Pozitif ayrımcılık kavramı, “affirmative action” terimiyle ilk kez 1960lı yılların başında Amerika Birleşik Devletleri’nde kullanılmaya başlamıştır. Bu kavram, siyahların uzun yıllar boyunca maruz kaldıkları ayrımcılık ile ayrımcılığın etkilerine son vermek ve siyahların istihdam, eğitim gibi alanlara katılımlarını artırarak sosyoekonomik hayatta çeşitliliği sağlamayı amaçlayan araçları ifade etmek için kullanılmıştır. Kavramın anavatanı Amerika Birleşik Devletleri olsa da pozitif ayrımcılığın meşruiyeti Amerika Birleşik Devletleri’nde halen oldukça tartışmalıdır. Ülkenin en yüksek yargı organı olan Federal Yüksek Mahkeme de verdiği kararlarla tartışmaları alevlendirmektedir. Nitekim Mahkeme, pozitif ayrımcılığı ilk kez 1978 yılında üniversitelere kabul sürecinde pozitif ayrımcılığa ilişkin verdiği “Regents of University of California v. Bakke” kararında incelemiş ve belirli şartları sağladığı takdirde pozitif ayrımcılığın hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Lakin 2023 yılında verilen ve yine üniversitelere kabul sürecinde pozitif ayrımcılık uygulamalarına ilişkin olan “Students for Fair Admissions v. President and Fellows of Harvard College” kararıyla önceki içtihatlarından farklı bir yaklaşım belirleyerek pozitif ayrımcılığın karşısında bir tavır almıştır. Bu çalışma kapsamında da bahsi geçen karar ve bu kararın Mahkemenin önceki içtihadından farklılığı incelenmiştir.
pozitif ayrımcılık eşitlik Federal Yüksek Mahkeme Students for Fair Admissions v. President and Fellows of Harvard College Regents of University of California v. Bakke
The concept of positive discrimination, or “affirmative action”, was first used in
the early 1960s in the United States. This term was used to describe measures aimed at
ending the discrimination that blacks or African Americans had faced for many years
and its effects, and to increase their participation in areas such as employment and
education, thereby promoting diversity in socio-economic life. Although the concept
originated in the United States, the legitimacy of affirmative action remains highly
controversial in the United States. U.S. Supreme Court, the United States’s highest
judicial body, has fuelled the debate with its rulings. Indeed, the Court first examined
affirmative action in 1978 in its decision on affirmative action in university admissions,
“Regents of University of California v. Bakke”, and stated that affirmative action is
lawful if certain conditions are met. However, in its 2023 decision in “Students for
Fair Admissions v. President and Fellows of Harvard College”, which also concerned
affirmative action in university admissions, the Court adopted a different approach
from its previous precedents and took a stance against affirmative action. This paper
examines the decision of “Students for Fair Admissions v. President and Fellows of
Harvard College” and its differences from the Court’s previous precedents.
affirmative action equality U.S. Supreme Court Students for Fair Admissions v. President and Fellows of Harvard College Regents of University of California v. Bakke
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Hukuk Teorisi, İçtihat ve Hukuki Yorum |
| Bölüm | Karar İncelemesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 27 Nisan 2025 |
| Kabul Tarihi | 28 Mayıs 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Mart 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA84HH22WE |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1 |
Karar İncelemeleri Dergisi (KİD), hukuk alanında verilen yargı kararlarını eleştirel bir perspektiften inceleyen çalışmalar yayımlayan, akademi ile uygulama arasında köprü kurmayı amaçlayan, yılda iki kez (Haziran ve Aralık) çift kör hakemli akademik bir dergidir.
Dergi, hukukun iki yardımcı kaynağı olan doktrin ile yargı kararları arasındaki etkileşimi görünür kılarak hem akademik literatüre hem de hukuk uygulamasına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Yargı organlarının ulusal ve uluslararası düzeyde verdiği kararlar, hukuk düzeninde yol gösterici ve tamamlayıcı bir işlev görmektedir. Bununla birlikte, benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda farklı sonuçlara ulaşılması hukuki güvenlik ilkesini zedeleyebilmektedir. Bu nedenle, içtihatların sistematik biçimde incelenmesi ve eleştirel bir bakışla değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Dergide yargı mercilerince verilmiş ve kesinleşmiş her türlü karar incelemeye konu edilebilecektir. Bu bağlamda, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Danıştay Dava Daireleri Kurulu gibi üst karar mercilerinin ve Federal Mahkeme, Uluslararası Adalet Divanı gibi yabancı ya da uluslararası mahkeme kararlarının dergiye gönderilecek çalışmalara konu edilmesi mümkündür.
