YAKIN DOĞU YARDIM HEYETİ'NİN BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASINDA ERMENİ YETİMLERİ SURİYE'YE NAKLİ MESELESİ
Öz
Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte Hıristiyan yardım kuruluşları için önemli meselelerden biri de yıllarca misyon teşkilatları tarafından bakımı sağlanan Ermeni yetimlerin akıbetiydi. Batılı misyon kuruluşlarınca daha evvel Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde açılan yetimhanelerde binlerce Ermeni yetim barınıyordu ve Birinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan durum nedeniyle bu yetimlere artık Anadolu topraklarında bakılamayacağı anlaşılmıştı. İşte bu noktada, Maraş, Harput ve Urfa gibi Protestan misyon kuruluşlarının etkin olarak çalıştıkları bölgelerdeki yetimlerin Suriye’ye taşınması lüzumu ortaya çıkmıştı. Bu yetimlerin Suriye topraklarına nakliyle ilgili çalışmaları ağırlıklı olarak bir Amerikan yardım kuruluşu olan "Yakın Doğu Yardım Heyeti (Near East Relief)" üstlendi.
Yardım Heyeti, 1922 yılı içerisinde yaklaşık 8 bin Ermeni yetimin Suriye'ye naklini organize etmesi ve yerel makamlardan bu çocuklara izin alması için uzun yıllar Alman Doğu Misyonu'nun Urfa İstasyonu'nda görev yapan Jakob Künzler'i görevlendirdi. J. Künzler, başta kendi görev bölgesi Urfa olmak üzere, Harput, Maraş, Mardin, Diyarbakır ve Malatya'da bulunan ve Protestan yetimhanelerinde bakımı sağlanan çocukları farklı güzergâhlardan Suriye'ye nakletmek için yapılan çalışmaları idare etti. Bu çalışmada, Yakın Doğu Yardım Heyeti'nin kuruluşu ve Anadolu topraklarında faaliyete başlaması, Yardım Heyeti'nin yetimleri nasıl ve hangi şartlarda Suriye topraklarına naklettiği, nakil esnasında yaşanan zorluklar ile çocuklara sağlanan yardımlar değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)Babıâli Evrak Odası (BEO), 4560/341976; 4562/342148; 4672/350376; 4705/352843, Lef.3.
- Dâhiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Asayiş Kalemi (DH.EUM.AYŞ), 73/17.
- Dâhiliye Nezâreti İdare-i Umûmiye Evrakı (DH.İ.UM), 32/141, Lef.2; 205/2069, Lef 5 ve 15; 209/227, Lef.2; 2024/1421, Lef.2.
- Dâhiliye Nezareti Şifre Kalemi (DH.ŞFR), 95/41.
- Meclis-i Vükelâ (MV), 253/74; 255/127
- ACRNE, Speakers', Handbook of American Committee for Relief in the Near East, (1920). New York: Publisher: The Headquarters of the Committee.
- A Million Lives Saved, A Handbook for Pastors, (1923). New York.
- Barthon, J. L. (1930). Story of Near East Relief (1915-1930), New York: The Maclillian Company.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Muttalip Şimşek
0000-0003-1184-2345
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
1 Şubat 2019
Kabul Tarihi
25 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 17