PANDEMİ SONRASI SAĞLIK SİSTEMLERİ NE KADAR DAYANIKLI? EKONOMİK VE SOSYAL PERFORMANSIN TÜRKİYE-ÇİN ÜZERİNDEN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

COVID-19 pandemisi, sağlık sistemlerini yalnızca sağlık hizmeti sunumu açısından değil, aynı zamanda ekonomik büyüme ve istihdam üzerindeki etkileri bakımından da derinden etkilemiştir. Pandemi sonrası dönemde sağlık sistemlerinin ekonomik ve sosyal performansının karşılaştırmalı olarak incelenmesi, ülkelerin krizlere uyum kapasitelerini ve toparlanma süreçlerini değerlendirmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2020–2023 pandemi sonrası dönemde Türkiye ve Çin’in sağlık sistemlerinin ekonomik ve sosyal performansını karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışmada bebek ölüm oranı, ölüm oranı, doğuşta beklenen yaşam süresi, işsizlik oranı ve GSYİH büyüme oranı göstergeleri kullanılmıştır. Literatürde pandemi sürecine odaklanan çok sayıda çalışma bulunmasına karşın, pandemi sonrası dönemde sağlık sistemlerinin sağlık ve ekonomi boyutlarını birlikte ele alan karşılaştırmalı çalışmalar sınırlıdır. Çalışmada, grafiksel ve betimleyici karşılaştırmalı analiz yaklaşımı benimsenmiş, ülkelerin yıllar itibarıyla performans eğilimleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin pandemi sonrası dönemde temel sağlık göstergelerinde istikrarı koruduğunu, ancak ekonomik göstergelerde dalgalı bir performans sergilediğini; Çin’in ise hem sağlık hem de ekonomik göstergeler bakımından daha dengeli bir toparlanma süreci yaşadığını göstermektedir. Çalışma, sınırlı sayıda gösterge ve iki ülke ile sınırlı olması nedeniyle genellenebilirlik açısından kısıtlar taşımakla birlikte, pandemi sonrası sağlık sistemlerinin çok boyutlu değerlendirilmesine yönelik özgün ve politika odaklı katkılar sunmaktadır.

The COVID-19 pandemic has profoundly affected healthcare systems not only in terms of healthcare delivery but also in terms of its impact on economic growth and employment. Comparatively examining the economic and social performance of healthcare systems in the post-pandemic period is of great importance in assessing countries' capacity to adapt to crises and their recovery processes. The aim of this study is to comparatively analyze the economic and social performance of the health systems of Turkey and China in the post-pandemic period between 2020 and 2023. The study uses indicators such as infant mortality rate, mortality rate, life expectancy at birth, unemployment rate, and GDP growth rate. Although there are numerous studies in the literature focusing on the pandemic process, comparative studies addressing both the health and economic dimensions of health systems in the post-pandemic period are limited. The study adopted a graphical and descriptive comparative analysis approach, examining the performance trends of countries over the years. The findings indicate that Turkey maintained stability in key health indicators during the post-pandemic period, but exhibited fluctuating performance in economic indicators; China, on the other hand, experienced a more balanced recovery process in terms of both health and economic indicators. Although the study has limitations in terms of generalizability due to the limited number of indicators and the fact that it is restricted to two countries, it offers original and policy-oriented contributions to the multidimensional assessment of post-pandemic health systems.