Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Hibrit Savaş Perspektifinden Yer Altı Operasyonlarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Değerlendirilmesi

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 13.01.2026

Buğrahan Çelik , Kemal Gürol Kurtay

https://doi.org/10.17134/khosbd.1787090

Öz

Yer altı yapıları tarih boyunca güvenlik, barınma ve korunma ihtiyaçlarının karşılandığı alanlar olarak işlev görmüştür. İnsani gereksinimlerin yanı sıra strateji geliştirme arayışının sonuçlarından birisi olarak farklı aktörler (devletler, devlet dışı aktörler, kaçakçılar vb.) tarafından farklı amaçlar ile kullanılmıştır ve günümüzde aktörlerin eylem yapabilme imkân ve kabiliyetini muhafaza ettiği mekânlar şeklinde karşımıza çıkmaya devam etmektedir. Özellikle günümüz hibrit savaş konseptinde yer altı yapılarının kullanımına yönelik geliştirilen taktik ve stratejiler, tarihsel deneyimlerden beslenen ve coğrafi koşulları avantaj olarak kullanmayı amaçlayan bilinçli bir tercihin ürünüdür. Bu bağlamda yer altı operasyonları, hibrit savaş kapsamında asimetrik tehditlere karşı mücadele olarak değerlendirilmektedir. Klasik savaş konseptlerinden farklı olarak şekillenen insan, emek ve malzeme yoğun yer altı operasyonları neticesinde yer altı yapılarında bulunan düşman unsurların varlığının tüm faaliyetlerini kapsayacak şekilde sonlandırılması amaçlanmaktadır. Yapılan çalışma kapsamında yer altı yapılarında varlık gösteren düşman unsurlara karşı icra edilen yer altı operasyonlarında uygulanan müdahale yöntemleri, sonuçları ve düşman unsurların teslim olmasını etkileyen kriterler incelenmiştir. Yer altı operasyonlarının belirsiz ve karmaşık yapısına karşı en doğru stratejiyi oluşturmak ve harekâtı şekillendirmek maksadıyla Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden DEMATEL ve Gri İlişki Analizi yöntemleri kullanılarak; karar vericilere rasyonel ve veri temelli harekât tarzı geliştirme ortamı oluşturulmaya çalışılmıştır. Yer altı operasyonlarının planlama ve icra safhasında görev almış askeri uzmanların görüşleri alınarak yapılan çalışma neticesinde söz konusu operasyonların planlanma aşamasında askeri gerekliliklerin yanında psikolojik unsurların da göz önünde bulundurulmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hibrit savaş Yer altı operasyonları Çok kriterli karar verme DEMATEL Gri ilişki analizi

