DIGITAL TRANSFORMATION IN CIVIL SOCIETY ORGANIZATIONS: CHALLENGES AND OPPORTUNITIES

Öz

Civil society organizations have, over time, become more institutionalized structures that contribute to the development of democratic participation, play a role in solving social problems, and enhance social solidarity. The increasing impact of digital technologies has profoundly transformed the operational practices, communication strategies, and service delivery methods of CSOs. In this context, this study aims to evaluate the effects of digital transformation on CSOs at a theoretical level, in line with the relevant literature. The findings indicate that digital transformation offers significant opportunities for CSOs in terms of accessibility and sustainability; however, issues such as inadequate technical infrastructure, lack of human resources, and insufficient digital competencies constitute major challenges in this process. Overall, digital transformation is regarded as a multidimensional process that reshapes both the working practices and the social impact of civil society organizations.

Anahtar Kelimeler

• Non-governmental organizations (NGOs)
• Digital Transformation
• Digitalization

SİVİL TOPLUM KURULUŞLARINDA DİJİTAL DÖNÜŞÜM; ZORLUKLAR VE FIRSATLAR

Öz

Sivil toplum kuruluşları, demokratik katılımın gelişmesine katkı sağlayan, toplumsal problemlerin çözümünde rol oynayan ve sosyal dayanışmayı artıran önemli yapılar olarak zaman içerisinde daha kurumsal bir nitelik kazanmıştır. Dijital teknolojilerin artan etkisi, STK’ların faaliyet biçimlerini, iletişim stratejilerini ve hizmet sunum yöntemlerini köklü biçimde değiştirmektedir. Bu kapsamda çalışma, ilgili literatür doğrultusunda dijital dönüşümün STK’lar üzerindeki etkilerini kuramsal düzeyde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen değerlendirmeler, dijital dönüşümün STK’lar için erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik açısından önemli fırsatlar sunduğunu; buna karşılık teknik altyapı yetersizlikleri, insan kaynağı eksiklikleri ve dijital yetkinlik sorunlarının süreci zorlaştıran temel unsurlar olduğunu ortaya koymaktadır. Genel olarak dijital dönüşüm, STK’ların hem çalışma biçimlerini hem de toplumsal etkilerini yeniden şekillendiren çok boyutlu bir süreç olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sivil Toplum Kuruluşları (STK)
• Dijital Dönüşüm
• Dijitalleşme.

Etik Beyan

Herhangi bir etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Akat, A.S. (1991), “Sivil Toplum ve Ekonomi” (Editör: Yurdakul Financı), Sivil Toplum, Türkiye Sosyal Ekonomik ve Siyasal Araştırmalar Vakfı Yayınları, İstanbul.
2. Akın, F.ve Erdem, T. (2004), Sivil Toplum Kuruluşları Üzerine Bir Araştırma: Konya Örneği, Birinci baskı, Türkevi Yayınları.
3. Akdoğan, M.S. (2025), Sivil Toplum Kuruluşlarının Sosyal Politika Bağlamında Çevresel Sorunlarla Mücadeleye Katkıları, Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s: 96
4. Akpınar Gönenç, A. (2001), Sivil toplum: Düşünsel Temelleri ve Türkiye Perspektifi, İstanbul, AltKitap.
5. Arnhart, L. (2002), Plato’dan Rawls’a Siyasi Düşünce Tarihi, Çev: Ahmet Kemal Bayram, Adres
6. Brainard, L., & Siplon, P. (2004). Toward nonprofit organization reform in voluntary spirit: Lessons from the Internet, Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 33(3), 435–457.
7. Brynjolfsson E. ve McAfee A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. W. W. Norton & Company.
8. Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society. Wiley-Blackwell. (2nd ed.), The Information Age: Economy, Society and Culture, Volume 1): Economy, Society and Culture Vol 1, s: 597

