CICERO’NUN DE OFFICIIS ÇEVİRİSİNDE HUKUKİ KAVRAMSAL SAPMALAR VE ANAKRONİZMLER: BİR HUKUKÇU ELEŞTİRİSİ

Bu makale, Marcus Tullius Cicero'nun hukuk felsefesi üzerine yazılmış ilk eser olan De Officiis (Yükümlülükler Üzerine) adlı eserinin Türkçe çevirisini, eserin Türk hukuk literatürü için taşıdığı hayati önemden yola çıkarak, bir hukukçu gözüyle eleştirel bir analize tabi tutmaktadır. Çalışma, eserin hukuki terminolojiyi doğru aktarma gerekliliğinden yola çıkarak çevirideki temel felsefe, kamu hukuku ve ceza/özel hukuk kavram hatalarına odaklanmaktadır. Analiz, çevirmenin officium (Ödev) kavramını kamu hukuku terimi olan "yükümlülük", magistratus'u anakronik bir kavram olan "bakan" ve occupatio (İşgal) kavramını ise hukuki olmayan "sahiplik" gibi terimlerle karşıladığını tespit etmiştir. Ayrıca, ius gentium'un "Yabancılar Hukuku", latrocinari'nin (Yağma/Gasp) ise "hırsızlık" olarak çevrilmesi gibi sistemik terminoloji hataları ve lex naturae'nın (Doğa Yasası) metinden atlanması gibi kavramsal sapmalar belirlenmiştir. Bu hataların önemli ölçüde Latince metin yerine ikincil İngilizce çevirilere dayanmaktan ve teknik çeviri kusurlarından kaynaklandığı gösterilmiştir. Makale, bu kapsamlı hatalar silsilesinin, çeviriyi Türk hukukçularının hukuk nosyonunu geliştirmekten uzaklaştırdığını ve hukuki terminolojiye hâkim yeni bir uzmanın çevirisinin ivedilikle yapılması gerektiğini savunmaktadır.

This article offers a critical analysis, from a jurist's perspective, of the sole Turkish translation of Marcus Tullius Cicero's De Officiis (On Duties), a foundational text in legal philosophy. Motivated by the imperative that this work accurately convey its legal terminology to Turkish jurists, the study focuses on systematic errors in translating core philosophical, public and private law concepts. The analysis demonstrates that the translator rendered officium (Duty) as the public law term "Yükümlülük" (Obligation) , magistratus (Magistrate) as the modern "Minister" and occupatio (Occupation) as the non-legal term "Ownership". Further errors include narrowing the scope of ius gentium (Law of Nations) to "Foreigners' Law" , mitigating serious criminal acts like latrocinari (Usurpation) to "Theft" and omitting fundamental concepts like lex naturae (Natural Law). These comprehensive errors are traced to a likely reliance on secondary English translations (like Walter Miller's) and various technical translation failures. The study concludes that this pervasive pattern of errors renders the translation inadequate for academic use, underscoring the urgent need for a new Turkish version by an expert proficient in both Latin and legal terminology.