ALT İŞVERENLİK İLİŞKİSİNDE ALT İŞVEREN İŞÇİLERİNİN ÜCRETİNDEN DOLAYI SORUMLULUK

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 183 - 224, 19.12.2025

Atanur Karaahmetoğlu

Öz

İş yaşamında en çok karşılaşılan uygulamalardan biri de alt işverenlik ilişkisi olarak adlandırılan asıl işveren - alt işveren ilişkisidir. Alt işverenlik ilişkisinin söz konusu olması için bir tarafta asıl işverenin diğer tarafta alt işverenin olması gerekmektedir. Asıl işveren ve alt işveren iki ayrı işveren olup bunlar birbirinden bağımsızdır. Eğer asıl işveren ile alt işveren sıfatı kazanılamamışsa alt işverenlik ilişkisi söz konusu olmayacaktır. Asıl işveren ve alt işveren sıfatının kazanıldığından söz edebilmek için de geçerli bir alt işverenlik ilişkisinin kurulması gerekmektedir. Alt işverenlik ilişkisinin geçerlilik şartları İş K. m. 2 hükmünde düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan şartların bulunmaması halinde geçerli bir alt işverenlik ilişkisi söz konusu olmayacaktır. Ayrıca İş K. m. 2 hükmünde asıl işveren ile alt işverenin alt işverenin işçilerine karşı sorumluluğu düzenlenmiştir. Bu sorumluluk birlikte sorumluluk esasına bağlanmış olup, asıl işveren ile alt işveren, alt işverenin işçilerine karşı birlikte sorumlu tutulmaktadır. Bu hükümde kabul edilen birlikte sorumluluk anlayışı alt işveren işçilerinin mağduriyet yaşamaması için getirilmiştir. Böylece alt işveren işçilerinin ücret alacağına ilişkin bir korumanın getirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca alt işveren işçilerine karşı asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu sadece alt işveren işçilerinin ücret alacakları ile sınırlı olmayıp, alt işveren işçilerinin diğer işçilik hak ve alacakları açısından da asıl işveren ile alt işveren birlikte sorumlu tutulmaktadır. Bu çalışmada hangi şartlar çerçevesinde asıl işveren ile alt işverenin alt işveren işçilerine karşı birlikte sorumlu olacağı, bu sorumluluğun kapsamı ve bu sorumlulukta hangi usul ve esasların uygulanacağına dair bir araştırma yapılmıştır. Böylece alt işveren işçilerinin daha az mağduriyet yaşaması için yapılan çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Alt İşveren , Alt İşverenlik İlişkisi , Ücret , Sorumluluk.

