Sürdürülebilir Kampüs Yaklaşımı: Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Bir Vakıf Üniversitesi Örneğinde Güneş Enerjisi Sistemlerinin Performans Analizi, Karbon Azaltım Potansiyeli ve Ekonomik Değerlendirmesi

Öz

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki bir vakıf üniversitesi yerleşkesindeki farklı fakültelerin çatılarına kurulu güneş enerjisi sistemlerinin (GES) 2024–2025 yılları arasındaki elektrik üretim kapasitelerini analiz ederek, enerji verimliliği, maliyet avantajı ve karbon emisyonu azaltımı açısından değerlendirmektedir. Çalışmada Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden temin edilen aylık ortalama güneşlenme süreleri (saat) ile kurulu güç bilgileri kullanılarak, standart performans oranı (0,75) temelinde aylık ve yıllık üretim miktarları hesaplanmıştır. Üretim verileri fakülte bazında öğrenci sayıları ile ilişkilendirilmiştir, böylece öğrenci başına düşen elektrik üretimi, sağlanan mali tasarruf ve engellenen karbon miktarı ortaya konulmuştur. Sonuçlar bize, yaz aylarında güneşlenme sürelerinin artışıyla üretimin kış aylarına kıyasla yaklaşık 3 kat yükseldiğini; bu durumun enerji verimliliğinde mevsimsel değişkenliğin önemini vurguladığını gösteriyor. Analizler sonucunda, GES’lerin üniversite genelinde yılda milyonlarca kWh enerji üretimi sağladığı, bu üretimin yüzlerce ton CO₂ emisyonunu engellediği ve milyonlarca lira elektrik maliyeti tasarrufu sunduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, yenilenebilir enerji yatırımlarının üniversitelerde yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik ve toplumsal farkındalık açısından da önemli bir konuma sahip olduğunu göstermektedir. Bulunan veriler hem mevcut sistemlerin optimizasyonuna hem de gelecekteki yatırım planlarına yön verecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• güneş enerjisi
• karbon emisyonu azaltımı
• enerji verimliliği
• sürdürülebilir kampüs

Sustainable Campus Approach: Performance Analysis, Carbon Reduction Potential, and Economic Evaluation of Solar Energy Systems in the Case of a Foundation University in Southeastern Anatolia Region

Öz

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki bir vakıf üniversitesi yerleşkesindeki farklı verimlerin çatılarına kurulu güneş enerjisi elde etme (GES) 2024–2025 yılları arasındaki elektrik üretim kapasitelerini analiz ederek, enerji verimliliği, maliyet avantajı ve karbon emisyonu azaltmasını değerlendirmektedir. Çalışmada Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilen aylık ortalama güneşlenme koşulları (saat) ile kuruluş güç bilgileri kullanılarak, standart performans oranı (0,75) aylık ve yıllık üretim miktarları hesaplanmıştır. Üretim verisi hatası bazında öğrenci profili ile ilişkilendirilmiş, böylece öğrenci başına düşen elektrik üretimi, sağlanan mali tasarruf ve engellenen karbon miktarı ortaya çıkmıştır. Sonuçlar bize, yaz aylarında güneşlenme sürelerinin artışıyla üretimin kış aylarına kıyasla yaklaşık 3 kat yükseldiğini; bu değişimin enerji değişiminde mevsimsel değişkenliğin arttığını vurguladığını gösteriyor. Analizler sonucunda, GES'in üniversitelerin dünya çapında yıllık kWh enerji üretimi, bu üretimin bireysel ton CO₂ emisyonunu engellediği ve yıllık lira elektrik maliyeti tasarrufunun ortaya çıktığı belirlendi. Bu çalışma, ayrı enerji yatırımlarının üniversitelerde yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sürdürülebilirlik ve toplumsal açıdan sürdürülebilir bir bakış açısına sahip önemli bir düzeyde olduğunu göstermektedir. Bulunan veriler hem mevcut sistemlerin değişimine hem de yatırım planlarına yön verecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• solar energy
• carbon emission reduction
• energy productivity
• sustainable campus

