SESSİZLİĞİN YANKISI, ARZUNUN ŞİDDETİ: MARGUERİTE DURAS'IN MODERATO CANTABİLE ADLI ROMANINDA ÜÇGEN ARZU

Öz

XX. Yüzyıl Fransız Edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olan Marguerite Duras, 1958 yılında yayımlanan Moderato Cantabile adlı romanında, arzunun mimetik doğasını çok katmanlı ve simgesel bir anlatı örgüsü içinde işler. İlk bakışta evli bir kadın ile yabancı bir erkek arasında gelişen yakınlaşma öyküsü gibi görünen roman, alt katmanlarında bireysel arzunun toplumsal simgeler, kültürel belirlenimler ve dolaylı yapılarla biçimlendiği karmaşık bir yapı sunar. Bu çalışmada söz konusu roman, René Girard’ın Romantik Yalan ve Romansal Hakikat adlı yapıtında geliştirdiği "üçgen arzu" kuramı bağlamında irdelendi. Bu doğrultuda romanda hem öznenin konumlanışı, nesnenin işlevi ve dolayımlayıcı ögeler irdelendi hem de anlatının ritmini belirleyen örtük gerilimler ve simgesel çatışma alanları çözümlendi. Ayrıca suç, ölüm, sessizlik ve şarap gibi motiflerin yanı sıra sınıf farklılıklarının ve toplumsal baskıların bu dolaylı yapıyı nasıl pekiştirdiği tartışıldı. Anlatının yüzeyinde romantik bir yakınlaşma izlenimi yaratan ilişkinin ardında, bastırılmış arzunun toplumsal roller, sınıf farkları ve simgesel motiflerle örülen çok katmanlı bir yapı taşıdığı ortaya kondu. Son olarak, arzuya yön veren dolayımlayıcı ögenin açık biçimde görünür kılındığı ve öznenin yönelimlerinin ötekinin temsili aracılığıyla kurulduğu bu anlatı, Girard’ın tanımıyla "romansal" yapıt olarak sınıflandırıldı.

Anahtar Kelimeler

• Marguerite Duras
• René Girard
• Romantik Yalan ve Romansal Hakikat
• Moderato Cantabile
• üçgen arzu.

The Echo of Silence, The Violence of Desire: Triangular Desire in Marguerite Duras's Moderato Cantabile

Öz

Marguerite Duras, one of the leading writers of twentieth-century French literature, explores the mimetic nature of desire through a multilayered and symbolic narrative structure in her novel Moderato Cantabile published in 1958. Although the novel initially appears to depict an intimate relationship between a married woman and a foreign man, its deeper structure reveals a complex configuration in which desire is shaped by social symbols, cultural determinations, and mediating forces. This study examines the novel in the context of the "triangular desire" theory developed by René Girard in his work Romantic Lie and Novelistic Truth. In this context, the positioning of the subject, the function of the object, and the role of mediating elements are analyzed, along with the implicit tensions and symbolic conflicts that structure the narrative. Motifs such as crime, death, silence, and wine, as well as class differences and social pressures, are shown to reinforce this implicit structure. Behind the appearance of romantic intimacy, repressed desire emerges as a multilayered formation shaped by social roles, class differences, and symbolic motifs. Ultimately, the novel is classified as a "novelistic" work in Girard’s sense, as desire is mediated through the representation of the Other.

Anahtar Kelimeler

• Marguerite Duras
• René Girard
• Romantic Lie and Novelistic Truth
• Moderato Cantabile
• triangular desire.

Kaynakça

1. Akten, S. (1996). Romancı yönüyle Marguerite Duras. Doruk Yayınları.
2. Akten, S. (2017). Yazma tutkunu iki yazar Leylâ Erbil ve Marguerite Duras. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 163-167.
3. Akten, S. (2025). Çekilmemiş bir fotoğrafta kendini arayanlar Marguerite Duras ve Annie Ernaux. Frankofoni, 46(1), 43-53.
4. Arenberg, N. (2002). Resurrecting desire: Wine and dramatic imitation in Marguerite Duras’ Moderato cantabile. Dalhousie French Studies, 61, 62-74. https://www.jstor.org/stable/40837418.
5. Ayaydın Cebe, G. Ö. ve Akbaş Arslanoğlu, G. (2020). Bir Ben Vardır Benden İçeri’deki üçgen arzular ışığında teorik ve teolojik evrenselliği sorgulamak. Milli Folklor, 125, 82-99.
6. Drissi, H. (2008). L’œuvre de Marguerite Duras ou l’expression d’un tragique moderne. [Doktora tezi, Université Paris-Est, Paris].
7. Duras, M. (2016). Moderato cantabile (çev. A. Turan), Sel Yayınları.
8. Eisinger, E. M. (1974). Crime and detection in the novels of Marguerite Duras. Contemporary Literature, 15(4), 503-520. https://doi.org/10.2307/1207775.

9. Girard, R. (2013). Romantik yalan ve romansal hakikat edebi yapıda ben ve öteki (çev. A. Etensel İldem), Metis Yayınları.
10. Girard, R. (2003). Şiddet ve kutsal (çev. N. Alpay), Kanat Kitap.
11. Hegel, G. W. F. (2011). Tinin görüngübilimi (çev. A. Yardımlı), İdea Yayınları.
12. Kılıç, A. (1992). Marguerite Duras’ın oyunlarında kişiler ve insanlık durumu. Frankofoni, 4, 279-283.
13. Lacan, J. (2013). Psikanalizin dört temel kavramı seminer 11. kitap (çev. N. Erdem), Metis Yayınları.
14. Moskos, G. (1984). Women and fictions in Marguerite Duras’s Moderato cantabile. Contemporary Literature, 25(1), 28-52. https://doi.org/10.2307/1208015.
15. Nietzsche, F. (2013). Ahlakın soykütüğü üstüne bir kavga yazısı (çev. A. İnam), Say Yayınları.
16. Palaver, W. (2013). René Girard’s mimetic theory. Michigan State University Press.
17. Platon. (2018). Şölen-dostluk (çev. S. Eyüboğlu ve A. Erhat), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
18. Sartre, J. P. (2011). Varlık ve hiçlik fenomenolojik ontoloji denemesi. (çev. T. Ilgaz ve G. Çankaya Esen), İthaki Yayınları
19. Scheler, M. (2004). Hınç (çev. A. Yılmaz). Kanat Kitap.
20. Tilbe, A. (2003). Marguerite Duras’ın yapıtlarında aile imgesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 25-34.
21. Tilbe, A. ve Genç, H. N. (2013). Yeni roman penceresinden Marguerite Duras’ın Tarquinia’nın Küçük Atları. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 707-723.
22. Tomat, A. (2015). Françoise Sagan’ın Bonjour Tristesse adlı romanında üçgen arzu. Humanitas, 6, 274-282.