ELEKTRONİK HABERLEŞME KANUNU'NDA GERÇEKLEŞEN KAPSAM DEĞİŞİKLİĞİ - TELEKOMÜNİKASYONDAN ŞEBEKELER ÜSTÜ HİZMETLERE UZANAN SÜREÇ-

Elektronik haberleşme sektörüne ilişkin mevzuatta gerçekleştirilen değişikliklerde, teknolojideki gelişmelerin etkisi büyüktür. Nitekim, iletişim teknolojileri ve şebekelerinde gerçekleşen yakınsama sonucunda, politika ve düzenlemeler de yeknesak hale gelmiştir. Bu bağlamda, Avrupa Birliği’nin 2003 Düzenleyici Çerçevesi’nde, 1998 Düzenleyici Çerçevesi’nden farklı olarak, telekomünikasyon kavramı terk edilerek; telekomünikasyonla birlikte yayıncılığı ve veri haberleşmesini de kapsayan elektronik haberleşme kavramı benimsenmiştir. Aynı şekilde, dünya genelinde, özellikle 2013 yılı sonrasında büyük ivme kazanan, WhatsApp, Instagram, X, Facebook gibi örneklendirilebilecek şebekeler üstü uygulamaların geleneksel elektronik haberleşme hizmetlerine güçlü bir alternatif olarak ortaya çıkmasına kayıtsız kalınmamıştır. 2018/1972 sayılı Yönerge’de düzenlenen Avrupa Elektronik Haberleşme Kanunu ile, elektronik haberleşme şebekeleri açısından 2003 Düzenleyici Çerçevesi’nde olduğu gibi, teknik parametrelere dayalı bir tanımlama yapılırken; elektronik haberleşme hizmetlerinin belirlenmesinde işlevsellik ön planda tutulmuştur. Böylelikle, elektronik haberleşme hizmeti tanımı, kullanıcıların haberleşme ihtiyaçlarını karşılayan şebekeler üstü hizmetleri de içerecek şekilde genişletilmiştir. Söz konusu gelişim ülkemizde de etkisini göstermiştir. Şebekeler üstü hizmetlerin elektronik haberleşme hizmeti kapsamına alınması, ilk olarak 2022 yılında 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda yapılan değişiklikle gerçekleşmiş olsa da, ayrıntıları içeren ikincil düzenleme çalışmalarına 2025 yılında başlanabilmiştir. Süreç devam etmekte olup, tamamlanmasıyla birlikte Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bahsi geçen hizmete özgü lisanslar verilebilecektir. Böylece, elektronik haberleşme mevzuatı şebekeler üstü hizmetlere de uygulanabilir hale gelecektir. Ayrıca, reklam ve haksız rekabet gibi alanlarda geleneksel elektronik haberleşme hizmetleriyle şebekeler üstü hizmetler arasındaki ikame edilebilirlik değerlendirmesi, daha da önemli bir hal alacaktır.

Technological advancements play a major role in the amendmenst made to the legislation regarding the electronic communications sector. As a result of convergence in communications technologies and networks, policies and regulations have also become harmonized. In this context, unlike the 1998 Regulatory Framework, the European Union’s 2003 Regulatory Framework abandoned the concept of telecommunications and adopted the concept of electronic communications, which encompasses broadcasting and data communications as well as telecommunications. Similarly, the rise of over-the-top applications like WhatsApp, Instagram, X, and Facebook, which have gained huge global momentum particularly after 2013, has not been overlooked as they emerged as a strong alternative to traditional electronic communications services. Under the European Electronic Communications Code (EECC), established by Directive (EU) 2018/1972, while electronic communications networks are defined based on technical parameters, as was the case in the 2003 Regulatory Framework, functionality has been prioritized in the determination of electronic communications services. Thus, the definition of electronic communications services has been expanded to include over-the-top services that meet users’ communication needs. This development has also shown its impact in our country. Although the inclusion of over-the-top services within the scope of electronic communications services first occurred with the amendment to the Electronic Communications Law No. 5809 in 2022, work on secondary regulations detailing these services could only initiated in 2025. The process in ongoing, and upon its completion, specific licenses for the aforementioned service may be granted by the Information Technologies and Communication Authority. Thus, the electronic communications legislation will become applicable to over-the-top services as well. Furthermore, the assessment of substitutability between traditional electronic communications services and over-the-top services will become even more critical in areas such as advertising and unfair competition.