A Karachay-Balkar Settlement Example from the North Caucasus to the Ottoman Empire: Yalova-Çiftlikköy

Öz

The Caucasian migrations, which began with the Crimean War between the Ottoman Empire and the Russian Empire between 1853 and 1856, intensified after Imam Shamil lost the war of independence in 1864. The migrations, which peaked with the 1877-1878 Ottoman-Russian War, continued gradually until the 1920s. The migration movements of Karachay-Balkar Turks to the Ottoman lands took place on two different dates, 1884-1887 and 1905-1906. Among these migrations, the one that took place between 1884-1887 is called the Birinçi Istampulçula, and the one that took place between 1905-1906 is called the Ikinçi Istampulçula. The founders of the Yalova-Çiftlikköy district were included in the migration convoy of 1906. In this context, it is seen that the Karachay-Balkar people who founded Çiftlikköy followed the Istanbul-Konya-Ankara-Eskişehir route and first came to Güneyköy within the borders of Yalova. It is seen that the immigrants came to Sultaniye after Güneyköy. A document written by Yusuf on February 21, 1909 on behalf of 5 households from the Karachay Turks also proves this situation. After this, it is seen that they settled in Sultaniye, the coastal part of Çiftlikköy, the Şak-Şak region and finally the area known today as the inner part of the village. This article covers the migrations made by Karachay-Balkar Turks to the Ottoman lands, the reasons for the migrations and their numerical data, as well as and the settlement of Karachay-Balkar Turks in Çiftlikköy within the borders of Yalova after the migration movement in 1906 and the establishment of the village and the dynasties in the village will be examined with the support of oral history data.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• North Caucasus
• Ottoman Empire
• Karachay-Balkars Turks
• Yalova
• Çiftlikköy.

KUZEY KAFKASYA’DAN OSMANLI’YA BİR KARAÇAY-MALKAR YERLEŞİM YERİ ÖRNEĞİ: YALOVA-ÇİFTLİKKÖY

Öz

1853-1856 yılları arasında Osmanlı Devleti ve Rusya Çarlığı arasında meydana gelen Kırım Savaşı ile başlayan Kafkas göçleri, 1864 yılında İmam Şamil’in bağımsızlık savaşını kaybetmesi ile yoğunlaşmış ve ardından meydana gelen 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi ile de zirve yapan göçler 1920’li yıllara kadar kademeli bir şekilde devam etmiştir. Karaçay-Malkar Türkleri tarafından Osmanlı topraklarına yapılan göç hareketleri 1884-1887 ve 1905-1906 yıllarında olmak üzere iki farklı tarihte yapılmıştır. Bu göçler arasında 1884-1887 yılları arasında yapılana Birinçi İstampulçula, 1905-1906 yıllarında yapılan göçlere ise İkinçi İstampulçula denilmektedir. 1906 yılında yapılan göç kafilesi içerisinde, Yalova-Çiftlikköy ilçesinin kurucuları yer almaktadır. Bu bağlamda, Çiftlikköy’ü kuran Karaçay-Malkarlıların; İstanbul-Konya-Ankara-Eskişehir güzergahını takip ederek önce Yalova sınırları içerisinde yer alan Güneyköy’e geldikleri görülmektedir. Göçmenlerin Güneyköy’ün ardından Sultaniye’ye geldikleri görülmektedir. 21 Şubat 1909 tarihinde Karaçay Türklerinden 5 hane adına Yusuf tarafından yazıldığı görülen bir belge de bu durumu kanıtlar niteliktedir. Bundan sonra onların sırasıyla Sultaniye, Çiftlikköy’ün sahil kısmı, Şak-Şak bölgesi ve son olarak da günümüzde köy içi olarak bilinen bölgeye yerleştikleri görülmektedir. Bu makalede, Karaçay-Malkar Türkleri tarafından Osmanlı topraklarına yapılan göçler, göçlerin nedenleri ve sayısal verilerinin yanı sıra 1906 yılında yapılan göç hareketi sonrasında Karaçay-Malkar Türklerinin Yalova sınırları içerisinde bulunan Çiftlikköy’e yerleşmeleri ve köyün kuruluşu ile köyde bulunan sülaleler sözlü tarih verileri ile desteklenerek incelenecektir

Anahtar Kelimeler

• Göç
• Kuzey Kafkasya
• Osmanlı Devleti
• Karaçay-Malkar Türkleri
• Yalova
• Çiftlikköy

