Türk Halk Müziği Ses İcrasında Vibrato Kullanımının Hız ve Kapsam Değerleri Üzerinden Dijital Analizi: Rıza Konyalı ve Davut Sulari İcrâ Örneği

Öz

Türk halk müziği, geleneksel müzik kültürünün kuşaktan kuşağa aktarılmasıyla meydana gelmiştir. Bu müzik kültürü ürünleri incelendiğinde yöreden yöreye çeşitli süsleme tekniklerinin yoğun olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışma, Türk halk müziğinde kullanılan vibrato ve tril süslemelerinin algısal tarifinin yanı sıra hız ve kapsam değerleri ile somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Gerçekleştirilen çalışma Türk halk müziği ses icrasında vibrato hızı ve kapsamı değerlerini inceleyen nicel bir araştırmadır. Bu değerler hertz ve cent cinsinden dijital analiz yöntemiyle ölçülmüştür. Analizler gerçekleştirilmeden önce ses ayırma işlemleri Audacity uygulamasında gerçekleştirilmiştir. Vibrato hızı ve vibrato kapsamı değerleri ise VoceVista adlı uygulamada ölçülmüştür. Gerçekleştirilen analizler sonucunda 21 adet vibrato ve 10 adet tril süslemesi tespit edilmiştir. Elde edilen tüm veriler tablolar halinde çalışmaya eklenmiştir. Ayrıca en yüksek değer 11.7 Hz ortalama vibrato hızı ve 185 ct ortalama vibrato kapsamı değerleri ile Rıza Konyalı'nın seslendirmiş olduğu "Haydan mı Olur Huydan mı Olur" eserinde görülmektedir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda Türk halk müziğinde vibrato ve tril süslemesinin kelime sonlarında çeşitli hız ve kapsam değerleri ile yapıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk halk müziği
• ses icrası
• dijital analiz
• vibrato
• Rıza Konyalı
• Davut Sulari

Digital Analysis of the Use of Vibrato in Turkish Folk Music Vocal Performance on Rate and Extent Values: Rıza Konyalı and Davut Suları Performance Example

Öz

Turkish folk music has been formed by the transmission of traditional music culture from generation to generation. When these musical culture products are analysed, it is seen that various ornamentation techniques are used intensively from region to region. This study aims to provide concrete data on the perceptual description of vibrato and trill ornaments used in Turkish folk music, as well as rate and extent values. The study is a quantitative research examining the values of vibrato rate and extent in Turkish folk music vocal performance. These values were measured in hertz and cent by digital analysis method. Before the analyses were performed, sound separation processes were performed in Audacity application. Vibrato rate and vibrato extent values were measured in the application named VoceVista. As a result of the analyses, 21 vibrato and 10 trill ornaments were identified. All the data obtained were added to the study in tables. In addition, the highest value is seen in the piece ‘Haydan mi Olur Huydan mi Olur’ performed by Rıza Konyalı with 11.7 Hz average vibrato rate and 185 ct average vibrato extent values. As a result of the analyses, it is seen that vibrato and trill ornamentation in Turkish folk music is performed at word endings with various rate and extent values.

Anahtar Kelimeler

• Turkish folk music
• vocal performance
• digital analysis
• vibrato
• Rıza Konyalı
• Davut Sulari

Kaynakça

1. Arvas, A. (2015). Gezgin bir “alevî dedesi”: âşık Davut Sularî. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (74), 199-209. google scholar
2. Çelik, M. (2017). Rıza Konyalı’nın seslendirdiği beş Konya ezgisinin yer aldığı anahtarlarda diktesi ve mevcut arşivlerle karşılaştırılması (460435) [Yüksek Lisans tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. google scholar
3. Denizoğlu, İ. (2020). Klinik Vokoloji (1.bs). Karaca Tanıtım Hizmet Matbaa Kağıt Paz. Ve Tic. Ltd. Şti. google scholar
4. Duygulu, M. (2014). Türk halk müziği sözlüğü (1.bs). Pan Yayıncılık. google scholar
5. Gazimihal, M. R. (1961). Musıki sözlüğü. Milli Eğitim Basımevi. google scholar
6. Gray, H. J., & Isaacs, A. (Eds.). (1991). Dictionary of physics. Longman. google scholar
7. Halıcı, M. (1985). Konya sazı ve türküleri. Özden Matbaası. google scholar
8. Hoşsu, M. (1997). Geleneksel Türk halk müziği nazariyatı. Peker Ambalaj. google scholar

9. Katok, D. (2016). The versatile singer: A guide to vibrato & straight tone (Doctor of Musical ArtsCity University of New York). Retrieved from Retrieved from: https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/1394/ google scholar
10. MacLeod, R. B. (2008). Influences of Dynamic Level and Pitch Register on the Vibrato Rates and Widths of Violin and Viola Players. Journal of Research in Music Education, 56(1), 43-54. https://doi.org/10.1177/0022429408323070 google scholar
11. Migita, N., Morise, M., & Nishiura, T. (2010). A study of vibrato features to control singing voices. In Proceedings of 20th International Congress on Acoustics, ICA. https://acoustics.asn.au/conference_proceedings/ICA2010/cdrom-ICA2010/papers/p164 google scholar
12. Nestorova, T. (2022). Vibrato. Timbre and Orchestration Resource. https://timbreandorchestration.org/writings/timbre-lingo/2022/6/ 27/vibrato google scholar
13. Özbek, M. (2009). Türkülerin dili (sözlük). Ötüken Neşriyat. google scholar
14. Öztürk, A. O., Tan, N., & Turhan, S. (2007). Konya halk müziği-yeşil olur şu Konya’nın Meram’ı. Ötüken Neşriyat. google scholar
15. Sabar, G. (2008). Sesimiz: eğitimi ve korunması. Pan Yayıncılık. google scholar
16. Say, A. (2002). Müzik sözlüğü (1.bs). Müzik Ansiklopedisi Yayınları. google scholar
17. Sözer, V. (2012). Müzik terimleri sözlüğü. Remzi Kitabevi. google scholar
18. Sulari, E. (1993). Âşık Davut Sulari dede. Kervan Dergisi, (23). google scholar
19. Sulari, E. (1993). Davut Sulari Alevilik ve müzik üzerine. Kervan Dergisi, (27). https://yolpedia.eu/wp-content/uploads/2024/11/kervan_ s23_0193.pdf google scholar
20. Sundberg, J. O. (1994). Research Grants: Who Pays the Overhead? Education Economics, 2(1), 45–64. https://doi.org/10.1080/ 09645299400000004 google scholar
21. Tankız, K. D. & Yazıcı, D. (2022). Son gezgin âşık Davut Sulari’nin hayatı, sanatı ve eserleri. Ü. İmik ve S. Haşhaş (Ed.) Türk müziğinde iz bırakanlar IV kitabı içinde (s. 211-227). Efe Akademi Yayınları. google scholar
22. Yılmaz, G. (2006). Davut Sulari ve ozanlık geleneği içerisindeki yeri (190731) [Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. google scholar
23. Türk Dil Kurumu (2025, 10 Şubat). Türkçe Güncel Sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr/?ara=halk%20m%C3%BCzi%C4%9Fi google scholar