Kaynakça

1. [1] Duman, S., & Alçı, M. (2022). Yarım Ve Tam Fotovoltaik Hücreleri İle Tasarlanan Güneş Enerjisi Panellerinin Toplam Verimliliğini Etkileyen Parametrelerinin İncelenmesi. Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 11(3), 592-600.
2. [2] Bayraktar, F. S., & Köse, R. Yoğunlaştırılmış Güneş Enerjisi (Csp) Teknolojileri Ve Türkiye’de Csp’ye Yönelik Politikalar. Journal Of Scientific Reports-B, (007), 1-13.
3. [3] Ozan, S., & Hazneci, E. (2023). Güneş Enerjisi Santrali Desteğinin Tarım İşletmelerine Etkileri: Ankara İli Örneği. Uluslararası Tarım Ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 9(3), 358-369. https://doi.org/10.24180/Ijaws.1352096
4. [4] Özkan, R., Gökdemir, A., & Şen, F. (2016). Muğla Bölgesinin Enerji Kaynakları Ve Muğla’da Mevcut Enerji Üretimi. Küresel Mühendislik Çalışmaları Dergisi, 3(1), 19-31.
5. [5] Şentürk, B. (2023). Tarımsal Arazilerin İkili Kullanımında Gelir-Gider Analizi: Türkiye Tarım Ges Örneği. Turkish Journal Of Agricultural And Natural Sciences, 10(4), 1147-1155. https://doi.org/10.30910/Turkjans.1351696
6. [6] Agbakwuru, V., Obidi, P. O., Salihu, O. S., & Maryjane, O. C. (2024). The Role Of Renewable Energy In Achieving Sustainable Development Goals. Int. J. Eng. Res. Updates, 7, 13-27.
7. [7] Rüşen, S. E., Topçu, M. A., Karanfil Celep, G., Çeltek, S. A., Vd. (2018). Üniversite Kampüs Binaları İçin Enerji Etüdü: Örnek Çalışma. Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(2), 83-92. https://doi.org/10.21605/Cukurovaummfd.508904
8. [8] Kumaş, K., Akyüz, A., & Güngör, A. (2019). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Bucak Yerleşkesi Yükseköğretim Birimlerinin Karbon Ayak İzi Tespiti. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 8(2), 1277-1291. https://doi.org/10.28948/Ngumuh.598212

