TAHKİMDE DİNİ NORMLARA ATFIN DÖNÜŞEN STATÜSÜ: VİYANA BÖLGE MAHKEMESİ’NİN 2025 TARİHLİ KARARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Viyana Bölge Mahkemesi’nin 2025 tarihli kararını inceleyerek tarafların tahkim anlaşmasında dini normlara atıf yapması ve bunun hukuki sınırlarını değerlendirmektedir. Somut olayda taraflar, uyuşmazlıklarının İslam hukuku ilkelerine, özellikle “Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat” anlayışına göre ve hakkaniyet temelinde çözümlenmesini kararlaştırmıştır. Bu çerçevede verilen hakem kararının Avusturya’da icra edilebilirliği yargı denetimine konu olmuş; mahkeme, kararın esasına girmeden yalnızca tahkime elverişlilik ve kamu düzeni yönünden inceleme yapmıştır. Çalışmada karar, dini normların modern hukuk düzenlerindeki normatif statüsü, hukuki belirlilik sorunu ve kamu düzeni sınırı ekseninde analiz edilmiştir. İnceleme sonucunda mahkemenin, dini normları bağımsız bir uygulanacak hukuk sistemi olarak değil, taraf iradesine dayalı sınırlı bir normatif referans alanı olarak kabul ettiği; belirlilik sorununu tahkimde tarafların irade serbestisi lehine esnek yorumladığı; kamu düzeni denetimini ise normların içeriğine değil, kararın sonucuna yönelttiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• tahkim
• dini normlar
• hukuki belirlilik
• kamu düzeni
• taraf özerkliği

The Evolving Status Of Religious Norms In Arbitration: An Analysis Of The 2025 Vienna Regional Court Decision

Öz

This study examines the 2025 decision of the Vienna Regional Court, focusing on the parties’ reference to religious norms in an arbitration agreement and the legal limits of such a reference. In the case at hand, the parties agreed that their dispute would be resolved in accordance with the principles of Islamic law, particularly within the framework of “Ahl al-Sunna wa’l-Jamā‘a,” and on the basis of equity. The enforceability of the arbitral award in Austria was subsequently subjected to judicial review, where the court, without examining the merits of the case, limited its review to arbitrability and public policy. The decision is analyzed along three axes: the normative status of religious norms in modern legal systems, the problem of legal certainty, and the limits imposed by public policy. The analysis shows that the court did not treat religious norms as an autonomous system of applicable law, but rather as a limited normative reference grounded in party autonomy; interpreted issues of legal certainty flexibly in favor of party autonomy in arbitration; and directed public policy review not at the content of the norms applied, but at the outcome of the arbitral award.

Anahtar Kelimeler

• arbitration
• religious norms
• legal certainty
• public policy
• party autonomy

Kaynakça

1. Abdelhady H, “Islamic Law in Secular Courts (Again): Teachable Moments from the Journey”, 2009, Erişim Tarihi: 26.03.2026.
2. Akıncı Z, Milletlerarası Tahkim, 2. Bası, Vedat Kitapçılık, 2007.
3. Austrian Federal Government, ‘Rekurs’ (Österreich.gv.at), https://www.oesterreich.gv.at/lexicon/R/Seite.9900021.html, Erişim Tarihi: 15.06.2026.
4. Bardakoğlu A, ‘Tahkim’, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 39 (TDV Yayınları 2010) 411-413.
5. Blackaby N/Partasides C/Hunter M, Redfern and Hunter on International Arbitration, 6. Bası, Oxford University Press, 2015.
6. Brody G, “Implications of the Selection of Islamic Law in European Private International Law”, Michigan Journal of International Law, 2022, 43(3), 803–827.
7. Farah AQ/Hattab R.M, “The Application of Sharīʿah Finance Rules in International Commercial Arbitration”, Utrecht Law Review, 2020, 16(1), 117–139.
8. Huysal B, Milletlerarası Ticari Tahkimde Tahkime Elverişlilik, 1. Bası, Vedat Kitapçılık, 2010.

9. Kaplan Y, Milletlerarası Tahkimde Usule Aykırılık, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, 2002.
10. Konyalı S.C, Milletlerarası Ticari Tahkimde Kamu Düzeni, Yüksek Lisans Tezi, 2017.
11. Özdem BH, “Doğu Tahkiminin İslami Finans Uyuşmazlıklarını İngiliz Mahkemelerinin Elinden Alma Yolundaki Süreci”, Public and Private International Law Bulletin, 2019, 39(1), 295–323.
12. Özel S, Milletlerarası Ticari Tahkimde Kanunlar İhtilafı Meseleleri, 1. Bası, Legal, 2008.
13. Özel S/Çınar K, “İslam Hukukunun Uygulanacak Hukuk Olarak Seçilmesi ve İngiliz Yüksek Mahkemesinin Shamil Bank of Bahrain v. Beximco Kararının Bu Çerçevede Değerlendirilmesi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2021, 27(2), 1352–1379.
14. Şanlı C, Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulanacak Hukuk, 1. Bası, Sevinç Matbaası, 1986.
15. Şit B, Kurumsal Tahkim ve Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi, 1. Bası, İmaj Yayınevi, 2005.
16. Takavut İD, Milletlerarası Ticari Tahkimde Usule İlişkin Konularda İrade Serbestisi, 1. Bası, On İki Levha, 2021.
17. Tosun HA, “Public Policy Concepts in International Arbitration”, Doktora Tezi, University of California, 2019.
18. Willems JY, “Party Autonomy and the Selection of Non-State Norms in International Commercial Contracts”, Hong Kong Law Journal, 2018, 48(3), 953–980.
19. Yavuz YŞ, 'Ehl-i Sünnet', Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 10 (TDV Yayınları 1994) 525–530.
20. Zahid A/Ali HM, “Shari'ah as a Choice of Law in International Islamic Financial Contracts: Shamil Bank of Bahrain Case Revisited”, IIUM Law Journal, 2017, 25(1), 127-152 , Erişim Tarihi: 15.06.2026.
21. AİHM, Molla Sali v Greece [GC], no. 20452/14, 19.12.2018.
22. İngiltere Temyiz Mahkemesi, Shamil Bank of Bahrain EC v Beximco Pharmaceuticals Ltd (No 1), [2004] EWCA Civ 19, 28.01.2004.
23. Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (LGZ Wien), 47 R 65/25v; 47 R 66/25s, 02.05.2025.
24. Oberster Gerichtshof, 9 Ob 34/10f, 28.02.2011.
25. Oberster Gerichtshof, 8 Ob 88/24k, 26.09.2024.