Tekstil Sektöründe Mesleki Yeterlilik Belgesinin Çalışanlar Tarafından Algılanma Düzeyinin Analizi

Öz

Hayat boyu öğrenme yaklaşımı kapsamında geliştirilen önceki öğrenmelerin tanınması sistemi, bireylerin farklı ortamlarda edindikleri bilgi ve becerilerin belgelendirilmesini amaçlamaktadır. Türkiye’de yeterlilik sisteminin koordinasyonu Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından yürütülmekte olup belgelendirme süreci teorik ve performansa dayalı sınavlardan oluşmaktadır. Bu çalışma, MYK belgelendirme faaliyetlerinin tekstil sektörü çalışanları tarafından nasıl algılandığını incelemeyi amaçlamaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği, Zorunlu Mesleki Yeterlilik Belgesi, Mesleki Yeterlilik Sınavı ve Kalite Güvence Sistemi boyutlarını kapsayan 30 maddelik anket dört tekstil işletmesinde uygulanmış; 300 anketten 192 geçerli anket analiz edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı yüksek bulunmuştur (Cronbach’s α = .940). Bulgular, katılımcıların MYK belgesinin iş bulma potansiyelini artırdığı, ürün kalitesini olumlu etkilediği, kariyer açısından avantaj sağladığı ve iş kazası riskini azalttığı yönünde genel olarak olumlu algıya sahip olduklarını göstermektedir. Ki-kare analizleri sonucunda cinsiyet ile devlet teşvikinin rolü, kariyer avantajı algısı, iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin yeterliliği ve yurt dışında iş bulma algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir (p<.05). Sonuç olarak MYK belgelendirme süreci tekstil sektörü çalışanları tarafından büyük ölçüde olumlu değerlendirilmekte, ancak bazı algı boyutlarının cinsiyete göre farklılaştığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mesleki Yeterlilik Belgesi
• Çalışan Algısı
• Tekstil Sektörü
• İş Sağlığı ve Güvenliği
• Mesleki Yeterlilik Sistemi

An Analysis of Employees’ Perceptions of the Vocational Qualification Certificate in the Textile Sector

Öz

The recognition of prior learning system developed within the framework of lifelong learning aims to certify the knowledge and skills individuals acquire in different contexts. In Türkiye, the coordination of the qualifications system is carried out by the Vocational Qualifications Authority (VQA), and the certification process consists of theoretical and performance-based examinations. This study aims to examine how VQA certification activities are perceived by employees in the textile sector. A 30-item questionnaire covering the dimensions of Occupational Health and Safety, Mandatory Vocational Qualification Certificate, Vocational Qualification Examination, and Quality Assurance System was administered in four textile enterprises. Of the 300 distributed questionnaires, 192 valid responses were analyzed. The internal consistency of the scale was found to be high (Cronbach’s α = .940). The findings indicate that participants generally hold positive perceptions regarding the VQA certificate, stating that it increases employment opportunities, positively affects product quality, provides career advantages, and reduces the risk of occupational accidents. Chi-square analyses revealed statistically significant relationships between gender and perceptions of the role of state incentives, career advantage, adequacy of occupational health and safety training, and employment opportunities abroad (p < .05). In conclusion, the VQA certification process is largely evaluated positively by textile sector employees; however, certain perception dimensions differ according to gender.

Anahtar Kelimeler

• Vocational Qualification Certificate
• Employee Perception
• Textile Sector
• Occupational Health and Safety
• Vocational Qualification System

Kaynakça

1. Afolabi, F. J., de Beer, P., & Haafkens, J. A. (2021). Can occupational safety and health problems be prevented or not? Exploring the perception of informal automobile artisans in Nigeria. Safety Science, 135, 105097. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092575352030494X?via%3Dihub
2. Amponsah-Tawiah, K., & Mensah, J. (2016). Occupational health and safety and organizational commitment: Evidence from the Ghanaian mining industry. Safety and health at work, 7(3), 225-230. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2093791116000032?via%3Dihub
3. Arslan, K. (2014). Mesleki yeterlilik sistemi çerçevesinde Türkiye’de kurulan personel belgelendirme merkezlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasında tanıtım çabalarının rolü ve önemi. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 16(2), 40–63. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/235964
4. Bayraktaroğlu, S., Mustafa, M., & Atay, E. (2018). Çalışanlarda iş güvenliği ve iş kazası algısı: Mavi yakalılar üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(9), 1-15.
5. Bircham International University. (t.y.). EU EQF – European qualifications framework. https://www.bircham.net/eu-eqf-european-qualifications-framework.html
6. Bluff, E. (2019). How SMEs respond to legal requirements to provide information, training, instruction and supervision to workers about work health and safety matters. Safety science, 116, 45-57. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0925753518306659?via%3Dihub
7. Coşkun, C. C. (2025). Avrupa İstihdam Stratejisi ve Hayatboyu Öğrenme Politikaları Bağlamında Mesleki Yeterlilik Kurumu Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 14(40), 225-246.
8. Dabbagh, R., & Yousefi, S. (2019). A hybrid decision-making approach based on FCM and MOORA for occupational health and safety risk analysis. Journal of safety research, 71, 111-123.