9. [9] Arı, E., & Yılmaz, V., (2021). Üniversite Öğrencilerinin Yenilenebilir Enerjiye Yönelik Tutumların Araştırılması: Bir Yapısal Model Önerisi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (Online) , Vol.23, No.2, 271-288.
10. [10] Şenli, H. (2023). Yüzen Güneş Enerjisi Sistemlerinin İncelenmesi, Çevresel Katkıları Ve Türkiye’deki Barajların Yüzen Güneş Enerjisi Potansiyeli. International Journal Of Advances In Engineering And Pure Sciences, 35(4), 418-427. https://doi.org/10.7240/Jeps.1261370
11. [11] Yüksel, S., Dinçer, H., & Özduman, B. (2024). Sürdürülebilir Kalkınmanın Sağlanabilmesi İçin İşletmelerin Karbon Ayak İzini Azaltıcı Stratejilerinin Belirlenmesi. Maruf İktisat İslâm İktisadı Araştırmaları Dergisi, 4(1), 4-15. https://doi.org/10.58686/Marufiktisat.1485405
12. [12] Demirel, D. A. (2025). Üniversitelerde Sürdürülebilirlik Uygulamaları: Yeşil Denetim Ve Greenmetric Çerçevesinden Bakış. Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 5(1), 19-38. https://doi.org/10.62816/Cevder.1604625
13. [13] Gao, Y., Meng, F., Li, Y., & Yang, L. (2023). Study On Low-Carbon Technology Investment Strategies For High Energy-Consuming Enterprises Under The Health Co-Benefits Of Carbon Emission Reduction. Sustainability, 15(11), 8872. https://doi.org/10.3390/Su15118872
14. [14] Xiao, H., Khalfan, M., & Maqsood, T. (2023). Digital Data Management Practices For Effective Embodied Carbon Estimation: A Systematic Evaluation Of Barriers For Adoption In The Building Sector. Sustainability, 16(1), 236. https://doi.org/10.3390/Su16010236
15. [15] Di, J., Zhang, Y., & Wang, Y. (2023). A Comprehensive Review On Life Cycle Assessment Of Wind Power. Journal Of Cleaner Production, 389, 136066. https://doi.org/10.1016/J.Jclepro.2023.136066
16. [16] Pan, S., Wang, Y., Zhang, S., Li, Y., & Xiang, W. (2023). Life Cycle Assessment Of Emerging Co2 Utilization Technologies: A Review. Journal Of Co2 Utilization, 73, 102528. https://doi.org/10.1016/J.Jcou.2023.102528
17. [17] Kamacı, İ., & Yönetken, A. (2025). Çatı Tipi Güneş Enerji Santrali Tasarımı, Ekonomik Ve Çevresel Analizi: Hatay İli Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(4), 969-983. https://doi.org/10.35414/Akufemubid.1574925
18. [18] Yurtsever, A., Öztürk, C., Ateş, A. E., Ateş, S. (2025). Türkiye’deki Farklı Şehirlerde Kurulan Güneş Enerjisi Sistemlerinde Üretim Verimlerinin Analizi. International Journal Of Advances In Engineering And Pure Sciences, 37(3), 410-417. https://doi.org/10.7240/Jeps.1588560
19. [19] Başpınar, E., & Sarı, V. (2025). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde Çatıya Entegre Güneş Enerjisi Santrali Tasarımı Ve Ekonomik Değerlendirmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Bilim Ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 21-31. https://doi.org/10.69560/Cujast.1676852
20. [20] Yang, J., Cai, B., Cao, J., Wang, Y., Yang, H., & Zhu, P. (2023). Comprehensive Characterization Of Energy Saving And Environmental Benefits Of Campus Photovoltaic Buildings. Energies, 16(20), 7152. https://doi.org/10.3390/En16207152
21. [21] Artun, E. (2021). Assessment Of Carbon Footprint Of A Campus With Sustainability Initiatives. Gazi University Journal Of Science, 1-1.
22. [22] Güneş, S., & Hacıoğlu, R. (2024). Enerji Gereksinimlerine Dayalı Fotovoltaik Güneş Enerji Santrali Analizi Ve Tasarımı. Karaelmas Fen Ve Mühendislik Dergisi, 14(2), 97-110. https://doi.org/10.7212/Karaelmasfen.1447542
23. [23] Smith, B. L., Sekar, A., Mirletz, H., Heath, G., & Margolis, R. (2024). An Updated Life Cycle Assessment Of Utility-Scale Solar Photovoltaic Systems Installed In The United States (No. Nrel/Tp-7a40-87372). National Renewable Energy Laboratory (Nrel), Golden, Co (United States).
24. [24] Teah, H. S., Yang, Q., Onuki, M., & Teah, H. Y. (2019). Incorporating External Effects Into Project Sustainability Assessments: The Case Of A Green Campus Initiative Based On A Solar Pv System. Sustainability, 11(20), 5786. https://doi.org/10.3390/Su11205786
25. [25] Portillo, F., Alcayde, A., Garcia, R. M., Fernandez-Ros, M., Gazquez, J. A., & Novas, N. (2024). Life Cycle Assessment In Renewable Energy: Solar And Wind Perspectives. Environments, 11(7), 147.
