Dünya ve Türkiye Açısından Feldispat Madenciliği ve Ticareti

Öz

Feldispatlar, yerkabuğunda yaygın olarak bulunan önemli bir mineral grubudur ve silikatların tektosilikat alt grubunda yer alır. Dünyada feldispat madenciliğinin gerçekleştirilebildiği birçok farklı jeolojik oluşum bulunmaktadır. Feldispat rezervlerinin büyüklüğü ve kritikliği açısından değerlendirildiğinde Türkiye, dünyada ilk beş ülke arasında yer almakta; üretim ve ihracat alanında ise dünyada lider konumdadır. Türkiye özellikle sodyum ve potasyum feldispat açısından önemli rezervlere sahiptir. Türkiye’de feldispat madenciliği bakımından en zengin rezervler ve en yüksek üretim miktarları Muğla ve Aydın illerinde yoğunlaşmaktadır. Türkiye’nin feldispat ihracatı çok sayıda ülkeye yapılmakta olup, 2024 yılında en fazla ihracat gerçekleştirilen ilk üç ülke İspanya, İtalya ve Rusya olmuştur. Feldispat ve genel olarak endüstriyel hammaddeler açısından Türkiye’nin dış ticaret fazlası vermesi ise ekonomik anlamda büyük bir öneme sahiptir. Madenciliğin; istihdam, sanayi sektörleri ve ihracat üzerindeki olumlu etkileri göz önünde bulundurulduğunda, feldispatın da Türkiye ekonomisinde ayrı bir yere sahip olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, feldispatın özellikle maden üretimi ve dış ticareti üzerine değerlendirmeler yapılarak, Türkiye madenciliği açısından stratejik önemine dikkat çekilmektedir. Ayrıca, feldispatın klasik kullanım alanlarının yanı sıra ileri teknolojik ürünlerdeki kullanım potansiyeli de ele alınarak, bu madenin endüstriyel değeri vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Madencilik
• Feldispat madenciliği
• Ticaret
• Maden ihracatı

Feldspar Mining and Trade from Global and Türkiye Perspective

Öz

Feldspars are an important group of minerals widely found in the Earth’s crust and belong to the tectosilicate subgroup of silicates. There are many different geological formations around the world where feldspar mining can be done. When evaluated in terms of the size and criticality of feldspar reserves, Türkiye ranks among the top five countries in the world; besides a leader in the world in terms of production and export. Türkiye has significant reserves, particularly of sodium and potassium feldspar. The richest reserves and highest production volumes for feldspar mining in Türkiye are concentrated in the provinces of Muğla and Aydın. Türkiye exports feldspar to many countries, with Spain, Italy, and Russia being the top three export countries in 2024. Türkiye’s foreign trade surplus in terms of feldspar and industrial raw materials in general is of great economic importance. Considering the positive effects of mining on employment, industrial sectors, and exports, feldspar also has a special place in the Türkiye’s economy. In this study, evaluations are made especially on the mineral production and foreign trade of feldspar, and its strategic importance for Turkish mining is emphasized. Besides, the industrial value of this mineral is emphasized by discussing its potential use in advanced technological products, as well as its traditional applications.

Anahtar Kelimeler

• Mining
• Feldspar mining
• Trade
• Mining Exports

Kaynakça

1. [1] W.A. Deer, R.A Howie, J. Zussman, (1963). Rock froming Minerals, Longman, v.1-5.
2. [2] M.O. Kangal, (2023). Feldispat. Editörler: A.E. Yüce, G. Önal, M.O. Kangal, D. Ergunalp, Endüstriyel Mineraller El Kitabı (378s. 92-96), İstanbul Maden İhracatçıları Birliği. İstanbul
3. [3] Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), (t.y). Feldispat (Feldspat). https://www.mta.gov.tr/v3.0/bilgi-merkezi/feldispat
4. [4] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB), (t.y). Feldispat. https://imib.org.tr/maden/feldspat/
5. [5] Minerals Education Coaliton (MEC), (t.y). Feldspar. https://mineralseducationcoalition.org/minerals-database/feldspar/
6. [6] T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB), (2025). Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/TKDB/tr/Belgeler/Tu%CC%88rkiye_Kritik_ve_Stratejik_Madenler_Raporu.pdf
7. [7] S. Demirdağ, R. Altındağ, N. Şengün, D. Akbay, (2018). Isparta Yerel Ekonomik Kalkınması Vizyonu, 2018, Isparta İli Mermercilik ve Doğal Taş Sektörü Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları. 85s., Isparta. ISBN: 978-605-9454-27-8. https://sduyayinlari.sdu.edu.tr/isparta-ili-mermercilik-ve-dogal-tas-sektoru-analizi.pdf [8] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), (2024). Maden İstatistikleri, Madencilik İş Kolunda Faaliyet Gösteren İşçi Sayısı. https://www.mapeg.gov.tr/Sayfa/Madenistatistik
8. [9] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), (2025a). 2024 Yılı Sonu Feldispat İşletme İzinli Ruhsat Sayısı (bilgi edinme kapsamında e-posta ile istenmiştir)

9. [10] B.G. Demir, A.K. Özdoğan, A. Akbulut, (2022). Türkiye Feldspat Madenciliğinin Genel Bir Değerlendirmesi, AURUM Journal of Engineering Systems and Architecture, 6(2), 253-262. https://doi.org/10.53600/ajesa.1183991
10. [11] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), (2025b). Maden Üretim İstatistikleri (bilgi edinme kapsamında e-posta ile istenmiştir)
11. [12] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), (2025c). Maden İstatistikleri, Maden Üretim Değerleri. https://www.mapeg.gov.tr/Sayfa/Madenistatistik
12. [13] Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), (2025). Dış Ticaret İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=dis-ticaret-104
13. [14] Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), (t.y). Dış Ticarette Madenciliğin Payı, Türkiye İhracatında Madenciliğin Payı. https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/turkiyede-madencilik/2024-yili-maden-dis-ticaret.pdf
14. [15] The Observatory of Economic Complexity (OEC), (t.y). Feldspar. https://oec.world/en/profile/hs/feldspar-5252910?selector2367id=Year
15. [16] United States of Geological Survey (USGS), (2024). Feldspar and Nepheline Syenite. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-feldspar.pdf
16. [17] F.N. Çelebioğlu, K. Türeli, (2001). Feldispat Grubu Mineralleri, Mavi Gezegen Popüler Yerbilimleri Dergisi, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayını, 2001/4, 60-63. https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/f78cf364024e67f_ek.pdf?dergi=MAV%DD%20GEZEGEN
17. [18] J. Aufort, O. Aktaş, M.A. Carpenter, E.K.H. Salje, (2015). Effect of Pores and Grain Size on The Elastic and Piezoelectric Properties of Quartz-Based Materials, American Minerologist. https://pubs.geoscienceworld.org/msa/ammin/article/100/5-6/1165/40506/Effect-of-pores-and-grain-size-on-the-elastic-and
18. [19] H.G. Schurecht, (1962). Electrically Semi-Conducting Engobe Coating, United States Patent Office.
19. [20] Imery, (t.y). Ceramics, EZ Print 3DTM. https://www.imerys.com/product-ranges/ez-print-3d
20. [21] The American Ceramic Society, (t.y). Ceramics and Glass in the Aerospace Industry. https://ceramics.org/about/what-are-ceramics/aerospace-and-outer-space/