MİLLÃŽ MÜCADELE DÖNEMİNDE KİLİS

I. Dünya Savaşı'nda yenilen Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de İtilaf Devletleri ile Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladı. İtilaf Devletleri antlaşma uyarınca, Osmanlı askerinin silahlarını alarak terhis ettiği gibi, gerek gördüğü yerleri de işgale başladı.
Savaşın sonlarına doğru Halep'e kadar olan Suriye topraklarını işgal etmiş olan İngiltere, ateşkesin yapılmasından kısa bir süre sonra Urfa, Maraş, Antep ve Kilis'i işgal etti. Aralık ayının son günlerinde Kilis'e giren İngiliz askeri, yaklaşık bir yıla yakın bir süre Kilis'te kaldı. Bu süre zarfında İngilizlerin halkın üzerine gitmemesi sebebiyle bir silahlı çatışma yaşanmadı. Bununla beraber halk arasında ilk millî örgütlenmeler bu dönemde başladı. Bu millî cemiyetler, yapılan haksızlıklara karşı çeşitli eylem ve protestolarla kendilerini gösterdiler.
İngiltere ve Fransa arasında yapılan Suriye İtilafnamesi sonucu İngiltere işgal ettiği Güney Anadolu topraklarını Fransa'ya bıraktı. 29 Ekim 1919'da Ermeni unsurlarla birlikte Kilis'e giren Fransızlara karşı halk tepki gösterdi. Fransız İşgal Komutanlığı'nın sert tedbirler alması karşısında, şehirde kalmanın mümkün olmadığını gören vatanseverler, şehir dışında Kuva-yı Milliye örgütlenmesini sağlayarak mücadeleye başladılar.
Kilis Kuva-yı Milliye'si şehirde ve Kilis çevresinde Fransızlarla mücadele etti. Bununla beraber Antep'e gidecek Fransız askeri yardımları önlemek için Antep yolunda ve yine Fransız kuvvetlerinin geçişini önlemek için Katma-İslahiye demiryolu hattında verdikleri mücadeleler, Kilis Kuva-yı Milliyesi'nin önemli başarılarıdır.
Nihayet TBMM Hükümeti ile Fransa arasında 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Anlaşması sonucunda, 7 Aralık 1921'de Kilis işgalden kurtuldu.