Entrepreneurship in Türkiye: A Research from the Perspective of Development Agencies and the Development Plan

Öz

In the development and progress of a region, entrepreneurship plays a prominent role, with the production of new products or services and through job creation. In Türkiye, development plans and strategic plans formulated by public institutions include detailed action plans concerning entrepreneurship. Therefore, The initial phase of this study entailed the identification of policies and measures related to entrepreneurship in the 11th Development Plan. Development agencies, as the implementers of development plans in the field, are in an implementing role in activities aimed at the development, progress, and sustainable growth of the regions for which they are responsible. Due to this context, the examination of entrepreneurship-related activities and collaborations undertaken by development agencies is considered important. The aim of this study is to identify the entrepreneurial activities carried out by Development Agencies, to examine the role of collaborations in these activities, and to relate them to the 11th Development Plan. The main question of the study is defined as: “What entrepreneurship activities are carried out by Development Agencies in accordance with the 11th Development Plan? What role do collaborations play in these activities?” In this study, which utilized document analysis as a qualitative research method, the entrepreneurship-related activities, collaborations, and results of these collaborations carried out by development agencies in Türkiye for the development of the regions they are responsible for have been examined. In conclusion, it can be stated that the entrepreneurship-related activities of Development Agencies (training and event organization, planning of event, information and project application announcement and planning of platform setup, etc.) are planned and implemented in accordance with the 11th Development Plan (Entrepreneurship and SMEs, education, youth, women in particular, rural development, employment and working life, business and investment environment, critical technologies, R&D and innovation, information and communication technologies and increasing Türkiye’s contribution and visibility to the global development agenda) and that outputs contributing to the regions for which they are responsible have been obtained.

Anahtar Kelimeler

• Development Agency
• Development Plan
• Entrepreneurship
• Cooperation

Türkiye’de Girişimcilik: Kalkınma Ajansları ve Kalkınma Planı Perspektifinden Bir Araştırma

Öz

Bir bölgenin gelişmesinde ve kalkınmasında girişimcilik; hem yeni ürün veya hizmet üretimi hem de istihdam yaratılması ile öne çıkmaktadır. Türkiye’de kamu kurumları tarafından hazırlanan kalkınma planları ve stratejik planlarda, girişimcilik konusunda detaylı eylem planlarına yer verilmektedir. Bu nedenle ilk olarak çalışmada 11. Kalkınma Planı’nda girişimcilik ile ilişkilendirilmiş politika ve tedbirlerin neler olduğu belirlenmiştir. Kalkınma planlarının sahadaki uygulayıcıları konumundaki kalkınma ajansları; sorumlu oldukları bölgelerin gelişmesine, kalkınmasına ve sürdürülebilir büyüme ivmesi kazanabilmesine yönelik faaliyetlerde uygulayıcı konumdadır. Bu konum nedeniyle; kalkınma ajanslarının girişimcilik ile ilişkili faaliyetlerin ve yapılan iş birliklerinin incelenmesi önemi görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Kalkınma Ajansları tarafından gerçekleştirilen girişimcilik faaliyetlerinin belirlenmesi, bu faaliyetlerde iş birliklerinin nasıl bir rol oynadığının ve 11. Kalkınma Planı ile ilişkilendirilmesinin incelenmesidir. Çalışmanın ana sorusu “Kalkınma ajansları tarafından 11. Kalkınma Planı’na uyumlu olarak gerçekleştirilen girişimcilik faaliyetleri nelerdir? Bu faaliyetlerde iş birlikleri nasıl bir rol oynamaktadır?” olarak belirlenmiştir. Nitel analiz yöntemlerinden doküman analizi kullanılan çalışmada, Türkiye’deki kalkınma ajanslarının sorumlu oldukları bölgelerin geliştirilmesi amacıyla yürüttükleri girişimcilik ile ilişkili faaliyetler, yaptıkları iş birlikleri ve bu iş birliklerinin sonuçları incelenmiştir. Sonuç olarak; Kalkınma Ajanslarının girişimciliğe yönelik yürütülen eğitim ve etkinlik düzenlenmesi, etkinlik, bilgilendirme ve proje başvuru duyurusu planlanması ile platform, kurul ve merkez kurulumu planlanması faaliyetlerinin büyük ölçüde 11. Kalkınma Planı ile Girişimcilik ve KOBİ’ler, eğitim, gençlik, kadın başta olmak üzere kırsal kalkınma, istihdam ve çalışma hayatı, iş ve yatırım ortamı, kritik teknolojiler, Ar-Ge ve yenilik, bilgi ve iletişim teknolojileri ile Türkiye’nin küresel kalkınma gündemine katkısının ve görünürlüğünün artırılmasına ilişkin politika ve tedbir başlıkları ile uyumlu olarak planlandığı, uygulandığı ve sorumlu oldukları bölgelere katkı sağlayan çıktılar elde edildiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kalkınma Ajansı
• Kalkınma Planı
• Girişimcilik
• İş Birliği

