20. YÜZYIL SONRASI SALGIN SÜRECİNİN RESİM SANATINA YANSIMASI

Öz

Büyük felaketler, tarih boyunca toplumu psikolojik, sosyolojik, ekonomik bağlamda etkilemiştir. Doğal afetler, savaşlar gibi büyük sorunların yanı sıra salgın hastalıklar da ciddi can kayıplarına neden olmuştur. Tifus, Veba, Kolera, Cüzzam, Frengi, Sıtma, Çiçek hastalığı, İspanyol gribi, Kuş gribi, Domuz gribi, Sars virüsü gibi tarihe geçmiş birçok salgın hastalık ciddi bir kaosun beraberinde yüksek orandaki can kayıplarıyla sonuçlanmıştır. 165 yılında başlayan salgınlar bireyi ilk kez bir hastalıkla karşı karşıya getirirken zamanla salgın, pandemi gibi durumlar içselleştirilmiştir. Salgınların dünyanın birçok yerine taşınmasıyla küresel bir sorun haline gelmesi, ülkelerin ekonomik bağlamda sarsılmasının dışında psikolojik birtakım sorunların oluşmasına da neden olmuştur. Salgın hastalıkların ölüm korkusu, karantinanın neden olduğu yalnızlaşmayla depresyon ve fobilerin oluşması gibi duygusal bağlamdaki etkileri de büyük olmuştur. Bu durum her kesimden insanı etkilediği gibi toplumun bir parçası olan sanatçıların da etkilenmesine yol açmıştır. Temalar farklılaşmış, malzeme sıkıntısı ortaya çıkmış, eserlerin sergilenme biçimleri değişmiş, resmin geneline koyu renkler hâkim olmaya başlamıştır. Salgınlar, resim sanatının başkalaşmasına yol açarken salgın hastalıkların merkeze alındığı eserler, döneminin kanıtı niteliğinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, salgın hastalıkların tarihsel süreci incelenmiş, sanat eserlerinden örnekler sunulmuş ve biçimsel bir analiz yapılmıştır. Göstergebilimsel yöntem ile etnografik araştırma yapılarak salgın hastalıkların sanatçılarda oluşturduğu üslup farkı ve eserlerdeki plastik ögelerin değişimi sorgulanmış, karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Bu bağlamda salgın hastalıkların sanatsal üretime yansıma biçiminin irdelenmesi ve resim sanatına etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Salgın
• hastalık
• resim sanatı
• toplum

Reflection of the Post- 20th Century Epidemic Process on Painting Art

Öz

Major disasters have affected society psychologically, sociologically and economically throughout history. In addition to major problems such as natural disasters and wars, epidemics have also caused serious loss of life. Many historical epidemics such as TyphusPlague, Cholera, Leprosy, Syphilis, Malaria, Smallpox, Spanish Flu, Bird Flu, Swine Flu, Sars Virus have resulted in serious chaos and high rates of loss of life. While the epidemics that started in 165 B.C. confronted the individual with a disease for the first time, situations such as epidemics and pandemics were internalized over time. The fact that epidemics have become a global problem as they spread to many parts of the world has caused not only the economic shock of countries, but also some psychological problems. Epidemic diseases have also had great emotional effects, such as the fear of death and the formation of depression and phobias due to loneliness caused by quarantine. This situation has affected people from all walks of life, as well as artists who are a part of society. Themes became different, material shortages emerged, the way the works were exhibited changed, and dark colors dominated the painting in general. While epidemics led to the transformation of the art of painting, works about epidemic diseases were evaluated as evidence of their period. In this study, the historical process of epidemic diseases was examined, examples from works of art were presented and a formal analysis was made. By conducting ethnographic research with the semiotic method, the difference in style caused by epidemic diseases in artists and the change of plastic elements in the works were questioned and a comparative analysis was made. In this context, it is aimed to examine the reflection of epidemic diseases on artistic production and to reveal their effect on painting.

Anahtar Kelimeler

• Epidemic
• disease
• painting
• society

Kaynakça

1. Akbaba, M., Kurt. B., Nazlıcan, E. (2014). Yeni Coronavirus salgını: MERS-CoV. Turkish Journal of Public Health, 12 (3), 217-227.
2. Ak Bingül, B., Türk, A., Ak, R. (2020). COVID-19 bağlamında tarihteki büyük salgınlar ve ekonomik sonuçları. Turkish Studies, 15 (4), 189-200.
3. Akgül, Ö., Çalışkan, R., Öner, Y. A. (2018). HIV/AIDS: Güncel yaklaşımlar. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi, C. 1, Sayı 1, 19- 31.
4. Bakır, A., Ülgen, P. (2009). Geç orta çağlarda Avrupa’da kent ve kentsel yaşam hakkında bir değerlendirme. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2).
5. Balkan, İ. (2013). Pandemik grip. Journal of Experimental and Clinical Medicine, 29 (3s), 193-200.
6. Barış, Y.İ. (2010). Dünyada tüberkülozun tarihçesi. Konuralp Tıp Dergisi, 3 (2), 1-4.
7. Başbuğ, Z. (2020). Salgınların resim sanatına yansıması ve Nedim Günsür’ün “Kızamık” isimli eseri üzerine. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2286-2299.
8. Birsel, H., Malazizi, N. (2021). Dr. Jean Lauminier’e göre: Tarih boyunca Veba ve yarattığı felaketlere bakış. Bellek Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3 (Salgın Hastalıklar Özel Serisi), 65-82.

