KAMU HARCAMALARININ POLİTİK VE BÜROKRATİK DİNAMİKLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK BİR ANALİZ (2002–2024)

Yıl 2026, Sayı: 9 , 30 - 40 , 30.03.2026

Nagihan Özkanca Andıç

https://doi.org/10.62080/kmfed.1871892

https://izlik.org/JA98RK57WY

Öz

Devlet, toplumsal refahı sağlamak amacıyla eğitim, sağlık, altyapı projeleri ve sosyal yardımlar gibi birçok alanda kamusal mal ve hizmet üretir. Türkiye, 2002 yılından beri tek parti hükümetiyle yönetilmektedir ve bu süreçte kamu harcamalarının dönüşümü dikkat çekmektedir Kamu harcamalarındaki artış, politika yapıcıların tercih ve stratejilerini yansıtmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de 2002-2024 yılları arasında kamu harcamalarındaki artışı bürokratik genişleme ve seçmen odaklı harcamalar açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Analiz sonuçlarına göre, seçmen odaklı harcamaların kamu harcamalarını artırdığı, bürokratik genişlemenin ve enflasyonun ise kamu harcamalarını azalttığı tespit edilmiştir. Ancak, kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Bu bulgular, kamu harcamalarının siyasi ve bürokratik faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. Kamu harcamalarının sürdürülebilirliği için uzun vadeli stratejiler geliştirilmesi, bürokratik yapının etkinlik ve verimliliğinin artırılması, enflasyonla mücadele politikalarının dikkate alınması ve seçim ekonomisi etkilerinin azaltılması gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kamu Harcamaları , Bürokratik Genişleme , Seçmen Odaklı Harcama , Regresyon Analizi.

POLITICAL AND BUREAUCRATIC DYNAMICS OF PUBLIC EXPENDITURES: AN EMPIRICAL ANALYSIS OF TÜRKİYE (2002–2024)

https://izlik.org/JA98RK57WY

Öz

The state produces public goods and services in many areas such as education, health, infrastructure projects and social assistance in order to ensure social welfare. Turkey has been governed by a single-party government since 2002 and the transformation of public expenditures has drawn attention in this process. The increase in public expenditures reflects the preferences and strategies of policy makers. This study aims to examine the increase in public expenditures in Türkiye between 2002 and 2024 in terms of bureaucratic expansion and voter-oriented expenditures. According to the analysis results, it has been determined that voter-oriented expenditures increase public expenditures, while bureaucratic expansion and inflation decrease public expenditures. However, no significant relationship has been found between public expenditures and economic growth. These findings show that public expenditures are affected by political and bureaucratic factors. It is thought that long-term strategies should be developed for the sustainability of public expenditures, the effectiveness and efficiency of the bureaucratic structure should be increased, policies to combat inflation should be taken into account and the effects of the election economy should be reduced.

Anahtar Kelimeler

Public Expenditures , Bureaucratic Expansion , Voter-Driven Expenditure , Regression Analysis.

Kaynakça

• Bağdigen, M. & Çetintaş, H., (2003). “Causality between Public Expenditure and Economic Growth: The Turkish Case”. Journal of Economic and Social Research, 6(1): 53–72.
• Balkı, A., & Göksu, S. (2023). “Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Cumhuriyeti Tarihinden Ampirik Kanıtlar”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(100. Yılında Cumhuriyet Özel Sayısı): 199-217.
• Barro, R. J. (1990). “Government Spending in a Simple Model of Endogenous Growth”. Journal of Political Economy, 98(5): S103–S125.
• Blau, P. M., & Meyer, M. W. (1956). “Bureaucracy in Modern Society”. The American Journal of Sociology, 61(4): 332-344.
• Buchanan, J. M. (1967). Public Finance in Democratic Process: Fiscal Institutions and Individual Choice. University of North Carolina Press.
• Domar, E. D. (1946). “Capital Expansion, Rate of Growth, and Employment”. Econometrica, 14(2): 137-147.
• Drazen, A. (2000). The political business cycle after 25 years. NBER macroeconomics annual, 15, 75-117.
• Fırat, E. & Tuğlu, D. (2019). “Finansal Kriz Dönemlerinde Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1998-2018 Türkiye Örneği”. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(31–10): 1–9.
• Friedman M. (1975). There's no such thing as a free lunch. LaSalle, IL: Open Court.
• Gökmenoğlu, M. & Yavuz, İ. S. (2022), “Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Kırılgan Beşli Örneği”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2): 1094-1118.
• Gwartney, J., Holcombe, R. & R. Lawson. (1998), “The Scope of Government and the Wealth of Nations”. Cato Journal, 18(2): 163-190.
• Harrod, R. F. (1939). “An Essay in Dynamic Theory”. The Economic Journal, 49(193):14-33.
• Mann, A.J. (1980). “Wagner’s Law: An Econometric Test for Mexico 1925-1976”. National Tax Journal, 33: 189-201.
• Niskanen, W. A. (1971). Bureaucracy and Representative Government. Chicago: Aldine-Atherton.
• Nordhaus, W. D.(1975), “The Political Business Cycle”. The Review of Economic Studies, 42(2): 169-190.
• Noyan, E. & Özpençe, A.İ. (2021). “Türkiye’de Wagner Kanunu ve Keynesyen Hipotez İkilemi: 1960-2019 Dönemi”. Maliye Dergisi, 181: 97-111.
• Özen, A.& Köse, C. B. (2022). “Türkiye’de Kamu Harcaması Bileşenlerinin Ekonomik Büyümeye Etkisi”. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1): 32-52
• Solow, R. M. (1956). “A Contribution to the Theory of Economic Growth”. The Quarterly Journal of Economics, 70(1): 65-94.
• Oktayer, N.& Susam, N. (2010). “Kamu Harcamaları–Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1): 145–164.
• TCMB (2021), Enflasyon Raporu IV, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/yayinlar/raporlar/enflasyon+raporu/2021/enflasyon+raporu+2021+-+iv Erişim Tarihi:17.03.2025
• Telek, C. & Telek, A. (2016). “Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Wagner ve Keynes Hipotezi Çerçevesinde İncelenmesi”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı: 628-642.
• Yıldız, F. & Sarısoy, S. (2012). “OECD Ülkelerinde Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Çalışma”. Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, XXXIII(II): 517-540.
• Yılmaz, Ö. & Kaya, V. (2005). “Kamu Harcama Çeşitleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi”. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, ss.257-271. http://sead.selcuk.edu.tr/sead/article/view/372. E
• Wagner A. (1883).Three Extracts on Public Finance, translated and reprinted in R.A. Musgrave and A.T. Peacock (Eds), Classics in the Theory of Public Finance, London: Macmillan [1958].
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, www.sbb.gov.tr