An Examınation of Performance Features of “Dügâh Kâr” Performed by Meral Uğurlu

Öz

Classical Turkish Music, as a deep-rooted tradition, is a sublime art that has always had a place in the hearts of the Turkish people. Its unique sound system, key features, and subtleties of style and manner in its performance are among the elements that make this music special. Important artists have been raised who have taken on a role in keeping this tradition alive and passing it on to future generations in a healthy way. One of the leading artists of this era is Meral Uğurlu, one of the remarkable female vocal artists of the 20th century. She is considered one of the best female representatives of the classical school and an artist who has taken care to preserve the classical attitude without compromise with her exemplary performances. This study investigates the stylistic and technical characteristics of Meral Uğurlu’s performance, focusing on her interpretation of Hacı Fâik Bey’s Dügâh Kâr. Her interpretation was transcribed, analyzed, and systematically compared with TRT archival notations to identify divergences and performance-specific nuances. The study employs a qualitative descriptive design, analyzing Meral Uğurlu’s performance through transcription and comparative score analysis. The findings highlight her precise intonation, frequent use of vibrato, and adherence to classical stylistic principles.

Anahtar Kelimeler

• Classical Turkish Music
• Meral Uğurlu
• Dügâh Kâr
• Performance
• Analysis

Meral Uğurlu Tarafından Seslendirilen “Dügâh Kâr”ın İcra Özellikleri Bakımından İncelenmesi

Öz

Klasik Türk Müziği köklü bir gelenek olarak, Türk insanının her daim gönlünde yer edinmiş ulvî bir sanattır. Kendine özgü ses sistemi, perde özellikleri ve icrasında gerçekleştirilen üslûp ve tavır incelikleri, bu musikiyi özel kılan unsurlar arasındadır. Bu geleneği yaşatmak ve sağlıklı bir şekilde gelecek kuşaklara aktarmak için rol üstlenen önemli sanatkârlar yetişmiştir. Bu sanatkârların önde gelenlerinden birisi de 20. yüzyılın dikkate değer kadın ses icracılarından Meral Uğurlu’dur. Kendisi, klasik ekolün en iyi kadın temsilcilerinden biri olarak, ortaya koyduğu örnek icraları ile klâsik tavrı ödün vermeden muhafaza etmeye özen göstermiş bir sanatkâr olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada geleneğe bağlı icra tavrı ve geniş repertuvarı ile tanınan Meral Uğurlu’nun, Hacı Faik Bey’e ait “Pek Sevdim Efendim Seni Gâyetle Beğendim” adlı dügâh makamında ve kâr formundaki eser içerisinde gerçekleştirdiği icra özellikleri incelenmeye çalışılmıştır. Sanatkârın yorumu eserin TRT nota nüshasıyla sistematik olarak karşılaştırılarak kendisinin performansına özgü icra özellikleri tespit edilmiştir. Nitel betimsel bir tasarıma sahip olan çalışma, Meral Uğurlu’nun icrasını transkripsiyon ve karşılaştırmalı nota analizi yoluyla incelemektedir. Bulgular, sanatçının hassas entonasyonunu, sıklıkla uyguladığı vibrato tekniğini ve klasik üslûp ilkelerine bağlılığını vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Klasik Türk Müziği
• Meral Uğurlu
• Dügâh Kâr
• İcra
• Analiz

Kaynakça

1. Akdoğu, O. (2003). Türk Müziği’nde Türler ve Biçimler. Meta Basım. google scholar
2. Barutcu, T. (2022). Lale ve Nerkis Hanımlar’ın Seslendirdikleri Eserlerdeki İcra Özelliklerinin Müzikal Unsurlar Açısından İncelenmesi. (Tez No: 742258). [Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
3. Başer, F. A. (2013). Türk Mûsikîsinde Abdülbâki Nâsır Dede. Birinci Kitap: Abdülbâki Nâsır dedenin Dede'nin Hayatı ve “Tedkîk u Tahkik” Metin-Sadeleştirme-Sözlük. Fatih Üniversitesi Konservatuar Müdürlüğü Yayınları. google scholar
4. Behar, C. (2005). Musikiden Müziğe. Yapı Kredi Yayınları. google scholar
5. Budak, O. A. (2006). Türk Müziğinin Kökeni-Gelişimi. (1. Baskı). Phoenix Yayınevi. google scholar
6. Cebeci, S. (2010). Bilimsel Araştırma ve Yazma Teknikleri. (3. Baskı). Alfa Yayıncılık. google scholar
7. Delice, S. (2005). Dergâh Edebiyat Sanat Kültür Dergisi, Tek Beklentim Bu Müziğin Yaşaması, Cilt: XVI, Temmuz 2005, Sayı: 185. s. 12, 13, 14. google scholar
8. Gazimihal, M. R. (1961). Musiki Sözlüğü. Milli Eğitim Basımevi. google scholar