Kaynakça

  • [1] Dağıstanlı, H. A., & Gencer, C. (2023). Hibrit Tehdit Perspektifinden Orman Yangınları ve Türkiye’nin Mücadele Politikası. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, (1), 35-70.
  • [2] Bektaş M.H.M., Gündoğdu, A.Y. (2019), IŞİD’in Hibrit Savaş Stratejileri: Hibrit Savaş Konsepti Perspektifinden Analizi. International Journal of Politics and Security, IJPS, 2019, 1 (1): 25-56.
  • [3] Şahin, G., & Mercimek, A. (2022). Savaşın Değişen Karakteri Bağlamında Hibrit Tehditler ve Askeri Eğitim. Hibrit Tehditler ve Millî Savunma Sempozyumu, 25-26.
  • [4] Dedemen, F. (2016). Geleceğin Güvenlik Ortamının Şekillenmesinde Hibrit Savaş Modelinin Değerlendirilmesi. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 5(1), 141-176.
  • [5] Korybko, A. (2015). Hybrid wars: The Indirect Adaptive Approach to Regime Change. The People’s Friendship University of Russia, 1-132.
  • [6] Bartolomeu, J.P.S. (2020). Operations in Subterranean Systems: Terrain and Weather Variable, Security & Defnece Quartertly, (29), 39-60.
  • [7] Tatlı, M., & Ağır, O. (2020). Bir Hibrit Savaş Yöntemi Olarak Terör ve Suriye İç Savaşı. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8), 35-56.
  • [8] Cable, K., “A Closer look at Russia’s Hybrid War” Wilson Center, Kennan İnstitute, No: 7, Nisan 2015.
  • [9] De Wijk, R. (2012). Hybrid Conflict And The Changing Nature of Actors.
  • [10] Gökçe,O (2021). Hibrit Savaş ve Terör. İdarecinin Sesi Dergisi, 204.
  • [11] Kiyak, C. Terörle Mücadelede Psikolojik Harekât ve Psikolojik Harekâtın PKK Terör Örgütü Mensuplarının Aileleri Üzerindeki Etkisi (Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
  • [12] T.C. İçişleri Bakanlığı. (2017). PKK/KCK Terör Örgütünün Suriye Kolu: PYD-YPG.
  • [13] Çavdar, E. (2021) Politik Psikolojik Bir İnceleme: Irak Özelinde DEAŞ Örneği (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi).
  • [14] KIZIL, E. T. Ö. Terörizmin Psikolojik Boyutu.
  • [15] Kerküklü, Ö. (2022). Ortadoğu'da Terörün Sosyo-Psikolojik Alt Yapısı: Taliban, El-Kaide ve Daeş Örneği. (Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi).
  • [16] Solescu D. (2020). “Considerations Concerning Fighting Actions in the Subterranean Environment”, International Conference, Knowledge-Based Organization, 26(1), 136-142.
  • [17] Ak, T. (2022). İç Güvenlikte Yer Altı, Tünel ve Mağara Operasyonları ile Yönetimi. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 32(1), 139-158.
  • [18] Yıldırım, F. (2019). Osmanlı Devleti’nin Yer altı, Savaşçıları: Lağımcılar, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(2), 385-408.
  • [19] Barak, D.R. (2018). SubterraneanWarfare, New York: Oxford University Press.
  • [20] Ak, T. (2024). İsrail-Filistin Çatışmasında Gazze Tünellerine Bakış. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 19(3).
  • [21] Akkaya, C. (2001). Maden Sektöründe Risk Faktörleri. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2(5), 38-41.
  • [22] Yelboğa, N. (2018). Maden İşçilerinin Psikolojik, Sosyal Ve Ekonomik Açıdan Gündelik Yaşamlarının İncelenmesi: Murgul Bakır Madeni Örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 123-147.
  • [23] Ediz, A., Altan, Ş., & Taşdemir, S. (2025). Hava Savunma Sistemlerinin Performansının Entropi Ağırlıklı TOPSİS Yöntemi İle Değerlendirilmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, 21(1), 13-32.
  • [24] Altundaş, A., Kurtay, K. G., & Erol, S. (2022). Sınır Güvenliği ve Müdahale Görevi Yapan İHA’ların ÇKKV Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, (42), 155-185.
  • [25] Begenirbaş, M., Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Altundaş, A. (2023). Determining the Importance Level of Effective Criteria in the Employees in the Defense Acquisition Process via Fuzzy DEMATEL Method. Journal of Defense Sciences/Savunma Bilmleri Dergisi, 2(43).
  • [26] Yang, Y. P. O., Shieh, H. M., & Tzeng, G. H. (2013). A VIKOR technique based on DEMATEL and ANP for information security risk control assessment. Information sciences, 232, 482-500.
  • [27] Aksakal, E., & Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL Yöntemleri İle Personel Seçimi Problemine Bütünleşik Bir Yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4).
  • [28] Kabak,M., Çınar Y. (2023). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri: MS Excel Çözümlü Uygulamalar. Nobel Yayıncılık.
  • [29] Tzeng, G. H., Chiang, C. H., & Li, C. W. (2007). Evaluating İntertwined Effects İn E-Learning Programs: A novel hybrid MCDM model based on factor analysis and DEMATEL. Expert systems with Applications, 32(4), 1028- 1044.
  • [30] Wu, W. W. (2008). Choosing Knowledge Management Strategies By Using A Combined ANP and DEMATEL Approach. Expert systems with applications, 35(3), 828-835. [31] Dalalah, D., Hayajneh, M., & Batieha, F. (2011). A Fuzzy Multi-Criteria Decision Making Model For Supplier Selection. Expert systems with applications, 38(7), 8384-8391.
  • [32] Julong, D. (1989). Introduction to grey system theory. The Journal of grey system, 1(1), 1-24.
  • [33] Wen, K. L. (2004). Grey Systems: Modeling and Prediction, Yang’s Scientific Research Institute, Yang’s Scientific Press, Vol. 4.
  • [34] Köse, E., Aplak, H. S., & Kabak, M. (2013). Personel Seçimi için Gri Sistem Teori Tabanli Bütünlesik Bir Yaklasim/An integrated approach based on grey system theory for personnel selection. Ege Akademik Bakis, 13(4), 461.
  • [35] Tsai, C. H., Chang, C. L., & Chen, L. (2003). Applying Grey Relational Analysis to the Vender Evaluation Model. International Journal of The Computer, The Internet and Management, 11(3), 45-53.
  • [36] Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Erol, S. (2021). Plastik Boru ve Kaynak Makinesi Seçim Problemi için Analitik Hiyerarşi Prosesi ile Gri İlişkisel Analiz Yöntemlerinin Entegrasyonu. Savunma Bilimleri Dergisi, 2(40), 267-291
  • [37] US Army (2019). ATP 3-21.51 Subterranean Operations, Headquarters, Washington, DC: Department of the Army.
  • [38] Organ, A. (2013). Bulanık Dematel Yöntemiyle Makine Seçimini Etkileyen Kriterlerin Değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 157-172.
  • [39] Bintoro, Y. A. (2014). Development of DEMATEL and ANP Method For The Planning Process Of Amphibious Operation. In Proceedings of the International Symposium on the Analytic Hierarchy Process: The 13th ISAHP conference, Washington, DC, USA (pp. 1-5).
  • [40] Gazibey, Y., Kantemir, O., & Demirel, A. (2015). Interaction Among the Criteria Affecting Main Battle Tank Selection: An Analysis with DEMATEL Method. Defence Science Journal, 65(5).
  • [41] Gök, A. C., & Perçin, S. (2016). Elektronik Alışveriş (e-alışveriş) Sitelerinin E-Hizmet Kalitesi Açısından Değerlendirilmesinde DEMATEL-AAS-VIKOR Yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 131-144.
  • [42] TÜRKER, T., ETÖZ, M., & ALTUN TÜRKER, Y. (2016). Üniversitelerde Bölüm Etkinliklerinin Ölçülmesinde Kullanılan Kritik Başarı Faktörlerinin Bulanık Dematel Yöntemi İle Belirlenmesi. Alphanumeric Journal, 4(1), 57-72.
  • [43] Ağdaş, M., & Eroğlu, Ö. (2016). A Decision Support Model Suggestion for Logistics Support Unit in Risky Environment. Journal of Economics Bibliography, 3(1S), 50-62.
  • [44] Haghighat, N. (2017). Evaluating airline service quality using fuzzy DEMATEL and ANP. Strategic Public Management Journal, 3(6), 57-77.
  • [45] Sarı, İ. U., Ervural, B. Ç., & Bozat, S. (2017). Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetiminde DEMATEL Yöntemiyle Tedarikçi Değerlendirme Kriterlerinin İncelenmesi ve Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 23(4), 477-485.
  • [46] Akın, N. G. (2017). İşletme Bölümü Öğrencilerinin Meslek Seçimini Etkileyen Faktörlerin Bulanık Dematel Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(4), 873-890.
  • [47] Petrović, I., & Kankaraš, M. (2018). DEMATEL-AHP Multi-Criteria Decision Making Model For The Selection And Evaluation of Criteria For Selecting An Aircraft For The Protection of Air Traffic. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 1(2), 93-110.
  • [48] Battal, Ü. (2018). Türkiye’de Havayolu Taşımacılığının Finansman Sorunları: Dematel Yöntemi Uygulaması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 96-111.
  • [49] Liu, F., Aiwu, G., Lukovac, V., & Vukic, M. (2018). A Multicriteria Model For The Selection of The Transport Service Provider: A Single Valued Neutrosophic DEMATEL Multicriteria Model. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 1(2), 121-130.
  • [50] Çetin, M. S., & Erdem, D. (2019). İletken İplik Alımında Etkili Kriterler Arasındaki İlişkilerin DEMATEL Yöntemi ile Belirlenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (17), 152-160.
  • [51] Oralhan, B. (2019). Sosyal Medya Platformu Seçimini Etkileyen Kriter Ağırlıklarının Bulanık DEMATEL Yöntemiyle Belirlenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 408-420.
  • [52] Pala, O. (2019). Yükseköğretimde Mobil Eğitim Uygulamalarında Kritik Başarı Faktörlerinin Bulanık DEMATEL ile Değerlendirilmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 519-528.
  • [53] Erdal, H., & Korucuk, S. (2019). İlaç Lojistiği Kapsamında Lojistik Kriterlerin DEMATEL Yöntemi ile Belirlenmesi: Erzurum İli Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 155-166.
  • [54] Özdemir, A., & Topal, M. (2019). Türk Eğitim Sisteminin Sorunlarının DEMATEL ve Analitik Ağ Süreci Yöntemleri Kullanılarak Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 50(50), 160-184.
  • [55] Bircan, H., Demir, G., & Güvendi, F. (2020). TOPSIS ve VIKOR Yöntemleriyle İkinci Dil Seçimi. Ulakbilge, 46, 313-324.
  • [56] Düzgün, M. (2021). Investigation Of the Criteria Affecting the Decision Of Use Of Drone Technology in The Logistics Sector By DEMATEL Method. Journal of Aviation, 5(2), 249-264.
  • [57] Sun, C. C. (2021). An İntuitionistic Linguistic DEMATEL-Based Network Model For Effective National Defense and Force İnnovative Project Planning. IEEE Access, 9, 130141-130153.
  • [58] Korucuk, B. (2021). Sınıf Yönetimini Etkileyen Faktörlerin Dematel Yöntemi ile Ölçülmesi:Giresun İli Sınıf Öğretmenleri Üzerine Bir Uygulama. Ahi Evran Akademi, 2(1), 23-31.
  • [59] Gülbay, E. G. (2021). Öğrencilerin Akademik Başarısını Etkileyen Faktörler Arası İlişkilerin DEMATEL Yöntemi ile Analizi.
  • [60] Topal, M., & Yapalıal, S. (2021). Okul Geliştirme Kriterlerinin Etki Derecelerinin Okul Yöneticileri Açısından Çok Kriterli Karar Verme ile Belirlenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(23), 77-102.
  • [61] Dinçer, F. C. Y., Yirmibeşoğlu, G., & Alpar, M. Ö. (2021). Lisansüstü Eğitimde Lojistik Alan Seçiminin Bulanık DEMATEL Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(3), 1653-1676.
  • [62] Petrović, I., & Petrović, J. (2022). Personality Traits in Selection of Military, Civil and Sports’ Pilots: Hybridized-IT2FS-MCDM Approach. International Journal for Traffic and Transport Engineering, 12(1), 1-20.
  • [63] Polat, Ç., & Merdivenci, F. (2022). Dış Ticaret Firmalarının Liman Seçim Kriterleri Üzerine Bulanık Dematel Yaklaşımı: Antalya Vaka Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 14(1), 122-150.
  • [64] Drumond, P., de Araújo Costa, I. P., Moreira, M. Â. L., dos Santos, M., Gomes, C. F. S., & do Nascimento Maêda, S. M. (2022). Strategy study to prioritize marketing criteria: an approach in the light of the DEMATEL method. Procedia Computer Science, 199, 448-455.
  • [65] Çoşkun, İ. T. (2022). Eczane Kuruluş Yeri Seçimini Etkileyen Faktörlerin Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden WINGS ve DEMATEL Yöntemleriyle Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 295-310.
  • [66] Güler, A., & Demirkaya, H. (2022). Devlet Okullarındaki İdari Yöneticilerin Okul Seçimlerinin Bulanık DEMATEL Yöntemi ile İncelenmesi.
  • [67] Celik, M. T., & Arslankaya, S. (2023). Analysis of Quality Control Criteria in A Business With The Fuzzy DEMATEL Method: Glass Business Example. Journal of Engineering Research, 11(2), 100039.
  • [68] Yıldız, K., Başaran, V., & Yerlikaya, M. A. (2023). Lojistikte İtme-Çekme Stratejisinin Önceliklendirilmesinde Bütünleşik Yöntem Önerisi: İzmir Alsancak Limanı ile Kemalpaşa Lojistik Üssü Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 819-844.
  • [69] Beğenirbaş, M., Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Altundaş, A. (2023). Savunma Tedarik Sürecinde Çalışanlarda Etkili Kriterlerin Önemlilik Düzeyinin Bulanık Dematel Yöntemleriyle Belirlenmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, 2(43), 269-294.
  • [70] Rejeb, A., Rejeb, K., & Zrelli, I. (2024). Analyzing Barriers To İnternet Of Things (IoT) Adoption İn Humanitarian Logistics: an ISM–DEMATEL approach. Logistics, 8(2), 38.
  • [71] Bedirhanoğlu, Ö. Ü. Ş. B. DEMATEL Ağırlık Tabanlı TODIM Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi İle Doktora Öğrenci Seçimi. SOSYAL, BEŞERİ VE İDARİ, 75. [72] Aksoy, M. A., & Kocakoç, İ. D. (2024). Öğrencilerin Matematik Başarısını Artıran Faktörlerin Hibrit Bulanık DEMATEL & Sistem Dinamikleri Yaklaşımıyla İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (59), 507-531.
  • [73] Demir, G., & Savaş, A. Evaluatıon Of School Preference Crıterıa Of Admınıstrators Wıth Gray Dematel Method. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 36-46.
  • [74] Khan, S., Haleem, A., & Khan, M. I. (2024). Enablers to İmplement Circular İnitiatives in The Supply Chain: A Grey DEMATEL Method. Global Business Review, 25(1), 68-84.
  • [75] Cantürk, S., Erdoğan, F. A., & Sağbaş, M. (2025). Examining the Factors Driving Military Innovation Using the Fuzzy DEMATEL Method: Case Study of Türkiye. Savunma Bilimleri Dergisi, 21(1), 95-112.
  • [76] Gökalp, Y. (2025). Şehir hastanelerinde enerji maliyetlerinin yönetimi: Öncelikli stratejilerin belirlenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(2), 651-666.
  • [77] Bulmer, M. (2022). Contemporary Tactical Military Use of Subterranea by Non-State Actors. Defence Against Terrorism Review, (15), 55-91.
  • [78] NATO Standardization Office (2022).ATP-3.2.1.2 Conduct of land tactical operations in urban environment.
  • [79] NATO Standardization Office (2024).ATP-3.2.1.3 Conduct of land tactical operations in mountainous environment.
  • [80] Reece, A. D. (1997). A historical analysis of tunnel warfare and the contemporary perspective.
  • [81] US Army (2007). FM 3-21.8 (FM 7-8) The Infantry Rifle Platoon and Squad, Headquarters, Washington, DC: Department of the Army
  • [82] NATO Standardization Office (2024).ATP-3.2.1 Allied Tactical Publication for Land Operations.

