The Effect of Political Literacy on Democratic Participation: A Study on Educators

Öz

This study examines the effect of political literacy on democratic participation. The research was conducted within a quantitative research framework using a correlational survey design. The population of the study consists of academics and teachers working in the field of educa-tion, and the sample comprises a total of 204 participants. Data were collected using the Political Literacy Scale and the Democratic Participation Scale. In line with the study’s theoretical framework, democratic participation was addressed through the dimensions of political participation and social participation. The findings indicate a positive and statistically significant relationship between political literacy and democratic participation. Regression analyses show that political literacy significantly predicts democratic participation and also has significant effects on the dimensions of political participation and social participation. However, the relatively limited proportion of explained variance suggests that democratic participation has a multidimensional structure and is shaped by various individual and contextual factors beyond political literacy. Comparisons based on demographic variables reveal that participation dimensions may differ across certain variables. Overall, the results demonstrate that political literacy functions as a cognitive resource that supports democratic participation and suggest that efforts to enhance political literacy among educators may strengthen the culture of participation.

Anahtar Kelimeler

• Political Literacy
• Democratic Participation
• Political Participation
• Social Participation
• Educators

Politik Okuryazarlığın Demokratik Katılım Üzerindeki Etkisi: Eğitimciler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmada politik okuryazarlık düzeyinin demokratik katılım üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeli temelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini eğitim alanında görev yapan akademisyenler ve öğretmenler oluşturmakta, örneklemi ise toplam 204 katılımcıdan meydana gelmektedir. Veri toplama sürecinde Politik Okuryazarlık Ölçeği ile Demokratik Katılım Ölçeği kullanılmıştır. Demokratik katılım, araştırmanın kuramsal çerçevesi doğrultusunda siyasal katılım ve toplumsal katılım boyutlarıyla ele alınmıştır. Bulgular, politik okuryazarlık ile demokratik katılım arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Regresyon analizleri, politik okuryazarlığın demokratik katılımı anlamlı biçimde etkilediğini, ayrıca siyasal katılım ve toplumsal katılım boyutları üzerinde de anlamlı etkilerinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte açıklanan varyans oranlarının görece sınırlı düzeyde kalması, demokratik katılımın çok boyutlu bir yapı sergilediğine ve politik okuryazarlık dışında farklı bireysel ve bağlamsal değişkenlerle birlikte şekillendiğine işaret etmektedir. Demografik değişkenlere ilişkin karşılaştırmalar, bazı değişkenlerde katılım boyutlarının farklılaşabildiğini göstermiştir. Araştırma sonuçları, politik okuryazarlığın demokratik katılımı destekleyen bilişsel bir kaynak olduğunu ortaya koymakta; eğitimciler bağlamında politik okuryazarlığın geliştirilmesine yönelik çalışmaların katılım kültürünü güçlendirebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Politik okuryazarlık
• demokratik katılım
• siyasal katılım
• toplumsal katılım
• eğitimciler

Teşekkür

Bu araştırmada kullanılan Politik Okuryazarlık Ölçeği’ni geliştiren Köksal ve Erol’a; Demokratik Katılım Ölçeği’ni geliştiren Dinç ve Keçe’ye, alan yazına kazandırdıkları ölçme araçları ve bu çalışmanın veri toplama sürecine sağladıkları bilimsel katkı nedeniyle teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Alexander, R. C. (2009). Political literacy as information literacy. Communications in Information Literacy, 3(1), 3.
2. Cassel, C. A., & Lo, C. C. (1997). Theories of political literacy. Political Behavior, 19(4), 317–335.
3. Cender, G. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeyleri. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Dergisi, 5(1), 1–16. https://izlik.org/JA48UN77ME
4. Çalışkan, H., Ekerbiçer, E., & Güdek, M. (2023). Öğretmen adaylarının politik okuryazarlık beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of New Approaches in Social Studies, 7(1), 1–14. https://doi.org/10.38015/sbyy.1233892
5. Dağ, N., & Köçer, S. (2019). Türkiye’de politik okuryazarlık. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 2150–2175. https://doi.org/10.26466/opus.567352
6. Dinç, E., & Keçe, M. (2015). Demokratik katılım ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 177–207.
7. Doğanay, A., Çuhadar, A., & Sarı, M. (2007). Öğretmen adaylarının siyasal katılımcılık düzeylerine çeşitli etmenlerin etkisinin demokratik vatandaşlık eğitimi bağlamında incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 50, 213–246.
8. Dudley, R. L., & Gitelson, A. R. (2002). Political literacy, civic education, and civic engagement: A return to political socialization? Applied Developmental Science, 6(4), 175–182. https://doi.org/10.1207/S1532480XADS0604_3

9. Escobar, O. (2017). Pluralism and democratic participation: What kind of citizen are citizens invited to be? Contemporary Pragmatism, 14, 416–438.
10. Görmez, E. (2018). Güncellenen sosyal bilgiler programının politik okuryazarlık becerisi bakımından yeterliliği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(STEMES’18), 109–114.
11. Gürel, D., Dilek, H., Gül, B., Telliler, F., Özakçil, H., & Atay, T. (2025). Dijital vatandaşlık ile politik katılım becerileri arasındaki ilişki: Üniversite öğrencilerine yönelik bir çalışma. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 195–209. https://doi.org/10.47479/ihead.1673298
12. İzci, F., & Sarıtürk, M. (2019). Demokratik toplumlarda halkın yönetime katılımı: Yönetime katılım ve yönetişim ilişkisi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(3), 498–517.
13. Karakuş, A., Yeşilbursa, C. C., & Kaya, B. (2022). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Turkish Studies - Education, 17(5), 1119–1133. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.64426
14. Karışan, H., & Memişoğlu, H. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının demokratik katılıma ilişkin görüşleri. Turkish Studies - Educational Sciences, 19(3), 427–453. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.73935
15. Köksal, H., & Erol, M. (2021). Politik okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 444–471. https://doi.org/10.29299/kefad.762306
16. Sur, E. (2022). Okuryazarlık kavramı ve Türkiye’deki okuryazarlık araştırmaları üzerine bir inceleme. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 445–467.
17. Tutkun, T. (2013). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlık düzeyi ile aktif vatandaşlık bileşenlerinden temsili demokrasiye, protesto ve sosyal değişime katılım düzeyi arasındaki ilişki [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
18. Yazgan, A. D. (2013). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlık düzeyleri ile aktif vatandaşlığa ilişkin demokratik değer düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. https://hdl.handle.net/20.500.12428/1929