9. Castells, M. (2012). Networks Of Outrage And Hope: Social Movements In The Internet Age, Polity Press.
10. Cohen, J. L., Arato, A. (1992). Civil Society and Political Theory, MIT Press.
11. Çaha, Ö. (2011). Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sivil toplum. A. Yayla & B. Şahin (Ed.), Türkiye'de kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sivil toplum ve demokrasi (ss. 85–125). Ankara: Liberal Düşünce Topluluğu Derneği.
12. Çeber, B. (2019), Sivil Toplum Kuruluşlarının Dijitalleşmesi: Mobil Uygulamalar Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz, Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi 6. Uluslararası İletişim Günleri Dijital Dönüşüm Sempozyumu, Tam Metin Bildiri Kitabı, s: 334
13. Doğan, İ. (2013). Sivil Toplum Anlayışı ve Siyasal Sistemler, Ankara, Astana Yayınları.
14. Doğan, İ. (2014), Sosyoloji: Kavramlar ve Sorunlar, Ankara, Pegem Yayınları.
15. Erdem, D. (2008), Sivil Toplum Kuruluşlarında Etkinlik Ölçümü: Türkiye Örneği, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s:163
16. Eşel, G. (2020). Sosyal Amerikan Sivil Toplum Örgütleri ve Türkiye. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, Year: 4, Number: Special Issue (Özel Sayı) 1, December, p. 1-4.
17. Gellner, E. (1994), Conditions Of Liberty: Civil Society And Its Rivals, Penguin.
18. Güneş, İ. (2004). “Sivil Toplum Kuruluşları”, Son Baskı Sanal Dergi. 1(5). https://www.sonbaski.com/blog/ Erişim Tarihi/ Access Date: 11.10. 2025.
19. Habermas, J. (1991). The Structural Transformation of The Public Sphere, MIT Press.
20. Haşlak, İ. ve Gülener, S. (2010), Sosyal ve Siyasal Düşüncede Sivil Toplum Tartışmaları ve Toplulukçu Düşüncede Topluluk, Birey ve Devlet Anlayışı, Sivil Toplum / Sivil Toplum Kuruluşlarına Tarihsel ve Kavramsal Bakış, Uluslararası STK’lar Kongresi, s:3-9
21. Kaplan, B. (2025), STK’larda Dijitalleşmenin Kurumsal Dönüşüm ve Bağış Yönetimine Etkisi: Bosna-Hersek Yerel STK’larına Yönelik Bir Alan Araştırması, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s: 88
22. Kaypak, Ş. (2012). Yerel Yönetimlerde Katılımcı/Müzakereci Demokrasi Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Önemi, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(17), 171-196.
23. Keane, J. (1993), Sivil Toplum ve Devlet, Avrupa’da Yeni Yaklaşımlar, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
24. Lewis, David (2005), The Management of Non-Governmental Development Organizations An Introduction, UK: Routledge Taylor & Francis Group.
25. Locke, J. (1980). Second Treatise of Government, Hackett Publishing, (Orijinal çalışma 1690), https://english.hku.hk/staff/kjohnson/PDF/LockeJohnSECONDTREATISE1690.pdf, Erişim Tarihi/ Access Date: 20.10. 2025.
26. Mardin Ş. (1997), Türkiye’de Toplum ve Siyaset, Makaleler 1, (Der. Mümtazer Türköne, Tuncay Önder), 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, s. 7-309
27. Mardin, Ş. (2006). Türkiye’de toplum ve siyaset, İletişim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
28. OECD, (2019), OECD Digital Economy Outlook 2019. Organisation for Economic Co-operation and Development,s: 224, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2019, Erişim Tarihi/ Access Date: 20. 10.2025
29. OECD, (2020), Dıgıtal Transformatıon And The Futures Of Cıvıc Space To 2030, Oecd Development Polıcy Papers, OECD Publishing, June 2020 https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2020/06/digital-transformation-and-the-futures-of-civic-space-to-2030_09a483cf/79b34d37-en.pdf, Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025
30. Oktay, E., Pekküçükşen, Ş. (2009). Yerel Yönetimlerin Demokratikleşmesinin Bir Aracı Olarak Sivil Toplum Kuruluşları -Türkiye İçin Kısa Bir Değerlendirme, KMU İİBF Dergisi, 11(16), 172-186.
31. Onat, F. (2010). “Bir halkla ilişkiler uygulama alanı olarak sosyal medya kullanımı: Sivil toplum örgütleri üzerine bir inceleme”, İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, Sayı: 31, Sayfa: 103-12.
32. Polat, A.F. (2024), Sivil Toplum Kuruluşlarının Dijital İtibar Yönetimi ve Algısı: Türkiye’deki Kadın Odaklı Stk’lar Üzerine Bir Araştırma, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, s: 182
33. Ryfman, P. (2006). Sivil Toplum Kuruluşları, Çev.İ. Yerguz, İletişim Yayınları, İstanbul.
34. T.C. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, (2018), Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, https://siviltoplum.gov.tr/sivil-toplumla-iliskiler-genel-mudurlugu Erişim Tarihi/ Access Date:20.11. 2025.
35. Taş, H., Zümrüt Boyacıoğlu, E. (2025). Türkiye’nin dijitalleşme vizyonu: Stratejik belgelerde teknoloji ve inovasyon, Bursa Uludağ Journal of Economy and Society, 44(2), 125-146.
36. TDK – Türk Dil Kurumu. (2025). Dijitalleşme maddesi, TDK Sözlüğü, https://sozluk.gov.tr/?ara=dijitalle%C5%9Fme, Erişim Tarihi/ Access Date:15.11. 2025.
37. Türköne, M. (2003), Siyaset, Lotus Yayınları, Ankara, s:768
38. Tosun, M.U. Ulucan, A. Atıcı, K.B. Tayfur Ekmekci, Ö. Çakmak, T. Tunçel, N. Çekiç, B. Kaya, M. Demir, S.C. (2022), Sivil Toplum Dijitalleşmesi Raporu, Yayınlayan: Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, s: 154
39. TÜSİAD, (2017). http://cdn.endustri40.com/file/997b726707494962941dc353aae22fa1/turkiye ninsanayidedijital-donusum-yetkinligi.pdf., Erişim Tarihi/ Access Date:20. 11.2025.
40. UNDP, (2022). Digital Transformation and Civil Society Engagement, United Nations Development Programme, https://www.undp.org/digital/Digital-Strategy, Erişim Tarihi/ Access Date: 11.12. 2025.
41. Yıldırım, Ş. İ. (2004). Demokrasi, Sivil Toplum Kuruluşları ve Yönetişim, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
42. Yıldırımalp, S. (2021), Türkiye’de Sivil Toplum Kuruluşlarının Dijital Dönüşümü: Mevcut Durum ve Engeller,
43. Sakarya İktisat Dergisi Cilt 10, Sayı 4, 2021, ss. 404-422 ,The Sakarya Journal Of Economıcs, Volume 10, Number 4, 2021, pp. 404-422
44. World Bank (2020). Dıgıtal Government 2020: Prospects For Russıa , World Bank Publications, s:61
45. World Bank. (2021). World Development Report 2021: Data for Better Lives. Washington, DC: World Bank, World Development Report 2022: FINANCE for an Equitable Recovery, Erişim Tarihi/ Access Date: 25. 12. 2025.