The Classification of Three Basic Clausula Positions in Bozuk Tuning in Baglama Playing and Matching Them with the Writing System Based on A Pitch Note

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 578 - 599, 31.12.2025

Yusuf Benli

https://doi.org/10.26650/CONS2025-1789342

https://izlik.org/JA99UN47CD

Öz

This study aims to provide a comparative analysis of performative characteristics of the bozuk tuning, including vocal harmony, the interstring pattern, the richness of harmonic sensations resulting from the combined resonance of sounds, the breadth of the vocal range, the performative potential, and the dem sound. The bozuk tuning is discussed from a theoretical and technical perspective, and two concepts in the bağlama playing, namely tuning and position are explained, and a comparative analysis is conducted based on the performative functionality provided by three basic disordered tuning positions. This study utilizes document reviews as a qualitative research technique. In this study, three tuning positions are ranked and positioned according to their technical and performative functionality. Three basic clausula positions are classified according to their sound production efficiency within the bozuk tuning as "I. Clausula Position," "II. Clausula Position," and "III. Clausula Position." The clausula positions are named according to their position within the tuning and the way they produce sound at the clausula pitch. The positions encompassing the entirety of Turkish Folk Music and offering the highest potential in terms of technical and performative functionality are designated as "I. Clausula Position/Clausula Position with Open Upper String/Main Clausula Position," "II. Clausula Position/Clausula Position with Open Lower String/Open Clausula Position,"and "III. Clausula Position/Clausula Position with Open Middle String/Closed Clausula Position." The necessity of matching the clausula positions' clausula pitches with the notation system is emphasized for a coordinated parallelism between theory and practice. Consequently, the representative reference note names between string groups of three clausula positions were determined according to the interval relationship within the bozuk tuning system, and "A" pitch was matched with the representative reference notation system, establishing a theoretical foundation and a common language.

Anahtar Kelimeler

Bozuk tuning in bağlama , Clausula position with open upper string , Clausula position with open lower string , Clausula position with open middle string

Bağlamada Bozuk Düzeninde Üç Temel Karar Pozisyonunun Tasnifi Ve “La“ Karar Nota Yazım Sistemi İle Eşleştirilmesi

https://izlik.org/JA99UN47CD

Öz

Çalışmada, bozuk düzeninde karar pozisyonlarının ses uyumu, teller arasındaki ses örgüsü, sesleri birlikte tınlatarak armonik duyum zenginliği, ses sahasının genişliği, icrasal potansiyeli ve dem sesi gibi bir çok icrasal özelliği karşılaştırmalı ve kıyaslamalı bir biçimde incelenerek analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bozuk düzeni teorik ve teknik açıdan ele alınmış, bağlamada düzenler ve pozisyon kavramı açıklanarak bozuk düzeninde üç temel karar pozisyonunun sağladığı icrasal işlevsellik niteliğine göre karşılaştırmalı ve kıyaslamalı analizi yapılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma tekniklerinden doküman taraması yapılmıştır. Çalışmada, üç karar pozisyonu teknik icrasal işlevsellik niteliklerine göre derecelendirilerek konumlandırılmıştır. Üç temel karar pozisyonu ses üretme verimliliklerine göre bozuk düzeni içindeki konumları “I. karar pozisyonu”, “II. karar pozisyonu” ve “III. karar pozisyonu” şeklinde tasnif edilmiştir. Karar pozisyonlarının pozisyon isimleri düzen/akort içindeki konumlarına ve karar perdesindeki ses üretme biçimine göre isimlendirilmiştir. Türk Halk Müziği’nin genelini kapsayan, teknik icrasal işlevsellik açısından potansiyeli en yüksek olan “I. karar pozisyonu / Üst tel açık karar Pozisyonu / Ana Karar Pozisyonu”, “II. karar pozisyonu /Alt tel açık karar pozisyonu” ve “III. karar pozisyonu / Orta tel açık karar pozisyonu” olarak isimlendirilmiştir. Teorik ve uygulamanın eşgüdümlü paralel yürüyebilmesi için karar pozisyonu karar perdelerinin nota yazım sistemi ile eşleştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç itibariyle bozuk düzeni akort sistemi aralık ilişkisine göre üç karar pozisyonunun tel grupları arsındaki temsili referans nota isimlendirmeleri yapılarak “La” karar temsili referans nota yazım sistemi ile eşleştirilmiş, teorik bir alt yapı ve ortak bir dil oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Bağlamada bozuk düzeni , Üst tel açık karar pozisyonu , Alt tel açık karar pozisyonu , Orta tel açık karar pozisyonu

Kaynakça

• Açın, C. (2000). Bağlama Yapım Sanatı ve Sanatçıları. Emek Basımevi. google scholar
• Akdoğu, O. (1992). Türk Müziğinde Perdeler. google scholar Benli, Y. (2024). Bağlama İcrasında Tını Estetiği Metodu (BİTEM). Pan Yayıncılık. google scholar
• Birdoğan, N. (1988). Notalarıyla Türkülerimiz. Özgür yayın dağıtım. google scholar
• Gökçe, G. (2020). Osmanlı Müzik Kaynaklarında Bozuk-Karadüzen Çalgıları ve Buzuki Çalgısının Karşılaştırılması. Yegâh Musiki Dergisi, 3(1), 86-101. google scholar
• Ögel, B. (1987). Türk Kültür Tarihine Giriş, Türk Halk Musikisi Aletlerine. 9. Cilt. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. google scholar
• Varlı, E. (2011). Bağlama Çalgısında Do Eksenli Düzen Resital” (Tez No: 37390) [Sanatta Yeterlik Tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. google scholar