der Stadt bereitgestellt werden.

Anahtar Kelimeler

• Kibyra
• Becken
• Schüssel
• Schale

Kibyra'dan Bir Grup Hazırlama ve Servis Kabı

Öz

Kibyra, günümüzde Akdeniz, iç-kıyı Ege ve İç Anadolu bölgelerini birbirine bağlayan karayollarının kesişme noktasındaki Burdur iline bağlı Gölhisar ilçesinde, Akdağların (Kragos) doğu eteklerindeki üç ana tepe üzerine kurulmuş bir kenttir. Çalışmanın konusunu bu antik kentten 2006 yılından günümüze kadar kesintisiz devam eden kazı çalışmaları sırasında ele geçen sayısız seramik parçası içindeki hazırlama ve servis amacıyla kullanılmış bir grup kaba- yarı kaba seramik parçası oluşturmaktadır. Bu kapsamda incelenen leğen/lekane, çanak ve kâse grubu olasılıkla kentte üretilmiş ve MS 1. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar geniş bir tarih aralığında kullanım görmüştür. Bu kaba- yarı kaba seramik grubu çalışma içerisinde özelliklerine göre farklı formlar altında incelenmiştir. Bu sayede formların tipolojileri, hamur- astar özellikleri, tarihlenmesi ve kentte hangi yüzyıl aralıklarında kullanıldıklarının tespiti ile ilgili bilgilerin sunulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kibyra
• Leğen/Lekane
• Çanak
• Kâse
• Kaba Seramik

Etik Beyan

Bu çalışma, N. Kılıçkaya tarafından hazırlanan “Kibyra Antik Kenti Kaba Seramiği” başlıklı yayımlanmamış doktora tezinden üretilmiştir (Kılıçkaya N. 2026. Kibyra Antik Kenti Kaba Seramiği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli). Metin içerisinde kaynağı ayrıca belirtilmeyen fotoğraf, görsel ve çizimlerin yazarın kişisel arşivine ait olduğu yazar tarafından beyan edilmiştir. Ayrıca yazar, çalışmanın hazırlanması sürecinde herhangi bir yapay zekâ destekli araç kullanılmadığını beyan etmektedir.

Kaynakça

1. Acar G. 2021. Acar, G. (2021). Kibyra'da Yerel Seramik Faaliyetlerinin Seçilmiş Form Grupları Üzerinden Arkeolojik ve Arkeometrik Yöntemlerle İncelenmesi (MÖ 3- MS 3. yüzyıllar). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniv. Antalya.
2. Akgül Özarslan S. 2015. Akgül Özarslan, S. (2015). "Kibyra'dan Bir Grup Mühürlü Pişmiş Toprak Unguentarium", 8. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu, 05-20 Eylül 2014 (Eskişehir), 187–212.
3. Akkurnaz F. B. 2016. Akkurnaz, F. B. (2016). Eski Yunan ve Roma Kaplar-İşlevler. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
4. Anderson Stojanović V. R. 1992. Anderson Stojanović, V. R. (1992). "Stobi The Hellenistic and Roman Pottery". J. Wiseman (Ed.), Stobi Results of the Joint American-Yugoslav Archaeological Investigations, 1970-1981, New Jersey, 389–504.
5. Aydın S. 2019. Aydın, S. (2019). Olba Geç Roma Dönemi Seramik Buluntuları, Yayımlanmamış Doktora Tezi. Gazi Üniv. Ankara.
6. Başer S. 1991. Başer, S. (1991). "1988-1989 Yılları Kibyra Kurtarma Kazıları", Müze Kurtarma Kazıları Semineri I (Ankara), 235–260.
7. Berndt M. 2003. Berndt, M. (2003). Funde aus dem Survey auf der Halbinsel von Milet (1992-1999) (Milet Yarımadası Yüzey Araştırması Buluntuları) (Almanca). Leidorf: Verlag Marie Leidorf GmbH.
8. Coldstream et al. 2001. Coldstream, J. N. & Eiring, L. J. & Forster, G. (2001). "Knossos Pottery Handbook: Greek and Roman", J. W. Hayes & V. K. Fotakis (Eds.), British School at Athens Studies 7, Athens, 1–178.