Kaynakça

1. Açık, T. (2015). Halk Rivayetlerinde ve Osmanlı Belgelerine Göre Karaçay-Malkar Türkleri’nin Anadolu’ya Göçleri. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi. 8, 193-206.
2. Adiloğlu, A. (2008). Karaçay-Malkar Türklerinin Rus Hakimiyetine Girişi. Turkish Studies, 3(1), 145-201. Barlas, C. (2014). Bilinmeyen Yönleriyle Dağıstan Muhaciri Nakşibendî Şeyhlerinden Mürşid-i Kâmil Şeyh Şerafeddin Zeynel Abidin. İstanbul: Erkam Matbaası.
3. Bice, H. (1991). Kafkasya’dan Anadolu’ya Göçler. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
4. Borlakova F.A. ve Batçaeva,M.K. (2017). Muhacirstvo v Karaçaevo-Balkarskoy Srede V Kontse XIX-Naçale XX v: Priçinı i Posledstviya. İzvestiya Altayskogo Gosudarstvennogo Universiteta, 94, 49-52.
5. Borlakova, F.A. (2009). Obşestvennır Organizatsii Karaçaevo-Balkarskoy Diasporı V Turtsii. İzvestiya Rossiyskogo Gosudarstvennogo Pedagogiçeskogo Universiteta İm. A. İ. Gertsena. 93, 46-51.
6. Bozkurt, U. (2023). Emigratsiya Musulman Kavkaza V Osmanskuyu İmperiyu i İh Rol V Sozdanii Turetskoy Respubliki. Rossiya i Muslumanskiy Mir. 327, 72-88.
7. Karataş, Ö. (2014), Karaçay Türklerinin Kafkasya’dan Anadolu’ya Göçleri. Tarih İncelemeleri Dergisi, 2, 525-538.
8. Kipkeeva, Z.B. (2000). Karaçaevo-Balkarskaya Diaspora v Turtsii. Stavropol: Stavropolskogo Gosudarstvennogo Universiteta.

9. Kipkeeva, Z.B. (2014). Diaspora v Stranah Blijnego Vostoka. Karaçevtsı, Balkartsı. M.D. Karaketov, H.M.A. Sabançiev (Ed.). Nauka. (ss. 722-730). Moskova.
10. Nevruz, Y. (2000). Türkiye’de Yaşayan Karaçay – Malkarlılarda Demografik Durum ve Nüfus Hareketleri. Birleşik Kafkasya. 21, 25-30.
11. Saydam, A. (2022). Kırım ve Kafkas Göçleri 1856-1876. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
12. Studenetskaya, E.N. (1937). K Voprosu o Feodalizme i Rabstve v Karaçae XIX. Vv. (Po Nekotorım Arhivnım Dokumentam). Sovetskaya Etnografiya, 2-3, 45-72.
13. Tavkul, U. (2015). XX. Yüzyılda Kafkasya’dan Karaçay-Malkar Göç ve Sürgünleri. Türk Dünyasında Sürgün ve
14. Göç. Nesrin Sarıahmetoğlu, İlyas Kemaloğlu (haz.). Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları. (ss. 137-161). İstanbul.
15. Tetuev, A.İ. (2016). Zarubejnaya Diaspora: Karaçaevtsev i Balkartsev: İstoriya i Sovremennost. Nalçik: Peçatnıy Dvor.
16. Yalvar, C. (2019). 1877-1924 Yılları Arasında Balkanlar’dan ve Kafkasya’dan Yalova’ya Yapılan Göçler. Geçmişten Günümüze Yalova. Prof. Dr. Ahmet Taşağıl (Ed.) Çevik Matbaacılık. (ss. 75-106). İstanbul.
17. Yalvar, C. (2021). Sözlü Tarih Çerçevesinde Bir Yerel Tarih Çalışması: Yalova Güneyköy Örneği. Yalova Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı (22-23 Ekim 2021). Doç. Dr. Harun Ceylan, Öğr. Gör. Tuğrul Aktaş (Ed.), (ss.254-269). Yalova.
18. Yalvar, C. (2023). Sözlü Tarih Bağlamında Bir Biyografi Denemesi: Karaçay-Malkarlı Bekir (Süyünç) Çavuş. Osman Gazi’den Atatürk’e Cumhuriyet’in 100. Yılı ve Yalova. Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan (Ed.). Gaye Kitabevi. (ss.186-204). Bursa.
19. Yalvar, C. ve Yılmaz, A. (2022). Yalova İli Köyleri Sözlü Tarih ve Kültür Envanterleri. Bursa: Gaye Kitabevi.