26. [26] Baitule, A. S., & Sudhakar, K. (2017). Solar Powered Green Campus: A Simulation Study. International Journal Of Low-Carbon Technologies, 12(4), 400-410.
27. [27] Haydaroğlu, C., & Gümüş, B. (2016). Dicle Üniversitesi Güneş Enerjisi Santralinin Pvsyst Ile Simülasyonu Ve Performans Parametrelerinin Değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 7(3), 491-500.
28. [28] Ay, E. Ve Pamuk, N. (2023). Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Farabi Yerleşkesindeki Elektrik Enerjisi İhtiyacının Güneş Enerjisi Santralleri Kurularak Elde Edilmesi Ve Ekonomik Analizi. Karadeniz Mühendislik Ve Bilim Dergisi, 6(3), 173-184. https://doi.org/10.34248/Bsengineering.1271586
29. [29] Günaydın, A. S., Sürücü Cici, R., & Yayğın, R. (2025). Sürdürülebilir Kampüs Tasariminda Mekânsal Analizin Rolü: İnönü Üniversitesi Merkez Kampüs Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(2), 1832-1846. https://doi.org/10.31796/Ogummf.1616143
30. [30] Sarı, E., & Öner Özkan, B. (2023). Encouraging Environmental Sustainability In University Campuses: Evidence From Türkiye. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi(50), 129-154. https://doi.org/10.21497/Sefad.1407727
31. [31] Karaelmas, D. (2025). Sürdürülebilir Yeşil Kampüs Yaklaşiminin Uzman Görüşüyle Değerlendirilmesi: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi. Uluslararası Yönetim İktisat Ve İşletme Dergisi, 21(3), 1290-1319. https://doi.org/10.17130/Ijmeb.1700560
32. [32] Sezen, İ., & Beceren Öztürk, R. (2025). Greenmetric Kriterleri Çerçevesinde Sürdürülebilir Üniversite Kampüslerinin İncelenmesi: Bursa Uludağ Üniversitesi Görükle Kampüsü Örneği. Karesi Journal Of Architecture, 4(1), 74-102.
33. [33] Hergül, Ö. C. (2021). Sürdürülebilir Kampüs Için Kent Mobilyası Tasarımı: Bir Stüdyo Deneyimi. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi(22), 374-380.https://doi.org/10.31590/Ejosat.841443
34. [34] Karakoç, Ö. B., & Ergen, B., (2025). Geographic Information Systems-Based Bicycle Parking Accessibility In Sustainable Campus Planning: Erciyes University Campus. Türk Uzaktan Algılama Ve Cbs Dergisi , Vol.6, No.2, 131-143.
35. [35] Al-Otaibi, A., Al-Qattan, A., Fairouz, F., & Al-Mulla, A. (2015). Performance Evaluation Of Photovoltaic Systems On Kuwaiti Schools’ Rooftop. Energy Conversion And Management, 95, 110–119. https://doi.org/10.1016/J.Enconman.2015.02.039
36. [36] Köker, N. I. (2022). Modeling And Simulation Of A Combined System Of Multiple Rooftop Pv Systems And A Central Energy Storage System For Metu Ankara Campus (Master's Thesis, Middle East Technical University (Turkey)).
37. [37] Grover, S. (2007). Energy, Economic, And Environmental Benefits Of The Solar America Initiative (No. Nrel/Sr-640-41998). National Renewable Energy Lab.(Nrel), Golden, Co (United States).
38. [38] International Energy Agency. (2023, Ekim). World Energy Outlook 2023: Executive Summary. International Energy Agency. Https://Iea.Blob.Core.Windows.Net/Assets/24b94acb-5ae6-451d-B79a-68a875d773d1/Executivesummary-Worldenergyoutlook2023.Pdf
39. [39] United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda For Sustainable Development. Department Of Economic And Social Affairs. https://Sdgs.Un.Org/Goals [40] T.C. Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (T.Y.). Güneş Enerjisi. Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2025, https://Enerji.Gov.Tr/Bilgi-Merkezi-Enerji-Gunes
40. [41] T.C. Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (T.Y.). Güneş Enerjisi Potansiyeli Atlası (Gepa). Erişim Tarihi: 1 Aralık 2025, https://Gepa.Enerji.Gov.Tr/Mycalculator/
41. [42] Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2025). İl Ve İlçeler İstatistik: Gaziantep. Erişim Tarihi: 1 Aralık 2025, https://Www.Mgm.Gov.Tr/Veridegerlendirme/Il-Ve-Ilceler-Istatistik.Aspx?M=Gaziantep
42. [43] Türkiye İstatistik Kurumu (Tüik). (2024). *Hanehalkı Nihai Enerji Tüketim İstatistikleri, 2022*. https://Data.Tuik.Gov.Tr/Bulten/Index?P=Hanehalki-Nihai-Enerji-Tuketim-Istatistikleri-2022-53805
43. [44] T.C. Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Verimliliği Ve Çevre Dairesi Başkanlığı (Evçed). (N.D.). *Mycalculator* [Web Sayfası]. Https://Evcedyetkilendirme.Enerji.Gov.Tr/Mycalculator/Pages/27.Aspx