AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK

Şeyma Nur Demiray

AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK

Öz

Amerikalılar İnsan Hakları Mahkemesi’nin OC-14/94 sayılı Danışma Görüşü esas olarak, Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi’nin bir organı olan Amerikan İnsan Hakları Komisyonu’nun, Peru devletinin yeni anayasa taslağında yer alan “ölüm cezasını” genişleten madde ile ilgili olarak, bu durumun Sözleşmeye uygun olup olmadığı konusunda istenmiştir. Devletlerin uluslararası sorumluluğunun taslak olarak belirtilen bir yasa hükmünde de oluşup oluşmayacağını irdeleyen Mahkeme, insan hakları yönünde bir tavır takınmıştır. Mahkeme, Komisyon’un danışma görüşünde yönelttiği sorulara sadece Peru devletinin “taslak” anayasasını esas alarak değil, bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşarak yorumlamıştır. Bu yaklaşım Danışma Görüşünün önemini barındırmaktadır. Bu çalışma ile de Amerikalılar İnsan Hakları Mahkemesi’nin OC-14/94 sayılı Danışma Görüşünün genel olarak incelenmesi ve adı geçen karara ilişkin Mahkeme’nin önemli tespitlerinin değerlendirilmesi hedeflenmektedir .

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ACER, Y., KAYA, İ., Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı İngilizce Özetli, Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş 12. Baskı, Seçkin Yayınevi, 2021
AGUSMAN, D.D., Self Executing and Non Self Executing Treaties What Does It Mean?, Indonesian Journal of International Law, vol.11, number 3
AKİPEK S., “Türk Mevzuatının Onaylanan Uluslararası Antlaşmalar ile Uyumlaştırılması Sorunu”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 48, sy. 1, Mayıs 1999
AKKUTAY, A. İ., "Uluslararası Antlaşmaların Türk İç Hukukundaki Konumu ve Etkileri", Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 / 1, Haziran- 2007
Annual Report of the Inter- American Court of Human Rights 2022 https://www.corteidh.or.cr/images/informes/2022_informe_eng_02.pdf
ASLAN, V., “Amerikalılar Arası İnsan Hakları Sistemi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:3 Sayı:2 Yıl, 2012
AYBAY R., “Uluslararası Antlaşmaların Türk Hukukundaki Yeri”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 70, 2007
ÇAPAN, A., “İnter-Amerikan İnsan Hakları Sistemi (Tarihsel Gelişim ve Güncel Sorunlara Yeni Yaklaşımlar)” Hukuk Kuramı, Cilt: 1, Sayı: 3, Mayıs Haziran 2014