Evaluation of Subterranean Operations from Hybrid Warfare Perspective by Multi-Criteria Decision Making Methods

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 13.01.2026

Buğrahan Çelik , Kemal Gürol Kurtay

https://doi.org/10.17134/khosbd.1787090

Öz

Throughout history, subterranean structures have functioned as areas where security, shelter and protection needs were met. In addition to humanitarian needs, as a result of the search for strategy development, they have been used for various purposes by various actors (states, non-state actors, smugglers, etc.) and continue to emerge today as spaces where actors maintain their ability and capability
to operate. Especially in hybrid warfare concept, the tactics and strategies developed for the use of subterranean structures are the product of a conscious choice and aims to use geographical conditions as an advantage. In this context, subterranean operations are considered as a fight against asymmetric threats within the scope of hybrid warfare. It is aimed to terminate the existence of enemy elements in subterranean structures as a result of human, labor and material intensive subterranean operations. The study examined the subterranean operations intervention methods, results and criteria affecting the surrender of enemies. To create the most accurate strategy and shape the operation against the uncertain and complex structure of subterranean operations, DEMATEL and Grey Relationship Analysis methods were used to create an environment for decision-makers to develop a rational and data-based operation style. As a result of the study conducted by taking the opinions of military experts who took part in the planning and execution phase of subterranean operations, it was evaluated that it would be appropriate to take psychological factors into consideration in addition to military requirements in the planning phase of the operations in question.

Anahtar Kelimeler

Hybrid Warfare Subterranean operations Multi-criteria decision making methods DEMATEL Gray relationship analysis

