Toplumların milletleşme
süreçleri, o toplumun aynı ülkü çevresinde toplanabilme yetenekleriyle doğru
orantılıdır. Kadim milletler içerisinde yer alan Türk Milleti de tarihsel süreç
içerisinde birlik ve beraberliğin gereği olan ortak payda çevresinde toplanabilme
yeteneğine sahip bir millet olduğu herkes tarafından bilenen bir olgudur. Fakat
millet ve milliyetçilik düşüncesinin sistematik bir hale gelebilmesi için
toplumun ideologlara ihtiyacı vardır. Bu ideologlar da o toplumların
ihtiyaçlarını bilme ve toplumsal sorunlara çözüm üretebilme yetenekleri
nispetinde toplumları yönlendirebilmektedirler. Türk Milliyetçiliğinin de
sistematik bir şekil almasında çalışmamızın konusu olan Rusya’dan Türkçü
aydınların Türk Milliyetçiliği düşüncesinin oluşumunda ne gibi katkı ve etki
yaptığı anlatılmaya çalışılmıştır. Millet ve milliyetçilik kavramlarının
gelişimi üzerinde Fransız İhtilali’nin yanı sıra dünya çapında yaşanan savaşlar
ve bunalımların etkisinin büyük ölçüde bulunduğu yadsınamaz bir gerçek olarak
karşımıza çıkmaktadır. Nitekim on dokuzuncu yüzyılın başından itibaren ulus
kavramıyla birlikte ulus devlet düşüncesinin zirve yaptığı buna paralel olarak
da çok uluslu imparatorlukların yeşeren bu düşünce sayesinde varlıklarını
koruyamayıp parçalanma sürecine girdikleri görülmektedir. İşte bu manada hem
etnik hem de dini bakımdan farklı unsurları içinde barındıran Osmanlı
İmparatorluğu da değişen ve küresel çapta yankı uyandıran konjonktürle karşı
karşıya kalarak yıkılmayı engelleyici çözümler üretmeye çalışmış fakat yaşanan
gelişmeler sonucu bu çözüm yollarının netice vermediği görülmüştür.
Osmanlıcılık ve İslamcılık olarak nitelendirilen bu çözüm yolları daha sonra
Rusya’dan Osmanlı İmparatorluğu’na göç ederek mevcut siyasi, sosyal ve
ideolojik havayı değiştirecek olan aydınlar sayesinde yerini Türk
Milliyetçiliğine bırakmıştır. Fakat bu durum Osmanlıcılık ve İslamcılığın
işlerliğini tamamen yitirmeyerek mevcut siyasi ve kültürel ortam neticesinde
varlığını Türkçülük içerisinde devam ettirmiş olduğu görülmektedir. Bu
çalışmada, Türk Milliyetçiliği ideolojisinin tarihsel süreç içerisinde
geçir-miş olduğu aşamaları ve bu aşamaların oluşumunda etkilisi olan Yusuf
Akçura, İsmail Gaspıralı, Zeki Velidi Togan, Ahmet Ağaoğlu, Mehmet Emin
Resulzade gibi Türkçü aydınların Rusya’dan Osmanlı topraklarına gelerek
başlatmış oldukları Türk Milliyetçiliği akımının
![]() |
* Mehmet Alpaslan Eşki, Türk
Milliyetçiliğinin Oluşum Sürecinde Osmanlı Dışı Unsurların Etkisi; Rusya
Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih ABD, Gaziantep,
ss, 237, Mayıs, 2016.
(Yayınlanmamış yüksek lisans
tezinden özetlenmiştir.)
2
Bilim Uzmanı, Gaziantep Üniversitesi
oluşumu süreci içerisinde bu aydınların ne
gibi katkıda bulundukları ve nasıl etki ettikleri incelenmiştir. Farklı
dönemlerde ve farklı zamanlarda Türkçülük, Turancılık, Pantürkizm gibi
düşüncelerin ortaya atıldığı fakat ismini zikretmiş olduğumuz aydınların siyasi
ve coğrafi bir birliktelikten ziyade kültürel ve dil alanında bir Türkçülük
akımı başlattıkları görülmüştür.
Milliyetçilik Türkçülük Türk Milliyetçiliği Yusuf Akçura İsmail Gaspıralı Zeki Velidi Togan Ahmet Ağaoğlu
Birincil Dil | Türkçe |
---|---|
Bölüm | Tarih |
Yazarlar | |
Yayımlanma Tarihi | 30 Aralık 2016 |
Kabul Tarihi | 21 Aralık 2016 |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2016 Cilt: 6 Sayı: 12 |