ÇAMURCUOĞLU, G., “Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi Çerçevesinde Öngörülen Koruma Mekanizmaları”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14- 2019
DWYER, A. S., “The Inter-American Court of Human Rights: Towards Establishing an Effective Regional Contentious Jurisdiction,” 13 B.C. Int'l & Comp. L. Rev. 127, 1990, http://lawdigitalcommons.bc.edu/iclr/vol13/iss1/6
ERKİNER, H., H., Devletin Haksız Fiilden Kaynaklanan Uluslararası Sorumluluğu, XII Levha Yayınları, 2010
GEMALMAZ, M. S., Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukun Genel Teorisine Giriş, Genişletilmiş ve Güncelleştirilmiş 4. Baskı, Beta Yayınevi, 2003
Human rights in the Inter American System, https://www.oas.org/ipsp/images/English%20FAQs.pdf
LAMMERS, J. G., "The Monist or Dualist Approach to the Relationship between International Law and National Law", NJA Law Journal, 3, 2009
NESLİ, A., Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesinin Tarihi Gelişim Süreci, Genel Teşkilât Yapısı ve Yargılama Usûl Esasları, Terazi Hukuk Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 150, Şubat 2019
ÖZKAN I., “Uluslararası Hukuk- Ulusal Hukuk İlişkileri”, https://journal.yasar.edu.tr/wp-content/uploads/2014/01/1-I%C5%9F%C4%B1l-%C3%96ZKAN.pdf
PAZARCI, H., Uluslararası Hukuk Dersleri 1. Kitap, Gözden Geçirilmiş 15. Bası, Turhan Kitapevi, 2021
PAZARCI, H., Uluslararası Hukuk Dersleri 3. Kitap, Tamamen Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 6. Baskı, Turhan Kitapevi, 2019
SAMANCI, U., “Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesinin Denetim Organları ve Amerikalılar-Arası İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının Uygulanmasının Denetimi”, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan, C.21, Özel S., 2019
SHALE, I., "Historical Perspective on the Place of International Human Rights Treaties in the Legal System of Lesotho: Moving beyond the Monist-Dualist Dichotomy." African Human Rights Law Journal, vol. 19, no. 1, 2019
SHAVER, L., "The Inter-American Human Rights System: An Effective Institution for Regional Rights Protection." Washington University Global Studies Law Review, vol. 9, no. 4, 2010
SHAW, M. N., Uluslararası Hukuk, Çeviri Editörü İbrahim Kaya: Çevirenler Yücel Acer, İbrahim Kaya, M. Turgut Demirtepe, G. Engin Şimşek, Sekizinci Baskı, TÜBA Yayınları
SOMMER KONUK, B., “Çevre ve İnsan Hakları İlişkisine Yeni Bir Yaklaşım: Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi’nin OC-23/17 Sayılı Tavsiye Görüşü”, Inonu University Law Review –InULR 11(1): 384-393, 2020
SUR M., Uluslararası Hukukun Esasları, Tıpkı 15. Baskı, Beta Yayınevi, 2021
URAL USLAN, Y., GÜNER, T., “İnsan Haklarının Bölgesel Düzeyde Korunması: Amerikan Sistemi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.19, S.2, s.309-322, 2014
UZUN, E. Milletlerarası Hukuka Aykırı Eylemlerinden Dolayı Devletin Sorumluluğu, 3. Baskı, Seçkin Yayınevi, 2021
TEKİN APAYDIN, D. "Monizm-Düalizm İkileminde Türk Hukuk Sistemi: Uluslararası Hukuka Bakış Üzerine Doktrinel Uzlaşmazlığın Nedenleri ve AB Hukuku Işığında Bir Değerlendirme". İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9 / 1, Haziran -2018
Uluslararası Andlaşmalar ve Belgeler
Amerika İnsan Hakları ve Ödevleri Bildirgesi https://insanhaklariizleme.org/vt/yayin_view.php?editid1=531
Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi, https://www.oas.org/dil/treaties_b-32_american_convention_on_human_rights.pdf
Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi Statüsü, https://www.oas.org/xxxivga/english/reference_docs/Estatuto_CorteIDH.pdf
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_tur
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2312020093321bm_05.pdf
BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Sözleşme, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c016/tbmm22016089ss0148.pdf
Uluslararası Hukuk Komisyonu bu konuyla ilgili olarak Uluslararası Eylemlerden Dolayı Devletlerin Sorumluluğuna İlişkin Taslak Madde, https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/draft_articles/9_6_2001.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk Teorisi, İçtihat ve Hukuki Yorum

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şeyma Nur Demiray ^*
0000-0003-0807-367X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

13 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

20 Ekim 2023

Kabul Tarihi

21 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA64UG74GR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Demiray, Ş. N. (2024). AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK. Karar İncelemeleri Dergisi, 2(2), 23-52. https://izlik.org/JA64UG74GR

AMA

1.Demiray ŞN. AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK. KİD. 2024;2(2):23-52. https://izlik.org/JA64UG74GR

Chicago

Demiray, Şeyma Nur. 2024. “AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK”. Karar İncelemeleri Dergisi 2 (2): 23-52. https://izlik.org/JA64UG74GR.

EndNote

Demiray ŞN (01 Mart 2024) AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK. Karar İncelemeleri Dergisi 2 2 23–52.

IEEE

[1]Ş. N. Demiray, “AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK”, KİD, c. 2, sy 2, ss. 23–52, Mar. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64UG74GR

ISNAD

Demiray, Şeyma Nur. “AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK”. Karar İncelemeleri Dergisi 2/2 (01 Mart 2024): 23-52. https://izlik.org/JA64UG74GR.

JAMA

1.Demiray ŞN. AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK. KİD. 2024;2:23–52.

MLA

Demiray, Şeyma Nur. “AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK”. Karar İncelemeleri Dergisi, c. 2, sy 2, Mart 2024, ss. 23-52, https://izlik.org/JA64UG74GR.

Vancouver

1.Şeyma Nur Demiray. AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ DANIŞMA GÖRÜŞÜ OC-14/94: AMERİKA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİ İHLAL EDEN YASALARIN YAYINLANMASI ve UYGULANMASINDAN DOĞAN ULUSLARARASI SORUMLULUK. KİD [Internet]. 01 Mart 2024;2(2):23-52. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64UG74GR