Kaynakça

  • [1] Dağıstanlı, H. A., & Gencer, C. (2023). Hibrit Tehdit Perspektifinden Orman Yangınları ve Türkiye’nin Mücadele Politikası. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, (1), 35-70.
  • [2] Bektaş M.H.M., Gündoğdu, A.Y. (2019), IŞİD’in Hibrit Savaş Stratejileri: Hibrit Savaş Konsepti Perspektifinden Analizi. International Journal of Politics and Security, IJPS, 2019, 1 (1): 25-56.
  • [3] Şahin, G., & Mercimek, A. (2022). Savaşın Değişen Karakteri Bağlamında Hibrit Tehditler ve Askeri Eğitim. Hibrit Tehditler ve Millî Savunma Sempozyumu, 25-26.
  • [4] Dedemen, F. (2016). Geleceğin Güvenlik Ortamının Şekillenmesinde Hibrit Savaş Modelinin Değerlendirilmesi. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 5(1), 141-176.
  • [5] Korybko, A. (2015). Hybrid wars: The Indirect Adaptive Approach to Regime Change. The People’s Friendship University of Russia, 1-132.
  • [6] Bartolomeu, J.P.S. (2020). Operations in Subterranean Systems: Terrain and Weather Variable, Security & Defnece Quartertly, (29), 39-60.
  • [7] Tatlı, M., & Ağır, O. (2020). Bir Hibrit Savaş Yöntemi Olarak Terör ve Suriye İç Savaşı. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8), 35-56.
  • [8] Cable, K., “A Closer look at Russia’s Hybrid War” Wilson Center, Kennan İnstitute, No: 7, Nisan 2015.
  • [9] De Wijk, R. (2012). Hybrid Conflict And The Changing Nature of Actors.
  • [10] Gökçe,O (2021). Hibrit Savaş ve Terör. İdarecinin Sesi Dergisi, 204.
  • [11] Kiyak, C. Terörle Mücadelede Psikolojik Harekât ve Psikolojik Harekâtın PKK Terör Örgütü Mensuplarının Aileleri Üzerindeki Etkisi (Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
  • [12] T.C. İçişleri Bakanlığı. (2017). PKK/KCK Terör Örgütünün Suriye Kolu: PYD-YPG.
  • [13] Çavdar, E. (2021) Politik Psikolojik Bir İnceleme: Irak Özelinde DEAŞ Örneği (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi).
  • [14] KIZIL, E. T. Ö. Terörizmin Psikolojik Boyutu.
  • [15] Kerküklü, Ö. (2022). Ortadoğu'da Terörün Sosyo-Psikolojik Alt Yapısı: Taliban, El-Kaide ve Daeş Örneği. (Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi).
  • [16] Solescu D. (2020). “Considerations Concerning Fighting Actions in the Subterranean Environment”, International Conference, Knowledge-Based Organization, 26(1), 136-142.
  • [17] Ak, T. (2022). İç Güvenlikte Yer Altı, Tünel ve Mağara Operasyonları ile Yönetimi. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 32(1), 139-158.
  • [18] Yıldırım, F. (2019). Osmanlı Devleti’nin Yer altı, Savaşçıları: Lağımcılar, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(2), 385-408.
  • [19] Barak, D.R. (2018). SubterraneanWarfare, New York: Oxford University Press.
  • [20] Ak, T. (2024). İsrail-Filistin Çatışmasında Gazze Tünellerine Bakış. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 19(3).
  • [21] Akkaya, C. (2001). Maden Sektöründe Risk Faktörleri. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2(5), 38-41.
  • [22] Yelboğa, N. (2018). Maden İşçilerinin Psikolojik, Sosyal Ve Ekonomik Açıdan Gündelik Yaşamlarının İncelenmesi: Murgul Bakır Madeni Örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 123-147.
  • [23] Ediz, A., Altan, Ş., & Taşdemir, S. (2025). Hava Savunma Sistemlerinin Performansının Entropi Ağırlıklı TOPSİS Yöntemi İle Değerlendirilmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, 21(1), 13-32.
  • [24] Altundaş, A., Kurtay, K. G., & Erol, S. (2022). Sınır Güvenliği ve Müdahale Görevi Yapan İHA’ların ÇKKV Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, (42), 155-185.
  • [25] Begenirbaş, M., Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Altundaş, A. (2023). Determining the Importance Level of Effective Criteria in the Employees in the Defense Acquisition Process via Fuzzy DEMATEL Method. Journal of Defense Sciences/Savunma Bilmleri Dergisi, 2(43).
  • [26] Yang, Y. P. O., Shieh, H. M., & Tzeng, G. H. (2013). A VIKOR technique based on DEMATEL and ANP for information security risk control assessment. Information sciences, 232, 482-500.
  • [27] Aksakal, E., & Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL Yöntemleri İle Personel Seçimi Problemine Bütünleşik Bir Yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4).
  • [28] Kabak,M., Çınar Y. (2023). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri: MS Excel Çözümlü Uygulamalar. Nobel Yayıncılık.
  • [29] Tzeng, G. H., Chiang, C. H., & Li, C. W. (2007). Evaluating İntertwined Effects İn E-Learning Programs: A novel hybrid MCDM model based on factor analysis and DEMATEL. Expert systems with Applications, 32(4), 1028- 1044.
  • [30] Wu, W. W. (2008). Choosing Knowledge Management Strategies By Using A Combined ANP and DEMATEL Approach. Expert systems with applications, 35(3), 828-835. [31] Dalalah, D., Hayajneh, M., & Batieha, F. (2011). A Fuzzy Multi-Criteria Decision Making Model For Supplier Selection. Expert systems with applications, 38(7), 8384-8391.
  • [32] Julong, D. (1989). Introduction to grey system theory. The Journal of grey system, 1(1), 1-24.
  • [33] Wen, K. L. (2004). Grey Systems: Modeling and Prediction, Yang’s Scientific Research Institute, Yang’s Scientific Press, Vol. 4.
  • [34] Köse, E., Aplak, H. S., & Kabak, M. (2013). Personel Seçimi için Gri Sistem Teori Tabanli Bütünlesik Bir Yaklasim/An integrated approach based on grey system theory for personnel selection. Ege Akademik Bakis, 13(4), 461.
  • [35] Tsai, C. H., Chang, C. L., & Chen, L. (2003). Applying Grey Relational Analysis to the Vender Evaluation Model. International Journal of The Computer, The Internet and Management, 11(3), 45-53.
  • [36] Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Erol, S. (2021). Plastik Boru ve Kaynak Makinesi Seçim Problemi için Analitik Hiyerarşi Prosesi ile Gri İlişkisel Analiz Yöntemlerinin Entegrasyonu. Savunma Bilimleri Dergisi, 2(40), 267-291
  • [37] US Army (2019). ATP 3-21.51 Subterranean Operations, Headquarters, Washington, DC: Department of the Army.
  • [38] Organ, A. (2013). Bulanık Dematel Yöntemiyle Makine Seçimini Etkileyen Kriterlerin Değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 157-172.
  • [39] Bintoro, Y. A. (2014). Development of DEMATEL and ANP Method For The Planning Process Of Amphibious Operation. In Proceedings of the International Symposium on the Analytic Hierarchy Process: The 13th ISAHP conference, Washington, DC, USA (pp. 1-5).
  • [40] Gazibey, Y., Kantemir, O., & Demirel, A. (2015). Interaction Among the Criteria Affecting Main Battle Tank Selection: An Analysis with DEMATEL Method. Defence Science Journal, 65(5).
  • [41] Gök, A. C., & Perçin, S. (2016). Elektronik Alışveriş (e-alışveriş) Sitelerinin E-Hizmet Kalitesi Açısından Değerlendirilmesinde DEMATEL-AAS-VIKOR Yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 131-144.
  • [42] TÜRKER, T., ETÖZ, M., & ALTUN TÜRKER, Y. (2016). Üniversitelerde Bölüm Etkinliklerinin Ölçülmesinde Kullanılan Kritik Başarı Faktörlerinin Bulanık Dematel Yöntemi İle Belirlenmesi. Alphanumeric Journal, 4(1), 57-72.
  • [43] Ağdaş, M., & Eroğlu, Ö. (2016). A Decision Support Model Suggestion for Logistics Support Unit in Risky Environment. Journal of Economics Bibliography, 3(1S), 50-62.
  • [44] Haghighat, N. (2017). Evaluating airline service quality using fuzzy DEMATEL and ANP. Strategic Public Management Journal, 3(6), 57-77.
  • [45] Sarı, İ. U., Ervural, B. Ç., & Bozat, S. (2017). Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetiminde DEMATEL Yöntemiyle Tedarikçi Değerlendirme Kriterlerinin İncelenmesi ve Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 23(4), 477-485.
  • [46] Akın, N. G. (2017). İşletme Bölümü Öğrencilerinin Meslek Seçimini Etkileyen Faktörlerin Bulanık Dematel Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(4), 873-890.
  • [47] Petrović, I., & Kankaraš, M. (2018). DEMATEL-AHP Multi-Criteria Decision Making Model For The Selection And Evaluation of Criteria For Selecting An Aircraft For The Protection of Air Traffic. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 1(2), 93-110.
  • [48] Battal, Ü. (2018). Türkiye’de Havayolu Taşımacılığının Finansman Sorunları: Dematel Yöntemi Uygulaması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 96-111.
  • [49] Liu, F., Aiwu, G., Lukovac, V., & Vukic, M. (2018). A Multicriteria Model For The Selection of The Transport Service Provider: A Single Valued Neutrosophic DEMATEL Multicriteria Model. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 1(2), 121-130.
  • [50] Çetin, M. S., & Erdem, D. (2019). İletken İplik Alımında Etkili Kriterler Arasındaki İlişkilerin DEMATEL Yöntemi ile Belirlenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (17), 152-160.
  • [51] Oralhan, B. (2019). Sosyal Medya Platformu Seçimini Etkileyen Kriter Ağırlıklarının Bulanık DEMATEL Yöntemiyle Belirlenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 408-420.
  • [52] Pala, O. (2019). Yükseköğretimde Mobil Eğitim Uygulamalarında Kritik Başarı Faktörlerinin Bulanık DEMATEL ile Değerlendirilmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 519-528.
  • [53] Erdal, H., & Korucuk, S. (2019). İlaç Lojistiği Kapsamında Lojistik Kriterlerin DEMATEL Yöntemi ile Belirlenmesi: Erzurum İli Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 155-166.
  • [54] Özdemir, A., & Topal, M. (2019). Türk Eğitim Sisteminin Sorunlarının DEMATEL ve Analitik Ağ Süreci Yöntemleri Kullanılarak Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 50(50), 160-184.
  • [55] Bircan, H., Demir, G., & Güvendi, F. (2020). TOPSIS ve VIKOR Yöntemleriyle İkinci Dil Seçimi. Ulakbilge, 46, 313-324.
  • [56] Düzgün, M. (2021). Investigation Of the Criteria Affecting the Decision Of Use Of Drone Technology in The Logistics Sector By DEMATEL Method. Journal of Aviation, 5(2), 249-264.
  • [57] Sun, C. C. (2021). An İntuitionistic Linguistic DEMATEL-Based Network Model For Effective National Defense and Force İnnovative Project Planning. IEEE Access, 9, 130141-130153.
  • [58] Korucuk, B. (2021). Sınıf Yönetimini Etkileyen Faktörlerin Dematel Yöntemi ile Ölçülmesi:Giresun İli Sınıf Öğretmenleri Üzerine Bir Uygulama. Ahi Evran Akademi, 2(1), 23-31.
  • [59] Gülbay, E. G. (2021). Öğrencilerin Akademik Başarısını Etkileyen Faktörler Arası İlişkilerin DEMATEL Yöntemi ile Analizi.
  • [60] Topal, M., & Yapalıal, S. (2021). Okul Geliştirme Kriterlerinin Etki Derecelerinin Okul Yöneticileri Açısından Çok Kriterli Karar Verme ile Belirlenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(23), 77-102.
  • [61] Dinçer, F. C. Y., Yirmibeşoğlu, G., & Alpar, M. Ö. (2021). Lisansüstü Eğitimde Lojistik Alan Seçiminin Bulanık DEMATEL Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(3), 1653-1676.
  • [62] Petrović, I., & Petrović, J. (2022). Personality Traits in Selection of Military, Civil and Sports’ Pilots: Hybridized-IT2FS-MCDM Approach. International Journal for Traffic and Transport Engineering, 12(1), 1-20.
  • [63] Polat, Ç., & Merdivenci, F. (2022). Dış Ticaret Firmalarının Liman Seçim Kriterleri Üzerine Bulanık Dematel Yaklaşımı: Antalya Vaka Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 14(1), 122-150.
  • [64] Drumond, P., de Araújo Costa, I. P., Moreira, M. Â. L., dos Santos, M., Gomes, C. F. S., & do Nascimento Maêda, S. M. (2022). Strategy study to prioritize marketing criteria: an approach in the light of the DEMATEL method. Procedia Computer Science, 199, 448-455.
  • [65] Çoşkun, İ. T. (2022). Eczane Kuruluş Yeri Seçimini Etkileyen Faktörlerin Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden WINGS ve DEMATEL Yöntemleriyle Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 295-310.
  • [66] Güler, A., & Demirkaya, H. (2022). Devlet Okullarındaki İdari Yöneticilerin Okul Seçimlerinin Bulanık DEMATEL Yöntemi ile İncelenmesi.
  • [67] Celik, M. T., & Arslankaya, S. (2023). Analysis of Quality Control Criteria in A Business With The Fuzzy DEMATEL Method: Glass Business Example. Journal of Engineering Research, 11(2), 100039.
  • [68] Yıldız, K., Başaran, V., & Yerlikaya, M. A. (2023). Lojistikte İtme-Çekme Stratejisinin Önceliklendirilmesinde Bütünleşik Yöntem Önerisi: İzmir Alsancak Limanı ile Kemalpaşa Lojistik Üssü Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 819-844.
  • [69] Beğenirbaş, M., Kurtay, K. G., Dağıstanlı, H. A., & Altundaş, A. (2023). Savunma Tedarik Sürecinde Çalışanlarda Etkili Kriterlerin Önemlilik Düzeyinin Bulanık Dematel Yöntemleriyle Belirlenmesi. Savunma Bilimleri Dergisi, 2(43), 269-294.
  • [70] Rejeb, A., Rejeb, K., & Zrelli, I. (2024). Analyzing Barriers To İnternet Of Things (IoT) Adoption İn Humanitarian Logistics: an ISM–DEMATEL approach. Logistics, 8(2), 38.
  • [71] Bedirhanoğlu, Ö. Ü. Ş. B. DEMATEL Ağırlık Tabanlı TODIM Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi İle Doktora Öğrenci Seçimi. SOSYAL, BEŞERİ VE İDARİ, 75. [72] Aksoy, M. A., & Kocakoç, İ. D. (2024). Öğrencilerin Matematik Başarısını Artıran Faktörlerin Hibrit Bulanık DEMATEL & Sistem Dinamikleri Yaklaşımıyla İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (59), 507-531.
  • [73] Demir, G., & Savaş, A. Evaluatıon Of School Preference Crıterıa Of Admınıstrators Wıth Gray Dematel Method. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 36-46.
  • [74] Khan, S., Haleem, A., & Khan, M. I. (2024). Enablers to İmplement Circular İnitiatives in The Supply Chain: A Grey DEMATEL Method. Global Business Review, 25(1), 68-84.
  • [75] Cantürk, S., Erdoğan, F. A., & Sağbaş, M. (2025). Examining the Factors Driving Military Innovation Using the Fuzzy DEMATEL Method: Case Study of Türkiye. Savunma Bilimleri Dergisi, 21(1), 95-112.
  • [76] Gökalp, Y. (2025). Şehir hastanelerinde enerji maliyetlerinin yönetimi: Öncelikli stratejilerin belirlenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(2), 651-666.
  • [77] Bulmer, M. (2022). Contemporary Tactical Military Use of Subterranea by Non-State Actors. Defence Against Terrorism Review, (15), 55-91.
  • [78] NATO Standardization Office (2022).ATP-3.2.1.2 Conduct of land tactical operations in urban environment.
  • [79] NATO Standardization Office (2024).ATP-3.2.1.3 Conduct of land tactical operations in mountainous environment.
  • [80] Reece, A. D. (1997). A historical analysis of tunnel warfare and the contemporary perspective.
  • [81] US Army (2007). FM 3-21.8 (FM 7-8) The Infantry Rifle Platoon and Squad, Headquarters, Washington, DC: Department of the Army
  • [82] NATO Standardization Office (2024).ATP-3.2.1 Allied Tactical Publication for Land Operations.
Toplam 80 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Buğrahan Çelik 0009-0001-8800-297X