Dergide yayımlanacak karar incelemelerinin bilimsel nitelik taşıması esastır. Bu nedenle yazarlardan araştırma makalesi düzeyinde, akademik standartlara uygun çalışmalar kaleme almaları beklenmektedir. Karar incelemelerinin; karara konu olayın özeti, ortaya çıkan hukuki sorunlar, ilgili mercilerin karar ve gerekçeleri ile bu kararların eleştirel değerlendirilmesi bölümlerini içerecek şekilde hazırlanması önerilmektedir. Karar incelemeleri Türkçe, İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinde hazırlanabilir.
Dergi’ye gönderilen çalışmaların, bu metinde yer verilen kurallara uygun olarak hazırlanması zorunludur. Bunlara uyulmaması halinde, Editör Kurulu yazının ilgili kurallara uygun şekilde yeniden düzenlenmesini talep edebilir.
Dergi’ye gönderilen çalışmaların, Türkçe ise Türk Dil Kurumu’nun belirlediği yazım kurallarına ve metin İngilizce, Almanca veya Fransızca ise o dillerin genel yazım kurallarına uygun olması gerekmektedir.
Dergi’de Türkçe, İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinde kaleme alınan çalışmalar kabul edilmektedir. Dergi’ye gönderilen çalışmanın Türkçe veya İngilizce dışında bir dilde kaleme alınması halinde, hem yazıldığı dilde başlık, özet ve anahtar kavramlar hem de Türkçe ve İngilizce başlık, özet ve anahtar kavramlar içermesi gerekmektedir.
Dergi’de yayımlanacak karar incelemelerinin, karara konu olan olayın sunumuyla başlaması; olaydaki hukuki sorunların belirlenmesi, mahkemenin veya kurumun kararı ile devam etmesi ve yazarın değerlendirmesiyle sona ermesi önerilmektedir.
Makaleyle birlikte aşağıdaki belgelerin de sisteme yüklenmesi gerekmektedir:
- Etik Beyan Formu
- Telif Hakkı Devir Formu
Belge Biçimi ve Yazı Karakteri:
Dergi’ye gönderilen eserler, “Microsoft Word” programında ve “Times New Roman” yazı tipi karakterinde, 12 punto harf boyutunda olmalıdır.
Başlıklarda derecelerine göre aşağıdaki işaretlemeler kullanılmalıdır:
Birinci derece bölüm başlıkları büyük Roma rakamlarıyla (I, II, III, IV, V vd.);
İkinci derece bölüm başlıkları Türk alfabesinde bulunan büyük harflerle (A, B, C, Ç, D vd.);
Üçüncü derece bölüm başlıkları Arap rakamlarıyla (1, 2, 3, 4, 5 vd.);
Dördüncü derece bölüm başlıkları Türk alfabesinde bulunan küçük harflerle (a, b, c, ç, d vd.);
Beşinci derece bölüm başlıkları parantez içine alınmış Arap rakamlarıyla [(1), (2), (3), (4), (5) vd.] numaralandırılmalıdır.
Diğer bölüm başlıklarının nasıl numaralandırılacağı isteğe bağlıdır.
“Giriş” ve “Değerlendirme” isimli başlıklar numaralandırılmamalıdır.
Bütün başlıklar, 12 punto ve kalın (koyu) şekilde yazılmalıdır.
Kitaplar:
Yazarın Adı Soyadı, Kitap Adı, Kaçıncı Bası Olduğu, Yayınevi, Yer, Yılı, Atıf Yapılan Sayfa.Örnek:
İzzet Özgenç/Burcu Baytemir Kontacı, “Yolsuzluk Olgusu ve Ceza Hukuku Sorumluluğu: Uluslararası Örgütlerin İzleme ve Denetleme Mekanizmalarının ‘Şeffaflığın’ ve ‘Hesap Verilebilirliğin’ Sağlanmasındaki Rolü” in İzzet Özgenç/Cumhur Şahin/Faruk Turhan (eds.), 5. Türk-Kore Ceza Hukuku Günleri – Karşılaştırmalı Hukukta Ekonomik Suçlar Uluslararası Sempozyumu Tebliğler, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2020, 281-302, s. 290.
Makaleler:
Yazarın Adı Soyadı, “Makale Adı”, Dergi Adı, Yıl, Cilt (Sayı), Sayfa Aralığı, Atıf Yapılan Sayfa.Örnek:
Cumhur Şahin, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtirazda İncelemenin Kapsamı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan, 2013, 19(2), 283-294, s. 287.