9. Da Silva, S. L. C., & Amaral, F. G. (2019). Critical factors of success and barriers to the implementation of occupational health and safety management systems: A systematic review of literature. Safety science, 117, 123-132.
10. De Cieri, H., & Lazarova, M. (2021). “Your health and safety is of utmost importance to us”: A review of research on the occupational health and safety of international employees. Human Resource Management Review, 31(4), 100790
11. Emrem, O. (2018). Avrupa Birliği’nde iş sağlığı ve güvenliği kültürünün gelişimi ve Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin düzeyi (Yüksek lisans tezi, Tez No. 515901). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi, Ankara, Türkiye.
12. Ergin, H., & Mergen, A. (2017). Hazır giyim mağazacılık sektöründe iş kazaları ve çözüm önerileri: Örnek bir uygulama. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, 29(1), 29-38.
13. Gasskov, V. (2018). Development of occupational standards, qualifications and skills assessment instruments (Stock-taking technical report). Geneva, Switzerland: International Labour Organization.
14. Güllüoğlu, E. N., & Taçgın, E. (2018). Türkiye tekstil sektöründe istihdam ve iş kazalarının analizi. Tekstil ve Mühendis, 25(112), 344-354.
15. Güreş, A. Ç. (2018). Türkiye’de mesleki yeterlilik ve belgelendirme sistemine ilişkin nitel bir araştırma: Mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri (Yüksek lisans tezi). Bartın Üniversitesi, Bartın, Türkiye.
16. Gyekye, S. A. (2006). Workers’ perceptions of workplace safety: An African perspective. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 12(1), 31–42. doi:10.1080/10803548.2006.11076667
17. Hatipoğlu, L. (2016). Avrupa Birliği'nde beceri uyumsuzluğu olgusuna yaklaşım perspektifinde Türkiye İş Kurumu için öneriler (Uzmanlık tezi). T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü. https://www.iskur.gov.tr/medya/hm2bl4ty/lutfiye-hatipoglu.pdf
18. International Labour Organization. (2014). Safety and health at work: A vision for sustainable prevention. XX World Congress on Safety and Health at Work 2014: Global Forum for Prevention, 24–27 August 2014, Frankfurt, Germany. International Labour Office https://www.ilo.org/publications/safety-and-health-work-vision-sustainable-prevention
19. Kara, K. (2017). Ulusal mesleki yeterlilik sisteminin harita sektörü açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi.
20. Karakaya, T., Sandal, U. D. A., & Yıldız, A. N. (2020). İş sağlığı ve güvenliği insan gücü ve eğitimleri. İçinde A. N. Yıldız & A. Sandal (Ed.), İş sağlığı ve güvenliği meslek hastalıkları (s. 139–166). Hacettepe Üniversitesi.
21. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (2015). Türkiye yeterlilikler çerçevesi belgesi. Mesleki Yeterlilik Kurumu.
22. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (2019). Avrupa yeterlilikler çerçevesi: Öğrenme, çalışma ve uluslararası hareketliliği destekleme 10. yıl dönümü. https://www.myk.gov.tr/images/articles/TYC/Tyc_bilgi_merkezi/Tanitim_materyalleri/AYC_10Yil.pdf
23. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (2020). Türkiye yeterlilikler çerçevesi 2016–2019 faaliyet raporu. Mesleki Yeterlilik Kurumu.
24. Mesleki Yeterlilik Kurumu (t.y.). İstatistik Bilgileri https://portal.myk.gov.tr/index.php?option=com_istatistik
25. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (t.y.). Mesleki yeterlilik kurumu tanıtım kitabı. https://www.myk.gov.tr/images/stories/myk_tanitim/1-myk_tanitim_kitapcigi.pdf
26. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (t.y.). Mesleki Yeterlilik Kurumu Web sitesi: https://www.myk.gov.tr
27. Mikulec, B. (2017). Impact of the Europeanisation of education: Qualifications frameworks in Europe. European educational research journal, 16(4), 455-473. https://doi.org/10.1177%2F1474904116673645
28. Öcal, N. (2020). Kişisel Koruyucu Donanım Tasarımlarının Kadınların İş Hayatındaki Yeri: Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Master's thesis, TOBB ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü).
29. Öcalan, T., & Pırtı, A. (2015). Ulusal mesleki yeterlilik sisteminin harita sektörüne getirdikleri ve durum analizi. 15. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara, Türkiye.
30. Özdemir, B. (2019). İş sağlığı ve güvenliği alanında ulusal standartlar, mesleki yeterlilik ve kurumsal yapılanmanın önemi (Yüksek lisans tezi no 599385). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
31. Özsoy, D., & Çoruh, E. (2025). Mimari tasarım yoluyla iş sağlığı ve güvenliği (İSG) bilincinin geliştirilmesi: Havalimanı çalışma alanlarında süreklilik ve algı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(4), 1509–1526.
32. Publications Office of the European Union. (2015). Skills, qualifications. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
33. Songur, L., & Songur, G. (2018). Ekonomik büyümede iş kazası ve meslek hastalıklarının önemi ve sosyal tarafların sorumlulukları. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (68), 43–55.
34. Sümer, H. (2018). Tehlikeli ve çok tehlikeli meslek grupları için MYK tarafından yayınlanan ulusal yeterliliklerde iş sağlığı ve güvenliği (Yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
35. Temel, B. (2019). İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin yeterliliğinin; meslek hastalıkları ve iş kazalarının önlenmesindeki etkilerinin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2026–2038.
36. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi. (t.y.). Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi Web sitesi: https://tyc.gov.tr/
37. Yaşar, A. (2019). Mesleki yeterlilik kurumu eğitim ve sınav sisteminin inşaat işlerinde şantiye işçiliği hak ve sorumlulukları üzerine etkilerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi.
38. Yaşar, M. (2014). İstatistiğe Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(36), 59-75. https://izlik.org/JA73SF96SY