Kemal Gürol Kurtay 0000-0003-4268-2401

Gönderilme Tarihi 19 Eylül 2025
Kabul Tarihi 31 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi 13 Ocak 2026
Yayımlanma Tarihi 13 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

IEEE B. Çelik ve K. G. Kurtay, “Hibrit Savaş Perspektifinden Yer Altı Operasyonlarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Değerlendirilmesi”, Savunma Bilimleri Dergisi, sy. Advanced Online Publication, Ocak2026, doi: 10.17134/khosbd.1787090.

Amaç ve Kapsam

Millî Savunma Üniversitesi Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü tarafından hazırlanan ve 2002 yılından itibaren yayımlanan Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır. Savunma Bilimleri Dergisinin amacı, savunma bilimleri alanındaki bilimsel gelişmeleri takip etmek ve bu konuda bilimsel araştırma ve uygulamalara yer vererek alana katkı sağlamaktır. Ayrıca araştırmacılar ve uygulamacılar arasındaki etkileşimi kurup destekleyerek savunma bilimlerinin gelişmesine hizmet etmektir.

Dergi; Balistik, Siber Güvenlik, KBRN Savunma, Silah Sistemleri Mühendisliği, Elektronik Harp, Endüstri Mühendisliği, Askerî Elektronik Sistemler Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Havacılık ve Uzay Mühendisliği, Harekât Araştırması ve Savunma Bilimleriyle ilişkili diğer alanlarda nitelikli araştırmaları Türkçe ve İngilizce olarak yayımlamaktadır.

Yazım Kuralları

Dergimize makale gönderen ve/veya dergimizde hakemlik yapan /yapacak olan tüm kullanıcıların kurumsal e-posta hesapları ile sisteme kayıt olmaları gerekmektedir (yahoo.com, hotmail.com, gmail.com, outlook.com vb. uzantılı e-posta hesapları kullanılmamalıdır).


1. Genel İlkeler
Millî Savunma Üniversitesi Alparslan Savunma Bilimleri ve Millî Güvenlik Enstitüsü tarafından hazırlanan ve 2002 yılından itibaren yayınlanan Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere yılda iki kez basılı ve elektronik yayınlanan hakemli ve bilimsel bir dergidir.