İnternet Ortamında Bulunan Kaynaklar:
Yazarın Adı Soyadı, Çalışmanın Başlığı, Dergi Adı, Yıl, Cilt (Sayı), Sayfa Aralığı, , Erişim Tarihi: Gün.Ay.Yıl.
Örnek:
Neslihan Göktürk, “Türk Hukuku’nda Suçların İçtimaı”, 2014, 2(1-2), Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 31-59, s. 35, , Erişim Tarihi: 15.11.2021.
İnternet Siteleri ve Bloglar:
Eğer belirli bir yazarı bulunmayan bir sayfaya atıf yapılacaksa, yazarsız bir çalışmaya yapılan atıflarda olduğu gibi, ilgili sayfanın başlığına atıf yapılarak başlanır. Yine, internet sitesinde yayınlanma sayfası yoksa, yalnızca erişim tarihi verilir.
Yazarın Adı Soyadı (varsa), “Başlık” (İnternet Sitesi Adı, Yayın Tarihi (varsa)), , Erişim Tarihi: Gün.Ay.Yıl.
Örnek:
Sarah Cole, “Virtual Friend Fires Employee” (Naked Law, 1 May 2009), , Erişim Tarihi: 19.10.2021.
Mahkeme Kararları:
Mahkeme kararı atıflarında, kimi zaman ilgili mahkemelerin kendi kararlarına nasıl atıf yapılacağına ilişkin kılavuz ve kuralları bulunmaktadır. Atıf yapılacak kararlarda, eğer varsa bu kurallara uyulması zorunludur. Eğer böylesi kurallar bulunmuyorsa, aşağıdaki usulde atıf yapılır.Kaynakça:
Makalenin sonunda, makalede yararlanılan kaynakların listelendiği “KAYNAKÇA” yer almalıdır. Kaynakça, yazarların soy ismine göre alfabetik olarak, “ilk satır asılı” şekilde sıralanmalıdır. Kaynakçada öncelikle yazarın soyadına, daha sonra adının ilk harfine yer verilir.Yazar Bilgileri:
Makaleler gönderilirken yazar bilgileri başlığın altında sağa hizalı şekilde yazılmış yazar isminin yanına yıldızlı dipnot konularak aşağıdaki formatta verilmelidir.I. Dergi Yayın Etiği
1. Karar İncelemeleri Dergisi (KİD), ulusal ve uluslararası düzeydeki akademik ilke ve etik değerlere bağlı bir yayın politikası izlemektedir. Bu bağlamda, Yükseköğretim Kurulu tarafından Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Yayın Yönergesi’nde belirlenen esasların yanı sıra, uluslararası geçerliğe sahip COPE (Committee on Publication Ethics), Directory of Open Access Journals (DOAJ) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından ortaya konulan standartlar da Dergi’nin yayın politikasının esaslı unsurlarını teşkil etmektedir. Yayın etiğine ilişkin diğer ulusal veya uluslararası yönerge veya standartlar, yukarıda belirtilenlerle çelişmediği sürece, Dergi tarafından geçerli kabul edilmektedir.II. Editör Kurulunun Yükümlülükleri
1. Dergi’de görevli editörler ve yardımcı editörler; her türlü önyargıdan uzak, objektif ve tarafsız bir şekilde görevlerini yerine getirmekle yükümlüdür.III. Eser Sahiplerinin Yükümlülükleri
1. Eserlerinin Dergi’de yayımlanmasını isteyen eser sahipleri, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine ve yukarıda anılan ulusal ve uluslararası esas ve standartlar ile Dergi tarafından kabul edilen diğer esas ve standartlara uymakla yükümlüdür.IV. Hakemlerin Yükümlülükleri
1. Hakemler, Dergi veya Dergi’nin yetkili kıldığı birimler tarafından kendilerine gönderilen eserlerin eser incelemesini dikkatlice ve ivedilikle yerine getirir; eser değerlendirmesini uzmanlık alanlarına uygun olarak, tarafsız ve adil bir şekilde yapar.Yayımlanmak üzere kabul edilen eserlerin, elektronik ortamda tam metin olarak yayımlamak da dâhil olmak üzere tüm yayım hakları; basılı, görsel, işitsel, sayısal gibi ortamlarda yurt içinde ve yurt dışında kullanılmak üzere Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’ne aittir. Yazarlar telif haklarını Üniversite’ye devretmiş sayılır, yazara ayrıca telif ücreti ödenmez.