Kaynakça

1. Akbaş, İ. (2017). Kalkınma ajanslarında aktörler arasındaki ilişkiler: Güney Ege Kalkınma Ajansı. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi ICMEB, (17), 440-455.
2. Aydemir, C. & Ülker, B. (2015). Diyarbakır iline ait bölgesel kalkınma analizi ve Karacadağ Kalkınma Ajansı. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(9), 67-80.
3. Aytaç, F. & Ayberk, H. S. (2021). İstanbul Kalkınma Ajansına yapılan başvurularda sanayi arge projelerinin olumluluk yüzdeleri ve nedenleri. UMÜFED Uluslararası Batı Karadeniz Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 3(1), 64-85.
4. Balcıoğlu, M. (2021). Bölgesel kalkınmada kurumlar arası işbirliğinin sosyal ağ analizi ile incelenmesi: TR33 Bölgesi örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 289-306.
5. Çelik, F. (2017). Bölgesel kalkınma ajansları: Türkçe literatür incelemesi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ASED), 1(2), 53-73.
6. Doğan, K., Çelik, O. & Recepoğlu, M. (2015). Türkiye’de bölgesel kalkınma ajans faaliyetlerinin beşeri sermaye ve dış ticaret yönlü analizi. Global Journal of Economics and Business Studies, 3(6), 39-50.
7. Dura, Y. C. (Ed.). (2022). Kalkınma ajanslarının idari örgütlenmesinin iktisadi gelişmeye etkisi: Türkiye örneği. Nobel Akademik Yayıncılık.
8. İzci, F., & Geylani, D. (2021). Türkiye’de katılımcı yönetim ve yönetişimin uygulanabilirliğinin 11. Kalkınma planı çerçevesinde değerlendirilmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), 715-738.

9. Kalkınma Ajansları (2026, Ocak 8a). Mevzuat. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları. https://ka.gov.tr/sayfalar/mevzuat--27
10. Kalkınma Ajansları (2026, Ocak 8b). Biz kimiz. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları. https://ka.gov.tr/sayfalar/biz-kimiz--20
11. Kalkınma Ajansları (2026, Ocak 8c). 2023 yılı faaliyet raporları. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları. https://api.ka.gov.tr/web/content/27421?access_token=bcc30b9b-e742-4403-9f0a-86ef181429df&unique=ab4d44be222f7624140792a676fccf763f2a3aa6
12. Kalkınma Ajansları (2026, Ocak 8d). Bölgesel kalkınmanın yönetişiminde kalkınma ajansları. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları. https://ka.gov.tr/sayfalar/bolgesel-kalkinmanin-yonetisiminde-kalkinma-ajanslari--23
13. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 170- 189.
14. Kıratoğlu, E. & İnan, M. (2022). Bölgesel kalkınma ve kalkınma ajansları: Karacadağ Kalkınma Ajansı örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 13(1), 1-18.
15. Köse, S. & Konur, F. (2011). Avrupa Birliği ve Türkiye’de bölgesel kalkınma ajanslarının bölgesel farkların azaltılmasındaki rolü ve etkililiği ülke deneyimlerinin karşılaştırılması. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 95-137.
16. Kutlu, S. Z. & Görün, M. (2016). Kalkınma ajanslarında merkezi ve yerel unsurların etkisi: Kalkınma ajanslarının Türkiye uygulaması üzerine bir değerlendirme. ÇOMÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 15-36.
17. Kutluaytutar, F., Balkaya, D., Tutar, E. & Tutar, N.F. (2021). Bölgesel ekonomik kalkınmada yatırım destek ofislerinin rolü: Ahiler Kalkınma Ajansı bünyesindeki iller üzerine bir araştırma. International Social Sciences Studies Journal, 7(89), 4346-4358. e-ISSN:2587-1587.
18. Kutlutürk, D. S. & Orhan, A. (2021). Bölgesel kalkınma ajanslarının etkinliği: Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) ve Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA). Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 13(1), 210-244.
19. Övgün, B. (2017). Dünden bugüne, bugünden yarına: Kalkınma Ajansları. Memleket Siyaset Yönetim (MSY), 12(27) 19-40.
20. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2026, Ocak 8). 2020-2024 Stratejik Planı. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı https://www.sanayi.gov.tr/plan-program-raporlar-ve-yayinlar/stratejik-planlar/mu2112012102
21. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2026, Ocak 8). Kalkınma planları. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/
22. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2026, Ocak 8b). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf
23. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2026, Ocak 8c). Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1967). T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Kalkinma_Plani_Birinci_Bes_Yillik_1963-1967.pdf
24. Türkiye İstatistik Kurumu (2026, Ocak 8a). 2023 yılı girişimcilik ve iş demografisi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Girisimcilik-ve-Is-Demografisi-2023-53452
25. Türkiye İstatistik Kurumu (2026, Ocak 8b). Küçük ve orta büyüklükteki girişim istatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kucuk-ve-Orta-Buyuklukteki-Girisim-Istatistikleri-2023-53543
26. Uçar, A. & Başaran, İ. (2019). Kalkınma ajanslarının girişimcilik ve istihdamı artırma hedeflerinin değerlendirilmesi: Zafer Kalkınma Ajansı örneği, PARADOKS Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 15(2), 119-136. ISSN: 1305-7979
27. Yaman, M. & Özcan Sarıhan, N. (2021). Kadınlara yönelik yapılan uygulamalarda kalkınma ajanslarının önemi: Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 225-239.