Savunma Bilimleri Dergisinin amacı, savunma bilimleri alanındaki bilimsel gelişmeleri takip etmek ve bu konuda bilimsel araştırma ve uygulamalara yer vererek alana katkı sağlamaktır. Ayrıca araştırmacılar ve uygulamacılar arasındaki etkileşimi kurup destekleyerek savunma bilimlerinin gelişmesine hizmet etmektir. Dergi; Balistik, Siber Güvenlik, KBRN Savunma, Silah Sistemleri Mühendisliği, Elektronik Harp, Endüstri Mühendisliği, Askerî Elektronik Sistemler Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Havacılık ve Uzay Mühendisliği, Harekât Araştırması, ve Savunma Bilimleriyle ilişkili diğer alanlarda nitelikli araştırmaları Türkçe ve İngilizce olarak yayımlamaktadır. Dergi; ULAKBİM TR DİZİN, Index Copernicus, ARASTIRMAX (Bilimsel Yayın İndeksi), SOBIAD (Fen Bilimleri) veri tabanları tarafından taranmaktadır. Makalelerdeki düşünce, görüş, varsayım, sav veya tezler makale sahiplerine aittir; Millî Savunma Üniversitesi ile Alparslan Savunma Bilimleri ve Millî Güvenlik Enstitüsü sorumlu tutulamaz.

Dergiye gönderilen makalelerin daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olması ve herhangi bir yerde yayımlanması için değerlendirme sürecine girmemiş olması gerekir. Başka bir yerde yayımlanması amacıyla başvuru yapıldığının, aynısının ya da benzerinin başka bir dergide yayımlanmış olduğunun tespiti halinde makale değerlendirme sürecinden çıkarılır.
Dergiye gönderilen çalışmalar Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Genel Kurulunun 10 Kasım 2016 tarihli ve 2016.23.497 sayılı Yüksek Öğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Yayın Etiği Yönergesi, Millî Savunma Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Esasları çerçevesinde ve COPE (Committee on Publication Ethics) (https://publicationethics.org/resources/resources-and-further-reading/international-standards-editors-and-authors) standartlarında hazırlanmalıdır.
Dergiye gönderilen etik kurul izni gerektiren araştırmalar (anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırma; insan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı araştırmalar; insanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar; hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince retrospektif çalışmalar) için etik kurul onayı alınmış olmalıdır. Bu izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde ve ayrıca makalenin ilk sayfasında dipnot verilerek belirtilmelidir. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi gereklidir.

Fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulması ve uyulduğunun makalede belirtilmesi gerekmektedir. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğraf ve benzerinin kullanımı için sahiplerinden izin alınmalı ve makalede belirtilmelidir.

Dergiye başvuru, değerlendirme, yayın süreci ve bilgilendirmeler TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark sistemindeki https://dergipark.org.tr/tr/pub/khosbd adresi üzerinden yapılır. Başvuruda sisteme yüklenecek makale, derginin Makale Yayım İlkeleri ve Yazım Kuralları’nda (Yazar Rehberi) belirtilen ilkelere, şekil şartlarına, atıf usullerine ve yazıldığı dilin yazım kurallarına uygun olarak düzenlenmiş ve telif hakkı devri formu doldurularak tüm yazarlar tarafından imzalanmış olmalıdır.

Derginin intihal politikası gereğince IThenticate/ Turnitin programından alınmış benzerlik (intihal) raporu da başvuru aşamasında sisteme yüklenmelidir.

Dergiye başvuru ücretsizdir. Başvuru, değerlendirme, yayın aşamalarında veya sonrasında herhangi bir ücret alınmaz.

Yazar ve hakemlerle iletişim DergiPark sistemi üzerinden gerçekleştirildiğinden yazarlar ve hakemler iletişim adresi olarak belirttikleri e-posta adresini kontrol etmelidirler.

Dergiye gönderilen makaleler ilk değerlendirme aşamasında DergiPark sistemine girilmesi gerekli bilgilerin, makale dosyasının, telif hakkı devri formu ve benzerlik raporunun bulunup bulunmadığı ve Derginin Makale Yayım İlkeleri ve Yazım Kuralları’na uygun olup olmadığı kontrol edilerek uygun bulunmayan başvurular reddedilir. Uygun bulunan başvurular ise ön değerlendirme aşamasında, editörler ve yayın kurulu tarafından kapsamı, dergi politikası, yazım kuralları, alana özgün katkısı, bilimsel anlatımı, yönünden incelenir. Çalışmalar, ön değerlendirme ölçütlerini karşılamaları halinde iki hakeme gönderilir. İki hakemin birbirine zıt görüş bildirmesi halinde üçüncü bir hakeme başvurulabilir. Hakemlerin ve yazarın kimlikleri bu süreçte çift taraflı kör hakemlik politikası gereğince gizli tutulur. Hakemler için verilen değerlendirme süresi, hakemin değerlendirmeyi kabul ettiği tarihten itibaren 15 gündür. Hakem değerlendirmesi tamamlanan makalelerin yazarlarına hakem raporları sistem üzerinden e-posta ile gönderilir. Düzeltme istenmesi halinde hakem raporlarının yazara gönderildiği tarihten itibaren 7 gün içinde düzeltilmiş makale ve düzeltme raporunun sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Hakem raporları doğrultusunda makalenin yayımlanıp yayımlanmamasına, editörler ve yayın kurulu karar verir. Basımı uygun görülen makaleler dizgi aşamasına alınır, basımı uygun görülmeyen makaleler ise reddedilir.


Savunma Bilimleri Dergisinde yayımlanan makalelerdeki görüşler, yazarlarının şahsi görüşleri olup hiçbir kurum ve kuruluş ile Milli Savunma Üniversitesi ve Alparslan Savunma Bilimleri ve Millî Güvenlik Enstitüsünün resmi görüşü niteliğini taşımaz. Dergideki makalelerin bilimsel sorumluluğu yazara aittir. Çalışmanın içinde olabilecek hatalı, eksik atıflardan veya çarpıtmalardan yazar sorumludur. Yayınlanan her araştırmaya ait verilerin 5 yıl süre ile yazar tarafından saklanması zorunludur. Dergiye gönderilen yazılara telif hakkı ödenmez.
Derginin açık erişim politikası gereğince makalelerin tam metinleri dahil olmak üzere dergi içeriği tüm kullanıcılara ücretsiz olarak sunulmaktadır. Yayınlanmış eserlerden kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.

Dergiye değerlendirilmek üzere makale gönderen yazarlar derginin “Makale Yayım İlkeleri ve Yazım Kuralları”nı ve belirtilen telif koşullarını kabul etmiş sayılırlar. Söz konusu kural ve ilkelere uymayan makalelerin sorumlulukları yazar(lar)a aittir. Dergi Yayın Komisyonu’nun ilgili kural ve ilkelere uymayan makaleleri “değerlendirme sürecinde veya sonrasında” “reddetme” hakkı bulunmaktadır.

2. Makalelerin Gönderilmesi
Makaleler, “MS Word” formatında kayıtlı olmalı ve TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark sistemindeki Milli Savunma Üniversitesi Alparslan Savunma Bilimleri ve Millî Güvenlik Enstitüsü Savunma Bilimleri Dergisi https://dergipark.org.tr/tr/pub/khosbd adresinden üye girişi yapılarak yüklenmelidir. 

Makaleler ilk gönderimde; dergi yayın formatındaki Makale Şablonu yazım kurallarına göre hazırlanabileceği gibi bağımsız bir şekilde de hazırlanabilir. Ancak bilimsel hakem inceleme süreçlerinden sonra kabul edilen makalelerin Dergi Şablonuna göre düzenlemeleri yazar tarafından yapılacaktır. Kör hakemlik (double-blind review) sürecinin gereklilikleri doğrultusunda, metnin hiçbir bölümünde yazarlara ait kimlik bilgileri (ad, kurum, iletişim vb.) bulunmamalıdır.

