Greek and Turkish Characters in the novels of Ateş Gecesi and Eolya Toprağı

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 238 - 265, 28.12.2025

Turan Güler , Ercan Akçora

https://doi.org/10.61694/kbbd.1605794

Öz

The field in which the identity and artistic spirit of a nation expresses itself in the simplest way is the literary works. Literary works, on the other hand, gain a thematic dimension not as a result of a natural orientation, but by the authors coming out of the nation. The novel, which is an advanced form of expression of modern times, carnivalizes all the complexity of human reality with an aesthetic form. One of the structural elements of this aesthetic form is people. The power that makes the events happen and the things the author wants to say gain a representational dimension through people. Comparing the structural features in the works of writers from different nations opens the space for a multi-layered reading interaction by removing the atmosphere of the work from the author's intention. In this article, the approach of Reşat Nuri Güntekin, one of the important writers of Turkish literature in the Republican Period, to Greek characters in his work called Ateş Gecesi (1942) and the approach of Ilias Venezis, one of the important writers of modern Greek literature, to Turkish characters in his work called Eolya Land (1943) are discussed. In terms of characterization, the authors' perspective on the Greek and Turkish types in both novels constitutes the basis of the study. Examining these characters, which can be called opposite or other, in these novels written very recently, will be a guide for understanding the nature of the narrative universe of both novels. In the reality of the novel, which is a fictional genre in the works of two writers from different literatures, it will be easier to understand the thematic dimension of the novels to reveal what the people who are treated as opposing forces correspond to in an image world.

Anahtar Kelimeler

Reşat Nuri Güntekin , Ateş Gecesi , Greeks , İlias Venezis , Eolya Toprağı , The Turks

Ateş Gecesi ve Eolya Toprağı Romanlarında Rum ve Türk Karakterler

Öz

Bir ulusun kimliğinin ve sanatsal ruhunun kendisini en yalın biçimde ifade ettiği alan edebî eserlerdir. Edebî eserler ise doğal bir yönelimin sonucu değil ulusun içinden çıkan yazarlar eliyle tematik bir boyut kazanır. Modern zamanların gelişmiş bir anlatım biçimi olan roman, insan gerçekliğinin bütün karmaşıklığını estetik bir formla karnavallaştırır. Bu estetik formun yapı unsurlarından biri de kişilerdir. Olayları gerçekleştiren güç ve yazarın söylemek istediği şeyler kişiler üzerinden bir temsiliyet boyutu kazanır. Farklı milletlere mensup yazarların eserlerindeki yapısal özellikleri mukayese etmek, yapıtın atmosferini yazarın niyetinden çıkararak çok katmanlı bir okuma etkileşimine alan açar. Bu makalede, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının önemli yazarlarından Reşat Nuri Güntekin’in Ateş Gecesi (1942) adlı eserinde Rum karakterlere olan yaklaşımı ile modern Yunan edebiyatının önemli yazarlarından biri olan İlias Venezis’in Eolya Toprağı (1943) adlı eserinde Türk karakterlere olan yaklaşımı ele alınmıştır. Karakterizasyon düzleminde her iki romanda yazarların Rum ve Türk tipine olan bakış açısı, çalışmanın esasını oluşturmaktadır. Çok yakın tarihlerde yazılmış bu romanlarda, karşıt veya öteki olarak adlandırılabilen bu karakterleri incelemek, her iki romanın anlatı evreninin mahiyetini anlamada yol gösterici olacaktır. Farklı edebiyatlara mensup iki yazarın eserinde kurgusal bir tür olan romanın gerçekliği içinde karşıt güç olarak işlenen kişilerin bir imaj dünyası içinde neye tekabül ettiğini ortaya koymak romanların tematik boyutunu anlamada kolaylık sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Reşat Nuri Güntekin , Ateş Gecesi , Rumlar , İlias Venezis , Eolya Toprağı , Türkler