9. Cliff, A., Haggett, P., Smallman-Raynor M. (2004). World atlas of epidemic diseases. Arnold Publishers.
10. Cromley, E. K. (2010). Pandemic disease in Russia: From black death to AIDS. Eurasian Geography and Economics, 51(2), 184-202.
11. Çalık, R., Tepekaya, M. (2006). Birinci Dünya Savaşı esnasında Anadolu’daki salgın hastalıklar ve Ermeniler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 205-228.
12. Finer, K. (2003). Tuberculosis, deadly diseases and epidemics. Chelsea House Publishers.
13. Haring Foundation. (t.y.). Keith Haring. https://www.haring.com/kh_foundation/
14. İstek, E. (2017). Avrupa’da Veba salgını ve salgında din faktörü (Viyana Örneği). Tarih Araştırmaları Dergisi, 36 (62), 173-204.
15. Izenberg, N. G. (2006). Egon Schiele: Expressionist art and masculine crisis. Psychoanalytic Inquiry, 26 (3), 462- 483.
16. Karakuş, O. S. (2018). Doğu’dan gelen ölüm: Antoninus Vebası. Toplumsal Tarih, 296, Ağustos, 38-41.
17. Keith Haring Vakfı/Biyografi, (2022,4 Mart), https://www.haring.com/!/about-haring/bio
18. Kılıç, O. (2004). Eskiçağdan yakınçağa genel hatlarıyla dünyada ve Osmanlı Devleti’nde salgın hastalıklar. Fırat Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Yayınları.
19. Kılıç, O. (2017). Orta ve Yeni Çağlarda salgın hastalıklar, göç ve iskân. Geçmişten günümüze göç-II, Ed., Osman Köse, Canik Belediyesi Kültür Yayınları.
20. Lakshman, A., Goya, V., Shenoy, H. (2015). Ebola virus. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 24 (3), 296-305.
21. Lee, K., Dodgson, R. (2000). Globalization and Cholera: Implications for global governance. Global Governance, 6(2), 213-236.
22. Leslie Lumeh, (2022, 13 Mart), https://leslielumeh.com/
23. Meier, M. (2016). The justinianic plague: The economic consequences of the pandemic in the Eastern Roman empire and Its cultural and religious effects. Early Medieval Europe, 24 (3), 267-292.
24. Monto, A. S., Webster, R. G. (2013). Influenza pandemics: History and lessons learned. Textbook of Influenza, 20- 33.
25. Parıldar, H., Dikici, M. F. (2020). Pandemiler tarihi. Klinik Tıp Aile Hekimliği Dergisi, 12 (1), 1-8.
26. Parıldar, H. (2020). Tarihte bulaşıcı hastalık salgınları. Tepecik Eğitim ve Araştırma Dergisi, 30 (ek sayı), 19-26.
27. Philips, H., Killingray, D. (2003). 1918-19 İspanyol grip salgını: Yeni perspektifler. Abingdon on Thames, Routledge; 4-9.
28. Raoult, D., Woodward, T. and Dumler, J. S. (2004). The history of epidemic Typhus. Infectious disease clinics of North America, 18 (1), 127-140.
29. Şahin Akboğa, Ö. (2020). Yeni tip Koronavirüs (COVID-19) salgını. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 3 (2), 153-162.
30. Tognotti, E. (2010). The eradication of Smallpox, a success story for modern medicine and public health: What lessons for the future?. Infect Dev Ctries, 4 (5), 264-266.
31. Viboud, C., Tam, T., Fleming, D., Handel, A., Miller, M. A. ve Simonsen, L. (2006). Transmissibility and mortality impact of epidemic and pandemic influenza with emphasis on the unusually deadly 1951 pandemic. Vaccine, 24 (44-46), 6701-6707.
32. Yabalak, H. (2020a). Sanatçının esin kaynağı olarak salgın hastalık ve hastalığın resim sanatına yansıması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Salgın Hastalıklar Özel Sayısı, 493-538.
33. Yabalak, H. (2020b). Sanatta hastalığın çirkinlik imgesine dönüşmesi. İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 10, 365-385.
34. Yeşilyurt Gündüz, Z. (2006). The HIV/AIDS epidemic-what’s security got to do with it? PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, 11(2), 49-84.
35. Yücel, B., Ala Görmez, A. (2019). SARS-Corona virüsüne genel bakış. Türkiye Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 2 (1), 32-39.
36. Zengin, M. (2016). Edvard Munch’un sanatında yas olgusu. Görünüm, 1 (1), 50-55.