Sisteme makale dosyası ile birlikte telif hakkı devri formu ve benzerlik (intihal) raporu da yüklenmelidir. Editör kurulunca belirlenen benzerlik oranı üst sınırı yüzde 15’tir. Benzerlik raporu, “iThenticate: Plagiarism Detection Software”/Turnitin kullanılarak alınmış ve ".pdf" olarak kaydedilmiş olmalıdır. Rapor kaydedilmeden önce programdaki filtreleme seçenekleri şu şekilde ayarlanmalıdır: -Kaynakça hariç (Bibliography excluded) -Alıntılar hariç (Quotes excluded) -5 kelimeden daha az örtüşme içeren metin kısımları hariç (Limit match size to 5 words) -Program menüsünde bulunan diğer filtreleme seçenekleri raporlamaya dâhil edilmez.

Yazar bilgileri sisteme eksiksiz olarak girilmeli, birden fazla yazar olması durumunda “yazar ekle” seçeneğinden yazar sıralamasına dikkat edilerek tüm yazarlar eklenmeli ve iletişim yazarı belirtilmelidir. Etik ilkeler gereğince, makale başvurusu sonrasında yazar ekleme, çıkarma ve/veya yazar sıralaması değişikliği yapılamaz. Yazar bilgilerine uluslararası geçerliliği bulunan https://orcid.org/ adresinden alınacak ORCID (Open Researcher and Contributor ID) numarası da girilmelidir.

Makale DergiPark sistemine yüklenirken “Editöre Not” kısmına aşağıdaki bilgiler yazılmalıdır (varsa yazarların editöre iletmek istedikleri notlar da bu alana yazılabilir): Makalenin yazar sıralamasına dikkat ederek, yazar adı ve soyadı (soyadı büyük harflerle), adresi (üniversite, fakülte, bölüm adı bulunmalıdır), ORCID numarası, e-mail adresi; varsa teşekkür notu; makale daha önce bildiri, tez vb. olarak herhangi bir yerde sunulmuşsa ya da proje/araştırma desteğinden yararlanılarak hazırlanmışsa bu durumu açıklayan Türkçe ve İngilizce not; makalenin türü (araştırma makalesi, derleme, olgu sunumu vb.) Basım formatı ise kabul edilen makalelerin dergi Word taslağına göre düzenlenecektir.

DergiPark’a değerlendirilmek üzere yüklenen makale dosyası hakemlerle paylaşılan değerlendirme sürümü olduğundan kör hakemlik politikası gereğince bu dosyada yazar isimlerine yer verilmemeli, ayrıca dosya özelliklerine girilerek yazar bilgileri silinmelidir.

Makalelerin ayrıca posta ile gönderilmesine gerek yoktur.

Makalenin yazımıyla ve atıflarla ilgili belirtilmeyen diğer konularda bilimsel makale yazım kuralları esas alınmalıdır. Söz konusu kural ve ilkelere uymayan makalelerin sorumlulukları yazar(lar)a aittir.

ETİK KURALLAR

Yazarlar İçin
1. Dergiye gönderilen çalışmaların, özgün, bilimsel kuram ve metodolojiye uygun olması; mevcut uygulama ve kuramlara katkıda bulunması esastır. Çalışmalar Türkçe veya İngilizce hazırlanabilir. Dergiye gönderilen çalışmalar daha önce yurt içi ve yurt dışında herhangi bir yerde yayımlanmamış ve yayın için gönderilmemiş olmalıdır. Gönderilen çalışmaların daha önce başka bir yerde yayımlanıp yayımlanmadığını Dergi Yönetimi araştırmak mecburiyetinde değildir. Durumun etik sorumluluğu makale sahibine aittir. Çalışmanın dergimize yayımlanmak üzere gönderilmesi, yazarın bu konuda taahhüdü olarak değerlendirilir.
2. Bilimsel toplantılarda (kongre, sempozyum, seminer vb.) sunulmuş bir bildiriye dayanan aday makale, ilgili bildiri kitapçığında yayımlanmamış olması ve bu durumun belirtilmesi koşuluyla kabul edilebilir.
3. Dergiye gönderilen çalışma kapsamında gerçekleştirilmiş araştırma, veri toplama, analiz, araştırma sonuçları vb. bilgiler daha önce herhangi bir yerde yayımlanmış bir çalışmada kullanılmış ise makale içinde ve kaynakçada mutlaka belirtilmelidir.
4. Dergiye gönderilen çalışmaların birden fazla yazarı olması durumunda, makalenin yazarları, çalışmanın planlama, araştırma, hazırlama, yazıya dökme, düzenleme ve yayınlanacak son biçime getirme aşamalarında her birinin bizzat katkı sağladığını ve eşit sorumluluğa sahip olduklarını taahhüt ederler. Yazarların katkı oranları ve alanları farklı ise katkı oranı beyanı verilmelidir.
5. Dergiye gönderilen çalışmalar araştırma, veri toplama, analiz, araştırma sonuçları vb. konularda hiçbir şekilde uydurma (gerçekte olmayan) bilgi içeremez.
6. Yazarlar, sadece çalışmalarının ileri sürdüğü sonuçları ve çıkarımları destekleyen kaynaklardan değil, diğer bakış açılarını da destekleyen kaynaklardan da yararlandıklarını makalede ve kaynakçada göstermelidirler.
7. Bir araştırma kurumu/kuruluşu tarafından desteklenen çalışmalarda (TÜBİTAK, SANTEZ,  BAP vb.), söz konusu kurumun/kuruluşun ve projenin adı,  kodu belirtilmelidir.
8. Kongre ve sempozyum bildirilerinde toplantının adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir.
9. Dergimize gönderilen çalışmalar düzenli bir şekilde intihal (plagiarism) taramasına tabi tutulmaktadır. Bu amaçla akademik çalışmalardaki intihalleri tespit etmek amacıyla iThenticate/Turnitin adlı intihal engelleme programlarından istifade edilmektedir.
10. Dergiye gönderilen çalışmalar Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Genel Kurulunun 10 Kasım 2016 tarihli ve 2016.23.497 sayılı Yüksek Öğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Yayın Etiği Yönergesi, Millî Savunma Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Esasları çerçevesinde ve COPE (Committee on Publication Ethics) (http://publicationethics.org/international-standart-editors-and-authors) standartlarında hazırlanmalıdır.
11. Dergiye gönderilen çalışmada insan ve/veya hayvanlar üzerinde yapılmış olan bir araştırma ya da araştırma sonunda paylaşılacak kişisel bilgiler var ise mutlaka yetkili etik kurulundan alınmış izin belgesi gönderilmelidir. İzin belgesi olmayan bu durumdaki çalışmalar kabul edilmez. Dergiye gönderilen çalışmalarda yetkili etik kurulundan izin alınmasını gerektiren durumlar şunlardır: Anket, mülâkat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar, insan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması, insanlar ve hayvanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar. Ayrıca olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formunun” tesis edilip gönderilmesi, başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alındığının belgelenmesi gerekmektedir. Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulması zorunludur.
12. Herhangi bir değerlendirme aşamasında akademik ve etik ilkelere uygunsuzluk tespit edilirse çalışmaların, hangi aşamada olursa olsun, değerlendirme süreci derhal durdurulur ve çalışma reddedilir

