Farklı Zemin Sınıfları İçin Tasarlanan Örnek Çelik Binaların 2007 ve 2019 Türk Deprem Yönetmeliklerine Göre Karşılaştırılması

Öz

Türkiye dünyanın etkin deprem kuşaklarından birinin üzerinde bulunmaktadır. Türkiye’de geçmişte birçok yıkıcı deprem yaşandığı gibi gelecekte de yıkıcı depremlerin yaşanması kaçınılmazdır. Türkiye’de bina tasarımında uzun yıllardan beri kullanılmakta olan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik DBYBHY 2007 (DBYBHY 2007) 2019 yılında yürürlükten kaldırılmış yerini Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2019 (TBDY 2019)’a bırakmıştır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2019 ile birlikte diğer bina türlerinde olduğu gibi çelik bina taşıyıcı sistemlerinin tasarımına ilişkin eski yönetmelik ve standartlara göre yeni kural değişiklikleri yürürlüğe girmiştir. Bu çalışmada Türkiye’de DBYBHY 2007’den TBDY 2019’a geçişin çelik bina tasarımına etkilerini çelik örnek bina modelleri üzerinden irdelemek için Türkiye’de yaygın kullanıma sahip çelik binaları temsil edebilecek iki çelik bina modeli seçilmiştir. Seçilen örnek çelik bina modellerinin tasarımları ve yapısal analizleri DBYBHY 2007 ve TBDY 2019’a göre farklı yerel sınıfları için yapılmıştır. Yapısal analiz sonuçlarına göre, DBYBHY 2007’den TBDY 2019’a geçişin çelik bina tasarımı üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çelik Bina
• Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
• Çelik Bina Tasarımı

Comparison of Example Steel Buildings Examples Designed for Different Soil Classes According to 2007 and 2019 Turkish Earthquake Regulations

Öz

TTürkiye is located on one of the world's active earthquake zones. As many devastating earthquakes have occurred in Türkiye in the past, devastating earthquakes will inevitably happen in the future. The Turkish Building Earthquake Code 2007 (TBEC 2007), used in building design in Türkiye for many years, was abolished in 2019 and replaced by the Turkish Building Earthquake Code 2019 (TBEC 2019). With the Turkish Building Earthquake Code 2019, new rule changes have entered into force compared to the old regulations and standards regarding the design of steel building structural systems as in other building types. In this study, to examine the effects of the transition from TBEC 2007 to TBEC 2019 on steel building design in Türkiye through steel building models, two steel buildings that could represent steel buildings with widespread use in Türkiye, were selected. The design and structural analyses of the selected steel building models were made for different site classes according to TBEC 2007 and TBEC 2019. According to the structural analysis results, the effects of the transition from TBEC 2007 to TBEC 2019 on steel building design were tried to be revealed.

Anahtar Kelimeler

• Steel Structures
• Turkish Building Earthquake Code
• Design of Steel Structures

Kaynakça

1. AFAD (2024). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı İnternet Sitesi, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/ Erişim tarihi: 20.10.2024.
2. Aydın, M. R. ve Günaydın, A. (2017). Çelik Yapılar Açısından Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Taslağına Bir Bakış, 4. Uluslararası Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı, Eskişehir.
3. Çelik, S. V. (2019). Çelik konstrüksiyon sanayi yapılarının eski ve yeni yönetmeliklere göre karşılaştırmalı analizi (Yüksek Lisans). Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon
4. Irgaç, F. (2019). Çok katlı çelik çerçeve türü bir taşıyıcı sistemde eski ve güncel yönetmelik uygulamalarının karşılaştırılması (Yüksek Lisans). İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
5. İçen, G. (2023). Örnek çelik sanayi yapılarının farklı paket programlarla tasarımlarının karşılaştırılması (Yüksek Lisans). Kırklareli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırklareli.
6. İdeCad Statik v10. İdecad Statik Paket Programı, İdeYAPI, İstanbul, Erişim adresi: https://www.idecad.com.tr/index/
7. Katmer, İ. E. (2019). Çok katlı çelik bir yapının Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre tasarımının yapılması (Yüksek Lisans). Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
8. Kaya, M. (2024). Farklı zemin sınıfları için tasarlanan örnek çelik binaların DBYBHY 2007 ve 2019 Türk deprem yönetmeliklerine göre karşılaştırılması. (Yüksek Lisans). Kırklareli Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırklareli.

9. Öz, D. (2018). Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapımına Dair Esaslar ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Kuralları doğrultusunda çelik yapıların tasarımı. (Yüksek Lisans). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir
10. Özşahin, B. (2021a). Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2019’a göre Kırklareli için deprem yüklerinin değerlendirilmesi, Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(2), 836-863. https://doi.org/10.29130/dubited.768494
11. Özşahin, B. (2021b). Edirne İli Özelinde 2019 ve DBYBHY 2007 Türk Deprem Yönetmeliklerine Göre Yatay Tasarım İvme Spektrumlarının Değişiminin İncelenmesi. Journal of Advanced Research in Natural and Applied Sciences, 7 (4), 590-608. DOI: 10.28979/jarnas.927688
12. Polat, A. (2024). Çok katlı betonarme bir yapının 2019 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre tasarımı ve yürürlükten kaldırılan DBYBHY 2007 Deprem Yönetmeliği ile karşılaştırılması, (Yüksek Lisans Tezi, Kırklareli Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonuc Yeni.jsp
13. SAP 2000 V.22, Integrated Software for Structural Analysis and Design, Computers and Structures Inc., California, USA.
14. Serin, B. (2019). DBYBY-2007 ve TBDY-2019’a göre tasarlanmış merkezi çaprazlı çelik çerçevelerin sismik davranışlarının karşılaştırılması. (Yüksek Lisans). Manisa Celal Bayer Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Manisa.
15. Seyrek, E. (2020). Yeni Türkiye sismik tehlike haritasının Ege Bölgesi için değerlendirilmesi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(1):414-423. https://doi:10.28948/ngumuh.617268.
16. Zorlu, M. ve Akbaş, B. (2017). Yeni Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne Göre Çelik Yapı Tasarımı, Uluslararası Katılımlı 7. Çelik Yapılar Sempozyumu, Gaziantep.
17. ÇYTHYEY 2018 (2018). Çelik Yapıların Tasarım ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ankara. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190215M1-4.htm
18. DBYBHY 2007 (2007). Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Ankara.
19. TBDY 2019 (2019). Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, T.C Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Ankara. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/03/20190318M1-2-1.pdf
20. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2024). İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları 2024, Erişim adresi: https://yfk.csb.gov.tr/birim-fiyatlar-i-100468
21. TDTH 2019, Türkiye Deprem Tehlike Haritaları interaktif web uygulaması, Erişim adresi: https://tdth.afad.gov.tr/ Erişim tarihi:14.10.2022
22. TS 500 (2000). Betonarme Yapıların Tasarımı ve Yapım Kuralları, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. Erişim adresi: https://www.tse.org.tr/
23. TS 648 (1982). Çelik Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. Erişim adresi: https://www.tse.org.tr/