TUTUKLU VE HÜKÜMLÜLERİN YÜKSEKÖĞRENİM HAKKININ SINIRLANDIRILMASI

Makale, tutuklu ve hükümlülerin yükseköğrenim hakkını ele almakta ve bu hakkın gerek anayasal gerekse ulusal ve uluslararası hukuk alanındaki yeri ile uygulamadaki sorunları incelemektedir. Eğitimin bir insan hakkı olduğu ve bireylerin sosyal, ekonomik ve kültürel bağlamda gelişiminde oynadığı kritik rol vurgulanmaktadır. Yetişkin eğitiminin kendine özgü yanları yükseköğrenimi diğer eğitim aşamalarından ayırmaktadır. Çevrimiçi eğitim olanaklarının artması ve üniversitelerin bu yöntemleri yaygın olarak kullanmalarıyla birlikte tutuklu ve hükümlülerin cezaevlerinden yükseköğrenimden yararlanma talepleri de artış göstermektedir. Türkiye’de 5275 Sayılı Kanun, mahkumların yaygın, açık ve dışarıdan eğitim alma haklarını düzenlese de kapalı cezaevlerinde örgün eğitimin sınırlanması ve internet erişimine getirilen sınırlamalar, eğitim hakkını kısıtlayıcı etkiler doğurmaktadır. Yükseköğretime ilişkin düzenlemeler bu etkileri azaltma eğilimindedir. Gerek Anayasa Mahkemesi gerekse Avrupa Konseyi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), devletlere eğitim hakkını gerçekleştirme yükümlülüğü verirken, kısıtlamaların kanuni, meşru ve orantılı olmasını dikkate almaktadır.

The article focuses on the right to higher education of detainees and convicts, analysing the place of this right in constitutional, national and international law and the problems in practice. It emphasises that education is a human right and its crucial role in the social, economic and cultural development of individuals. The unique aspects of adult education distinguish higher education from other levels of education. With the growth of online education opportunities and the widespread use of these methods by universities, the demands of detainees and convicts to benefit from higher education from prisons are also increasing. In Turkey, although Law No. 5275 regulates the right of prisoners to non-formal, open and external education, restrictions on formal education in closed prisons and restrictions on internet access have the effect of limiting the right to education. Regulations on higher education tend to minimise these effects. While the Constitutional Court, the Council of Europe and the European Court of Human Rights (ECHR) all require states to fulfil the right to education, they take into account that restrictions must be lawful, legitimate and proportionate.