Hakemler İçin
1. Hakemler, dergimiz için aday çalışmanın, bilimsellik, derginin yazım kuralları, yayın ilkeleri ve etik kurallara uygunluğunu ve akademik kalitesini tespit edecek en temel unsurlardır. Hakemler, bu anlayışla hareket etmeli ve akademik kaliteyi artırma sorumluluğuyla değerlendirme yapmalıdır.
2. Hakemler, yalnızca uygun bir değerlendirmeyi yapmak için gereken uzmanlığa sahip oldukları çalışmanın hakemliğini kabul etmelidirler.
3. Hakemler, çift-kör hakemlik kurallarına uymalı ve çalışmaya dair detayları her şekilde gizli tutmalıdırlar.
4. Hakemler, inceledikleri çalışmaya dair herhangi bir bilgiyi hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşmamalıdır.
5. Hakemler, değerlendirmelerini tarafsızlık ilkesine uygun olarak yapmalıdır. Yalnızca çalışmaların bilimselliğini, alana katkısını, içeriğinin doğruluğunu, yazım şekil esaslarına ve akademik ölçütlere uygunluğunu değerlendirmelidir. Çalışmada ortaya konan fikirlerin hakemin fikirlerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememelidir.
6. Hakemler raporlarında hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınmalıdır.
7. Hakemler, raporlarında net ve çalışmayla ilgili detaylı ifadeler kullanmalıdırlar. Yayımlanmasını uygun görmedikleri çalışmalarla ilgili değerlendirmelerinde, kararlarının dayandığı eksik ve kusurlu hususları somut bir şekilde göstermelidirler.
8. Hakemler, yazarların çalışmalarında tarafsızlık ilkesine bağlı kalıp kalmadıklarını değerlendirmeli; sadece çalışmanın ileri sürdüğü sonuçları ve çıkarımları destekleyen kaynaklardan değil, diğer bakış açılarını da destekleyen kaynaklardan da yararlandıklarını takip etmelidir.
9. Hakemler en geç 30 gün içinde çalışmaları değerlendirmelidir. Şayet değerlendirme yapmayacaklarsa, hakemlik talebini almayı müteakip 1 hafta içerisinde hakemlik ret kararlarını dergiye bildirmelidirler.
10. Hakemler, değerlendirdikleri makalede herhangi bir çıkar çatışması olduğundan şüphelendiklerinde değerlendirme süreci ile ilgili olarak dergi editörlüğüne bilgi vermeli ve gerekirse makale değerlendirmesini reddetmelidirler.

Editörler İçin
1. Editörler, dergi etik kuralları ve yazım şekil esasları çerçevesinde gönderilen ve alana katkısı olacak çalışmaları değerlendirme sürecine kabul etmelidir.
2. Editörler, kabul veya reddedilen çalışmalar ile herhangi bir çıkar çatışması/ilişkisi içinde olmamalıdır.
3. Editörler bir çalışmayı kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir.
4. Dergi Yayın Kurulu, Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Dergi Yayın Sekretaryası dergiye sunulan tüm çalışmaların mahremiyetini yayınlanana kadar temin etmekle yükümlüdür. Çalışmalarla ilgili yazar(lar)ı dışında hiç kimseye bilgi verilemez.
5. Çift kör hakemlik prensibi gereği, hakemlerin ve yazarların isimlerinin karşılıklı olarak gizli tutulması editörlerin sorumluluğudur.
6. Editörler, dergiye gönderilen çalışmaların intihal taramasını değerlendirme süreci başlamadan yapmalı ve intihal oluşumunun önüne geçmek için gerekli çabayı göstermelidir.
7. Dergiye gönderilen çalışmaların intihal taraması, ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayımlama süreçlerinin vaktinde ve eksiksiz bir şekilde tamamlanması editörlerin görevidir.
8. Editörler dergiye gönderilen çalışmaları kabul/ret ederken araştırma etik kurallara uygunluk ve akademik ölçütlere göre hareket etmelidir.

Savunma Bilimleri Dergisi makale gönderimi veya basım aşamasında herhangi bir ücret talep etmemektedir.

Atıf Dizinleri

TR Dizin

Diğer Dizinler

google scholar
Sobiad
Eurasian Scientific Journal Index
Crossref

Baş Editör

Default avatar
Hüsnü ÖZLÜ
Çağdaş Askeri Tarih, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Siyasi Tarih (Diğer), Yakınçağ Askeri Tarih

Editör

Onur Altuntaş
Onur ALTUNTAŞ
Balistik Sistemleri, Kompozit ve Hibrit Malzemeler, Malzeme Karekterizasyonu, Toz Metalurjisi

Alan Editörleri

Elif Ece Elmas
Elif Ece ELMAS
Elektrik Enerjisi Taşıma, Şebeke ve Sistemleri, Elektronik, Sensörler ve Dijital Donanım (Diğer)
Default avatar
Alpaslan ATMANLI
Makine Mühendisliğinde Optimizasyon Teknikleri, Taşıt Tekniği ve Dinamiği
Ali Kara
Ali KARA
Mühendislik Elektromanyetiği, Elektronik Harp, İletişim Mühendisliği
Default avatar
Mustafa ALKAN
Bilgi Güvenliği ve Kriptoloji, İletişim Mühendisliği
Tuğba Tabanlıgil Calam
Tuğba TABANLIGİL CALAM
Analitik Kimya, Elektroanalitik Kimya, Sensör Teknolojisi
Default avatar
Tuba EROĞLU AZAK
İnşaat Mühendisliği, Deprem Mühendisliği, Yapı Dinamiği, Yapı Mühendisliği
Merve Asiloğulları Ayan
Merve ASİLOĞULLARI AYAN
Yönetim Bilişim Sistemleri, Maliye Politikası, Savunma Çalışmaları, Teknoloji Yönetimi
Default avatar
Gökhan SÜRÜCÜ
Yoğun Madde Modellemesi ve Yoğunluk Fonksiyonel Teorisi, Kataliz ve Reaksiyon Mekanizmaları, Güneş Enerjisi Sistemleri, Yenilenebilir Enerji Sistemleri, Fonksiyonel Malzemeler, Hesaplamalı Malzeme Bilimleri
Default avatar
Murat ŞAHİN
Enerji, Balistik Sistemleri, Enerji Üretimi, Dönüşüm ve Depolama (Kimyasal ve Elektiksel hariç), Makine Mühendisliği (Diğer)
Berna Gürler Ari
Berna GÜRLER ARİ
Örüntü Tanıma, Makine Öğrenmesi Algoritmaları, Bilgi Güvenliği ve Kriptoloji, Bilgisayar Yazılımı
Baha Şen
Baha ŞEN
Bilgi ve Bilgi İşleme Bilimleri, Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Görüntü İşleme, Örüntü Tanıma, Dağıtılmış Sistemler ve Algoritmalar, Paralel ve Dağıtık Sistemler, Yüksek Performanslı Hesaplama, Bilgisayar Grafikleri, İnsan Bilgisayar Etkileşimi, Elektronik Harp
Default avatar
Tuncay KARAÇAY
Makine Teorisi ve Dinamiği
Beste Desticioğlu Taşdemir
Beste DESTİCİOĞLU TAŞDEMİR
Yöneylem Araştırması, Matematikte Yöneylem Araştırması, Endüstri Mühendisliği, Stokastik (Olasılıksal) Süreçler, Üretim ve Hizmet Sistemleri, Üretimde Optimizasyon
Default avatar
Hüseyin Alper İRTEM
Enzimler, Biyokataliz ve Enzim Teknolojisi, Endüstriyel Mikrobiyoloji , Fermantasyon, Mikoloji
Ramazan Çakıroğlu
Ramazan ÇAKIROĞLU
İmalat Süreçleri ve Teknolojileri
Semih Özden
Semih ÖZDEN
Modelleme ve Simülasyon, Elektrik Mühendisliği, Elektrik Makineleri ve Sürücüler, Kontrol Teorisi ve Uygulamaları, Otonom Araç Sistemleri
Default avatar
Mert KARAHAN
Mühendislik Elektromanyetiği, Radyo Frekansı Mühendisliği, Antenler ve Yayılma, Kablosuz Haberleşme Sistemleri ve Teknolojileri (Mikro Dalga ve Milimetrik Dalga dahil), Uydu Haberleşmesi

Türkçe Dil Editörleri

Default avatar
Emrah BOZOK

İngilizce Dil Editörleri

Sinan Gul
Sinan GUL
Selvin Kayahan
Selvin KAYAHAN

Mizanpaj Editörü

Orhun Döş
Orhun DÖŞ
Nanoelektronik

Teknik Editör

Default avatar
Yunus Emre KARAKOCA
Makine Mühendisliği, Balistik Sistemleri, İmalat Süreçleri ve Teknolojileri

Sorumlu Yazı İşleri Müdürü

Default avatar
Ezel KORLAELÇİ
Nükleer Mühendisliği (Diğer)


https://trdizin.gov.tr/
TRDizinlogo_live-e1586763957746.png