9. Gezgiç, Ş. (2023). Arşivlerdeki Dügâh İlâhilerin Makam ve Usûl Yönünden İncelenmesi. (Tez No: 813455). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
10. Karasar, N. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (19. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım. google scholar
11. Kaçar, G. Y. (2020). Türk Musikisinde Eser ve İcra Tahlili Yöntemleri. (1. Basım). Gece Kitaplığı. google scholar
12. Kanar, M. (2005a). Etimolojik Osmanlı Türkçe Sözlüğü. Derin Yayınları. google scholar
13. Kanar, M. (2015b). Farsça Türkçe Sözlük. (4. Baskı). Say Yayınları google scholar
14. Karlıklı, S. (2019a). Cumhuriyet Dönemi Klasik Türk Musıkisi İcracılarından Müstesna Sese Sahip Olan Meral Uğurlu’nun Sanat Yaşamı ve İcracılığının İncelenmesi, Internatıonal Congress On Socıal Scıences, Erzurum, İksad 4. İksad Publications, s.528, s.529. google scholar
15. Karlıklı, S. (2021b). Meral Uğurlu’nun Sanat Yaşamı ve Evcâra Makamında Seslendirdiği Eserlerin Yorum Bakımından Analizi. (Tez No: 752057). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
16. Körükçü, Ç. (1998). Türk Sanat Müziği. Khalkedon Yayınevi. google scholar
17. Kutluğ, Y. F. (2000). Türk Mûsikînde Makamlar. Yapı Kredi Yayınları. google scholar
18. Özalp, N. (1992a). Türk Mûsikîsi Beste Formları. TRT Basım ve Yayın Müdürlüğü. google scholar
19. Özalp, N. (2000b). Türk Mûsikîsi Tarihi II. (Cilt 2). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları google scholar
20. Özbilen, N. Ö. (2007). Fasıl Şarkıcılığı Açısından Türk Makam Müziğinde Süslemeler. (Tez No: Tez No: 206878). [Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
21. Özkan, İ. H. (2013). Türk Mûsikîsi Nazariyatı ve Usûlleri, Kudüm Velveleleri. Ötüken Neşriyat. google scholar
22. Özpekel, O. N., Ünal, E. & Özgün, A. (2002). İstanbul Devlet Klasik Türk Müziği Korosu 25. Yıl Albümü [CD] içinde. T.C. Kültür Bakanlığı. google scholar
23. Öztuna, Y. (1969). Türk Besteciler Ansiklopedisi. Hayat Neşriyat. google scholar
24. Say, A. (2005). Müzik Sözlüğü. Müzik Ansiklopedisi Yayınları. google scholar
25. Sönmez, V., Alacapınar, F. G. (2011a). Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (1. Baskı). Anı Yayıncılık. google scholar
26. Sönmez, V., Alacapınar, F. G. (2018b). Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (6. Baskı). Anı Yayıncılık. google scholar
27. Tırışkan, A. G. (2000). Hâşim Bey’in Edvârı. (Tez No: 98739). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
28. Töreyin, A. M. (2021). Ses Eğitiminde Metot ve Uygulama. Akademisyen Kitabevi google scholar
29. Uluç, M. Ö. (2006). Müzik Sözlüğü. Yurtrenkleri Yayınevi. google scholar
30. Yedig, S. (2006, 22 Ocak). ‘Meral Uğurlu ile Röportaj’. Hürriyet Gazetesi, s. 5. google scholar
31. Yeprem, G. (2007). Dimitri Cantemir Edvarı'nın Makam Kavramı Açısından İncelenmesi. (Tez No: 221842). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İlâhiyat Anabilim Dalı İslâm Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı]. YÖK Tez Merkezi. google scholar
32. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (11.Baskı). Seçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar. google scholar
33. Devlet Korosu (2024, 10 Aralık). Eskimeyen Yol Arkadaşlarımız. http://www.devletkorosu.com/index.php/eskimeyen google scholar
34. Projetsm Eserler (2025, 21 Temmuz). TSM Nota Arşivi. http://projetsm.com/eserler/8743-haci-faik-bey-dugah-kar-pek-sevdim-efendim- seni-gayetle-begendim google scholar
35. Youtube (2025, 18 Şubat). https://www.youtube.com/watch?v=muMmD-X1AYA&list=RDmuMmD X1AYA&start_radio=1 google scholar