AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN ÜÇ AŞAMALI TESTİ

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “özel ve aile yaşamına saygı hakkını” düzenleyen 8, “düşünce, vicdan ve din özgürlüğünü” düzenleyen 9, “ifade özgürlüğünü” düzenleyen 10 ve “toplanma ve örgütlenme özgürlüğünü” düzenleyen 11. maddesi yine Sözleşme metniyle bazı sınırlamalara tabi tutulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, maddelerin kendi içerisinde yer verilen bu sınırlamaları somut olaylara uygulamak için bir test geliştirmiştir. Doktrinde “üç aşamalı test” olarak adlandırılan bu inceleme usulü, Sözleşme’nin 8-11. maddelerindeki haklara devletler tarafından yapılan müdahaleleri incelerken Mahkemenin sonuca gitmede kullandığı temel aracı haline gelmiştir. Çalışma kapsamında, Mahkemenin “hukukilik”, “meşru amaç” ve “demokratik toplumda gereklilik” olarak kısaltılabilecek üç aşamalı testinin temel yapıtaşları ele alınmıştır. Mahkemenin üç aşamalı testiyle ilgili içtihatlarından derlenen bu makale, Sözleşme’nin 8 ila 11. maddeleriyle ilgili yapılan şikâyetlerde Mahkemenin kullandığı yargılama yöntem ve usulüne ilişkin genel bir çerçeve sunmaktadır.

The European Convention on Human Rights has guarenteed “Right to respect for private and family life” under the article 8, “Freedom of thought, conscience and religion” under the article 9, “Freedom of expression” under the article 10 and “Freedom of assembly and association” under the article 11. However, these rights are also subject to some limitations by (text of) the Convention. The European Court of Human Rights has developed a test to apply these limitations provided by the relevant articles on concrete cases. This examination procedure, which is called “the three-part test/triple test” in the doctrine, has become a fundemental means used by the Court in reaching its conclusions when examining the interventions made by the State Parties to the rights guaranteed in Articles 8-11 of the Convention. Within the scope of this article, the basic building blocks of the triple test of the Court, which would be summarized as “legality”, “legitimate aim” and “necessity in a democratic society” has discussed. This article, which grounds on the Court’s jurisprudence on the triple test, provides a general framework for the Court’s judgment method and procedure used in complaints about articles 8 to 11 of the Convention.