9. Delemen İ. & Çokay Kepçe S. 2009. Delemen, İ. & Çokay Kepçe, S. (2009). Yunan ve Roma Kap Formları Sözlüğü. İstanbul: Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları.
10. Diederichs C. 1980. Diederichs, C. (1980). Salamine de Chypre. IX. Céramiques hellénistiques, romaines et byzantines (Kıbrıs Salamis'i IX. Helenistik, Roma ve Bizans Dönemi Seramikleri) (Fransızca), Paris: Maison de I'Orient et de la Méditerraneé – Jean Pouilloux (MOM).
11. Ergürer H. E. & Akkaş İ. 2023. Ergürer, H. E. & Akkaş, İ. (2023). Parion: First researches on Late Antique coarse wares, cooking wares and amphorae. LRCW 6, 181–209.
12. Erön A. 2013. Erön, A. (2013). Tralleis Hamam-Gymnasion Kompleksi Seramikleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniv. Aydın.
13. Ersoy A. 2020. Ersoy, A. (2020). Smyrna/İzmir Hellenistik Dönem Seramiği. İstanbul: Ege Yayınları.
14. Hayes J. W. 1983. Hayes, J. W. (1983). The Villa Dionysos Excavations: The Pottery. The Annual of the British School at Athens 78, 97–169.
15. Hayes J. W. 1991. Hayes, J. W. (1991). Paphos: The Hellenistic and Roman Pottery III. Nicosia: Department of Antiquities.
16. Hayes J. W. 2003. Hayes, J. W. (2003). Hellenistic and Roman pottery deposits from the 'Saranda Kolones' castle site at Paphos, The Annual of the British School at Athens 98, 447–516.
17. Jacobsen K. W. 2005. Jacobsen, K. W. (2005). Late Roman Coarse Wares and Transport Amphorae From Panayia Ematousa, Cyprus, LRCW I, 625–634.
18. Japp S. 2005. Japp, S. (2005). Die Lokale Keramikproduktion von Kibyra (Kibyra'nın Yerel Seramik Üretimi) (Almanca), REİ CRETARİÆ ROMANÆ FAVTORVM ACTA 39, 237–241.
19. Japp S. 2009. Japp, S. (2009). The Local Pottery Production von Kibyra, Anat. St. 59, 95–128.
20. Kavaz Kındığılı B. 2017. Kavaz Kındığılı, B. (2017). Zeytinliada Geç Roma ve Bizans Seramikleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniv. Erzurum.
21. Kılıçkaya N. 2026. Kılıçkaya, N. (2026). Kibyra Antik Kenti Kaba Seramiği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniv. Denizli.
22. Korkut T. 2007. Korkut, T. (2007). Die Spätantike und frühbyzantinische Keramik aus Patara (Patara'dan Geç Antik ve Erken Bizans Dönemi Seramiği) (Almanca). Byzas 7, 147–168.
23. Körsulu H. 2016. Körsulu, H. (2016). Kappadokia Komana'sı Hellenistik ve Roma Dönemi Mutfak ve Pişirme Kapları. Arkeoloji Dergisi XXI, 67–90.
24. Lemaître S. et al. 2013. Lemaître, S. & Waksman, S. Y. & Arqué, M. C. & Pellegrino, E. & Rocheron, C. & Yener Marksteiner, B. (2013). "Identité régionale et spécificités locales en Lycie antique: l'apport des céramiques culinaires." O. Henry & B. Yener Marksteiner (Eds.), Euploia. La Lycie et la Carie Antiques. Dynamiques des Territoires Échanges et Identités. Ausonius Éditions, 189–212.
25. Lüdorf G. 2000. Lüdorf, G. (2000). Die Lekane Typologie und Chronologie einer Leitform der attischen Gebrauchskeramik des 6.-1. Jahrhunderts v.Chr. (Lekane: MÖ 6.-1. Yüzyıllar Atina Kullanım Seramiğinin Bir Öncü Formunun Tipolojisi ve Kronolojisi) (Almanca). Rahden: Verlag Marie Leidorf GmbH.
26. Lüdorf G. 2006. Lüdorf, G. (2006). Römische und frühbyzantinische Gebrauchskeramik im westlichen Kleinasien: Typologie und Chronologie (Batı Küçük Asya'da Roma ve Erken Bizans Dönemi Kullanım Seramiği: Tipoloji ve Kronoloji) (Almanca). Rahden: Verlag Marie Leidorf GmbH.
27. Meriç R. 2002. Meriç, R. (2002). Spathellenistisch-römische Keramik und Kleinfunde aus einem Schachtbrunnen am Staatsmarkt in Ephesos (FiE IX/3) (Efes Devlet Agorası'ndaki Bir Kuyudan Ele Geçen Geç Helenistik-Roma Dönemi Seramik ve Küçük Buluntular) (Almanca). Wien.
28. Metin H. 2012. Metin, H. (2012). Kibyra Kandilleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniv. Erzurum.
29. Mills P. J. E. & Reynolds P. 2014. Mills, P. J. E. & Reynolds, P. (2014). Amphorae and Specialized Coarsewares of Ras Al Bassit, Syria: Local Products and Exports. LRCW 4, 133–142.