Kaynakça

• Aktaş, H. (2020). Türk Edebiyatında Mavi Anadolu Hümanizmi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi SBE.
• Aktaş, A. (2020). Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Türk Kimliği ve Milliyetçi Söylem. Ankara: Altınordu Yayınları.
• Argunşah, H. (2014). Milli Edebiyat. Korkmaz, R. (ed.) Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı (1839-2000). (183-236). Ankara: Grafiker Yayınları.
• Arslan, Aylin. (2021). Ötekiliğin Dinsel Kimlik ve Cinsel Kimlik Çerçevesindeki İzdüşümleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi SBE.
• Ay, H. (2024). Karşılaştırmalı Edebiyat Bağlamında Mehmet Turhan Tan’ın ″Cengiz Han‶ Romanı ile Yunus Oğuz’un ″Çingiz Xan‶ Tarihi Romanlarının İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kafkas Üniversitesi SBE.
• Ercilasun, B. (2020). Bir Vatan Kaybettiler - Balkanların Fethi ve Kaybını Ele Alan Romanlar Üzerinde Bir İnceleme. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
• Geçgel, H. (2011). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Gündüz, O. (2014). Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı. Korkmaz, R. (ed.) Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı (1839-2000). (399-544). Ankara: Grafiker Yayınları.
• Güntekin, R. (2021). Ateş Gecesi. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
• Kanter, M. F. (2008). Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Yapı ve İzlek. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi SBE.
• Karabulut, M. (2018). Osmancık Romanında Kişiler Dünyası. Korkmaz, R. ve V. Şahin (ed.) Romanda Kişiler Dünyası. (399-413). Ankara: Akçağ Yayınları.
• Karahan, B. (2004). Bir Aşk Romanı Yanılsaması: Ateş Gecesi. https://www.google.com/search?q=burcu+karahan+ve+ate%C5%9F+gecesi (Erişim Tarihi: 04. 07. 2023).
• Kavaz, İ. (2018). Araba Sevdası Romanında Kişiler Dünyası. Korkmaz, R. ve V. Şahin (ed.) Romanda Kişiler Dünyası. (45-63). Ankara: Akçağ Yayınları.
• Millas, H. (1998). Ayvalık ve Venezis. (Yunan Edebiyatında Türk İmajı). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Millas, H. (2005). Türk ve Yunan Romanlarında ‘Öteki’ ve Kimlik. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Millas, H. (2006). Yunan Ulusunun Doğuşu. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Mourat, T. (2019). Tasos Athanasiadis ve Niobe’nin Çocukları Romanında Anadolu. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi SBE.
• Naci, F. (2015). Yüz Yılın 100 Türk Romanı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Naci, F. (2011). Reşat Nuri’nin Romancılığı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Naz, Y. (2023). ″1923 Türk-Yunan Nüfus Mübadelesinin Sosyal ve Psikolojik İzleri.‶ Akademik İzdüşüm Dergisi (AİD), Cilt 8, Sayı 1, 95-119.
• Nersesoğlu, T. (2021). Ermeni Basını ve Çağdaş Yunan Edebiyatı 30 Kuşağı Romanlarında Milli Mücadele Dönemi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi SBE.
• Okay, O. ve Aktaş, Ş. (1992). Yirminci Yüzyılda Türk Edebiyatı. (Haz. Orhan Okay-Şerif Aktaş). Büyük Türk Klâsikleri 12. Cilt (217-223) İstanbul: Ötüken Neşriyat.
• Özçelik, A. (2019). ″Batı Anadolu Eşkıyalığının Bir Mit Haline Geliş Serüveni.‶ Tarih ve Günce, Cilt 2, Sayı 5, 333-360.
• Seyhan, A. (2014). Modern Türk Romanı. (Çev. Erkan Irmak). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Stevick, P. (2010). Roman Teorisi. (Çev. Sevim Kantarcıoğlu). Ankara: Akçağ Yayınları.
• Tanpınar, A. H. (2000). Edebiyat Üzerine Makaleler. (Haz. Zeynep Kerman). İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanrıtanır, B. H. ve Çalışkan, A. M. (2017). ″Gabriel García Márquez’in Kırmızı Pazartesi romanıyla Latife Tekin’in Sevgili Arsız Ölüm romanında Büyülü Gerçekçilik.‶ Ç. Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 26, Sayı 1, 302-312.
• Toker, Ş. (2014). Bir Öğretmen Romancının Romanı: Acımak. Argunşah, H. (ed.) Türk Edebiyatına Açılan Pencere - İnci Enginün Armağanı. (489-494). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
• Venezis, İ. (2013). Eolya Toprağı. (Çev. Burcu Yamansavaşçılar). İstanbul: Belge Yayınları.
• Yalçın-Çelik, S. Dilek (2004). ″İlias Venezis’in Perspektifinden Öteki Kavramı ve Türk İmajı.‶ Türkbilig, Sayı 7, 137-146.
• Yetiş, K. (2007). Dönemler ve Problemler Aynasında Türk Edebiyatı. İstanbul: Kitabevi.
• Wellek, R. ve Warren, A. (2021). Edebiyat Teorisi. İstanbul: Dergâh Yayınları.