Kaynakça

• Andaç F, 'İş Hukukunda Asgari Ücretin Önemi', (2015) 15 (1) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2, 7.
• Akkurt S S, 'Türk Özel Hukukunda İş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Başlıca Yükümlülükler ve Anılan Sözleşmelerin Ayırt Edilmesi', (2008) 10 (2) DEÜHFD 26, 27.
• Aktay N, Arıcı K ve Senyen Kaplan E T, İş Hukuku (6. Bası, Gazi Kitapevi 2013).
• Akyiğit E, 'Alt İşverenlik ve Benzer İlişkilerden Farkı', (2009-2010) 22 (4-5) TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi 1, 4. Akyiğit E, Alt İşverenlik (Seçkin Yayıncılık 2011).
• Akyiğit E, İş Hukuku (15. Bası, Seçkin Yayıncılık 2024).
• Antalya O G, Borçlar Hukuku Genel Hükümler C I (2. Bası, Seçkin Yayıncılık 2019).
• Arıcı K, 'Yeni İş Kanunu ve Alt İşveren İlişkisinin Sınırlandırılması Sorunu', (2006) 25 (1) İÜİFM Prof. Dr. Toker Dereli’ye Armağan 485, 487.
• Ayan M, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (11. Bası, Seçkin Yayıncılık 2016).
• Aydın U, '6552 Sayılı (Torba) Yasa Sonrası Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkileri', (2015) 5 (1) Sosyal Güvenlik Dergisi 15, 17.
• Aydınlı İ, '4857 Sayılı İş Kanunda Düzenlenen Alt İşveren Hükümlerinin Deniz Taşıma İşlerinde Uygulanıp Uygulanamayacağına Dair Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi', (2013) XVII (45) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 41, 42.
• Aykaç H B, 'Alt İşveren İlişkilerinde Asıl İş-Yardımcı İş Ayrımı', (2015) 46 (3) Çalışma ve Toplum 58, 60.
• Baybora D, 'İşletmelerde Asıl İşveren-Alt İşveren Uygulaması ve Ortaya Çıkan Sonuçlar', (2010) 2 (2) Sosyal ve Beşeri Bilimer Dergisi 20, 23.
• Brors C, Die Abschaffung der Fürsorgepflicht Versuch einer vertragstheoretischen Neubegründung der Nebenpflichten des Arbeitgebers (Tübingen, Mohr Siebeck 2002).
• Caniklioğlu N, Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Unsurları-Unsur Yokluğunun ve Geçersizliğin Sonuçları (2023) 0 (50) SİCİL 11, 12.
• Civan O E, 'İş Sağlığı ve Güvenliğinde Özel Politika Gerektiren Gruplar', (2017) 0 (4) Ankara Barosu Dergisi 1, 3.
• Çakıroğlu Demirçivi T, 'Asıl İşveren ve Alt İşveren Arasındaki Müteselsil Sorumluluğun Yeni Borçlar Kanunu Hükümleri Çerçevesinde İşçi Alacaklarının Tahsili Davasında Zamanaşımı Bakımından Etkisi (Karar İncelemesi)', (2015) 0 (120) TBB Dergisi 542, 545.
• Çankaya O G, 'Türk İş Hukukunda Alt İşveren Kavramı, Uygulamada Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkilerinden Doğan Bazı Sorunlar', (2002) 6 (4) Kamu İş 1, 3.
• Çelik N, Caniklioğlu N, Canbolat T ve Özkaraca E, İş Hukuku Dersleri (36. Bası, Beta Yayıncılık 2023).
• Çevik R, 'İş sözleşmesinde İş Görme Borcunun İfa Edilmemesi' (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2021).
• Çiçek M, İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2019).
• Çiftçioğlu C T, 'Türk Ceza Kanunda Taksir', (2013) 0 (3) Ankara Barosu Dergisi 320, 321.
• Çil Ş, İş Hukukunda İşçinin Ücreti (Turhan Kitabevi 2009).
• Çil Ş, İş Hukuku Yargıtay İlke Kararları (2020-2021 Yılları) (9. Bası, Yetkin Yayınevi 2022).
• Damar G, 'Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkilerinde Muvazaa', 16 (177) 2021 Terazi Hukuk Dergisi 972, 974.
• Demir F, Sorularla Bireysel İş Hukuku Cilt I (Türkiye Barolar Birliği Yayınları 2006).
• Demir F, İş Hukuku ve Uygulaması (11. Bası, Albi Yayıncılık 2018).
• Demir F ve Demir G, 'İşçinin Sadakat Borcu ve Uygulaması', (2009) 11 (1) Kamu İş 1, 4.
• Demircioğlu M, Centel T ve Kaplan H A, İş Hukuku (21. Bası, Beta Yayıncılık 2021).
• Dursun Y, 'İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu Kapsamında İşçinin İş Görme ve Rekabet Etmeme Borcu', (2017) 19 (Özel Sayı) DEÜHFD Prof. Dr. Şeref Ertaş’a Armağan 2421, 2422.
• Ekmekçi Ö, 'Türk Borçlar Kanunu Tasarısının İş Sözleşmesine İlişkin Belli Başlı Hükümleri', (2009) 0 (13) Sicil İş Hukuku Dergisi 17, 20.
• Ekmekçi Ö, Özekes M, Atalı M ve Seven M, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk (2. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2019).
• Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29. Bası, Yetkin Yayınları 2024).
• Eren F, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (12. Bası, Yetkin Yayınevi 2024).
• Erol A, Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukun'da İş Sözleşmesinin Bağımlılık Unsuru (Beta Yayıncılık. 2022).
• Ertaş K, Türk Hukukunda İşçinin Sadakat Borcu (Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi 1982).
• Esener T, İş Hukuku (3. Bası, Sevinç Matbaası 1978).
• Evren Ö K, İş Hukukunda Ücret Uygulaması (2. Bası, Seçkin Yayıncılık 2011).
• Eyrenci Ö, Taşkent S ve Ulucan D, Bireysel İş Hukuku (10. Bası, Beta Yayınevi 2020).
• Gerek N, 'İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 6552 Sayılı Kanunun Düşündürdükleri', (2014) 25/26 (3-4-5-6) TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi 1, 4.