30. Mirzanlı F. 2019. Mirzanlı, F. (2019). Olympos Piskoposluk Sarayı Kazılarında Bulunan Erken Bizans Seramikleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale Üniv. Denizli.
31. Öz C. 2020. Öz, C. (2020). Myra ve Andriake Geç Roma Dönemi Seramikleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Akdeniz Üniv. Antalya.
32. Öz C. 2021. Öz, C. (2021). Andriake'den Roma Dönemi'ne Ait Bir Grup Likya Üretimi Çanak/Leğen. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 52, 242–260.
33. Özdemir B. İ. 2009. Özdemir, B. İ. (2009). Patara Roma Dönemi Günlük Kullanım Seramikleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniv. Antalya.
34. Özüdoğru Ş. 2020. Özüdoğru, Ş. (2020). Kibyra Kazı ve Araştırmaları Monografi Serisi-1-KIBYRA: Kibyra Maior. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
35. Özüdoğru Ş. & Dündar E. 2007. Özüdoğru, Ş. & Dündar, E. (2007). Kibyra Geç Roma-Erken Doğu Roma Dönemi Mühürlü Unguentariumları. OLBA 15, 145–177.
36. Reynolds P. & Waksman Y. 2007. Reynolds, P. & Waksman, Y. (2007). Beirut cooking wares, 2nd to 7th centuries: local forms and North Palestinian imports. Berytus 50, 59–81.
37. Riley J. A. 1979. Riley, J. A. (1979). The coarse pottery from Berenice, Excavations at Sidi Khrebish Benghazi (Berenice), II. (Supplement to Libya Antiqua 5), Tripoli, 91–467.
38. Rotroff S. I. 2006. Rotroff, S. I. (2006). Hellenistic Pottery: the Plain Wares, New Jersey: American School of Classical Studies at Athens.
39. Saygılı B. 2011. Saygılı, B. (2011). Kibyra Kalıp Yapımı Kaseleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniv. İzmir.
40. Sossau V. 2016. Sossau, V. (2016). Late Antique Pottery From an Insula South of the West-Market ın Miletus (Turkey), REİ CRETARİÆ ROMANÆ FAVTORVM ACTA 44, 725–730.
41. Söğüt B. et al. 2022. Söğüt, B. & Bilgin, M. & Candur Özdemir, E. (2022). Stratonikeia Kuzey Cadde Kanalizasyonunda Bulunan Bir Grup Seramiğin Ön Değerlendirmesi. Arkhaia Anatolika Anadolu Araştırmaları Dergisi 5, 187–223.
42. Sözel S. 2023. Sözel, S. (2023). Knidos'un Geç Antik Dönem Seramikleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniv. Konya.
43. Şahin R. 2020. Şahin, R. (2020). Pottery From a Roman House to the West of the Bouleuterion at Miletus (Ionia). Cedrus VIII, 223–264.
44. Şenoğlu Fenerci B. 2023. Şenoğlu Fenerci, B. (2023). Nysa ad Maeandrum Roma Villası Seramik Buluntuları ve Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.
45. Şimşek C. et al. 2011. Şimşek, C. & Okunak, M. & Bilgin, M. (2011). Laodikeia Nekropolü (2004-2010 Yılları) Metin – Katalog, İstanbul: Ege Yayınları.
46. Tekkök Biçken B. 1996. Tekkök Biçken, B. (1996). The Hellenistic and Roman Pottery From Troia: the Second Century B.C. to the Sixth Century A.D. Yayımlanmamış Doktora Tezi. University of Missouri the Faculty of the Graduate School. Ann Arbor.
47. Uygun Ç. & Dökü F. E. 2008. Uygun, Ç. & Dökü, F. E. (2008). Kibyra Yerel Kırmızı Astarlı Seramiklerinden Örnekler. Adalya XI, 133–164.
48. Vokaer A. 2014. Vokaer, A. (2014). "A 3rd to 4th century AD pottery assemblage from Apamea and some further considerations on pottery production and distribution in Roman Syria". B. Fischer Genz & Y. Gerber & H. Hamel (Eds), Roman Pottery in the Near East: Local Production and Regional Trade, Roman and Late Antique Mediterranean Pottery 3, Oxford, 37–51.
49. Wicenciak U. 2021. Wicenciak, U. (2021). Porphyreon. Hellenistic and Roman Pottery Production in the Sidon Hinterland, Warsaw: University of Warsaw Press.
50. Williams C. 1989. Williams, C. (1989). Anemurium, The Roman and Early Byzantine Pottery. Toronto: Pontifical Institute of Mediaeval Studies.
51. Yılmaz O. 2009. Yılmaz, O. (2009). Gölhisar İlçesi'nin Coğrafyası, Ankara: Gazi Kitabevi.