• Gök A, 'İşverenin Hizmet Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshi' (Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi 2007).
• Günay C İ, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri (6. Bası, Yetkin Yayınevi 2020).
• Güzel A, 'Alt İşveren Uygulamasında Güvencesiz Bir Sisteme Doğru.... ', (2016) 27 (4) Çalışma ve Toplum 17, 19.
• Hekimler A, 'Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin 4857 sayılı İş Kanunu Kapsamındaki Yasal Çerçevesi', (2012) 1 (2) Balkan Sosyal Bilimler Dergisi 3,5. Karaçöp E, 'Türk İş Hukukunda Ücretin Korunması', (Yüksek Lisans Tezi,Dokuz Eylül Üniversitesi 2012).
• Karakaş İ, İşçi Alacakları ve Tazminatları İle Dava Yolları (Bilge Yayınevi 2014).
• Kılıçoğlu M, İlke Kararlar Işığında İş Hukukunda Temel Kavramlar (Turhan Kitanevi 2009).
• Koç M, 'Belirli ve Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Ayrımı ve Sonuçları', (2009) 0 (95) ÇÖZÜM 80, 82.
• Koç M, 'Kamuda Bir İstihdam Modeline Dönüşen Alt İşverenlik', (2016) 4 (2) Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 65, 67.
• Koç Y, Türkiye İşçi Sınıfı Tarihi Osmanlı'dan 2016'ya (Epos Yayınları 2016).
• Korkmaz F ve Alp N S, Bireysel İş Hukuku (4. Bası, Seçkin Yayıncılık 2019).
• Kotman F, Die Pflicht des Arbeitgebers zur Sicherheitsfürsorge nach japanischem Recht Eine materiell- und prozessrechtliche Untersuchung zu den Hintergründen, den Mechanismen und der Bedeutung der Sicherheitsfürsorgepflicht im japanischen Schadensersatzprozess (Inaugural-Dissertation zur Erlangung der juristischen Doktorwürde dem Fachbereich Rechtswissenschaften der Philipps-Universität Marburg. 2018).
• Kurşun U C, Genel İş sözleşmesi ve İşçinin Borçları (Platon Hukuk 2022).
• Manav Özdemir A E ve Urhanoğlu İ, 'Türk İş Hukukunda Ücretin Güvencesi', (2022) 0 (2) YBHD 1439, 1441.
• Mollamahmutoğlu H, Astarlı M ve Baysal U, İş Hukuku Ders Kitabı Cilt I: Bireysel İş Hukuku (2. Bası, Legal Yayıncılık 2018).
• Mückl P, Der Vertragsbruch des Dienstleisters Deutsches Recht Englisches Recht und Entwurf des Gemeinsamen Referenzrahmens (Sellier European law Publishers Gmbh München 2010).
• Narmanlıoğlu Ü, İş Hukuku Ferdi İş İlişkileri (5. Bası, Beta Yayınevi 2014).
• Ocak U, 4857 Sayılı İş Kanununa Göre 9. Hukuk Dairesinin Emsal İçtihatlarıyla İşçilik Alacakları (Kalkan Matbaacılık 2013).
• Özcan D, İş Hukukunda Fesih ve İş Güvencesi (2. Bası, Adalet Yayınevi 2013).
• Özdemir C S, İş Mevzuatı Rehberi (Adalet Yayınevi 2018).
• Özgül Ekiz S, 'Türk İş Hukukunda Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Müteselsil Sorumluluk', (2022) 0 (52) TAAD 237, 240.
• Özkan Koç S D, 'İşçinin İş Görme Borcunu İfa Etmemesi Sebebiyle İşverenin Haklı Nedenle Fesih Hakkı', (2019) 22 (2) MÜHFHAD. Prof. Dr. Ferit Hakan Baykal Armağanı 1213, 1214.
• Reisoğlu R, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 24. bs (İstanbul: Beta Yayınevi, 2014).
• Senyen Kaplan E T, Bireysel İş Hukuku (11. Bası, Gazi Kitapevi 2020). Süzek S, ' İşçi Ücretlerinin Ödenmemesinin Hukuki Sonuçları', (2007) 56 (4) AÜHFD 213, 214.
• Süzek S, 'Türk İş Hukukunda İşveren', (2010) 0 (17) Sicil İş Hukuku Dergisi 19, 21.
• Süzek S, 'İşyerinin Devri ve Hukuki Sonuçları', (2014) 15 (Özel Sayı) 310, 312.
• Süzek S, İş Hukuku (24. Bası, Beta Yayıncılık 2024).
• Şen M, 'İşverenin Ücret Ödeme Borcunu İspat Vasıtaları', (2006) 3 (1) EÜHFD 168, 170.
• Şen Ş, 'Alt İşverenlik ve Asıl İşin Bir Bölümünün Alt İşverene Verilmesi', (2006) 0 (3) Çalışma ve Toplum 80, 82.
• Şentürk A. 'Türk İş Hukukunda Ücretin Korunması', (Yüksek Lisans Tezi,Konya Selçuk Üniversitesi.2008).
• Taşkın A, Türk İş Hukukunda ve İşletme Yönetiminde Alt İşverenlik İlişkileri (Yetkin Yayınları 2016).
• Terzioğlu A, 'İş Hukukunda İşverenin Borcu Olarak Ücret', (2019) 18 (72) Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 1440, 1442.
• Tozlu A ve Eraslan A T, 'Türkiye'da Alt İşverenlk Uygulaması', (2012) 0 (84) Sayıştay Dergisi 48, 50.
• Tunçomağ K ve Centel T, İş Hukukunu Esasları (10. Bası, Beta Yayınevi 2022).
• Yavuz C, Faruk Acar ve Burak Özen, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (18. Bası, Beta Yayıncılık 2022).
• Yavuz N, Türk Borçlar Kanunu Şerhi C. 2 (2. Bası, Adalet Yayınevi 2015).
• Yener M Z, İş Sözleşmesinde İş Görme ve Ücret Ödeme Borcunda Temerrüt (Yetkin Yayınevi 2020).
• Yılmaz Ç, 'Türk İş Hukuku'nda İşveren Vekili Kavramı ve İşveren Vekilinin Sorumluluğu' (Yüksek Lisans Tezi,İstanbul Üniversitesi 2021).
• Yuvalı E, 'Aslı İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Zorunlu Arabuluculuk', (2021) 11 (2) AkdHFD 355, 367.
• Yüce O, 'Türk İş Hukukunda İş Sözleşmesinin Sona Ermesinin Hukuki Sonuçları', (Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi 2010).