Müziğin Nöral Yankıları: Müzikal Duyguların Nörobilimsel Temsili
Öz
Müzikal duygular, son yıllarda artan sayıda nörobilim araştırmasına konu olmakla birlikte, alandaki bulgular çoğu zaman farklı yöntemler ve parçalı kavramsal çerçeveler içinde sunulmaktadır. Bu çalışma, söz konusu literatürü nörofizyolojik ritimler, fonksiyonel ağlar, anatomik yapılar, klinik yansımalar, davranışsal etkiler ve bireysel farklılıklar başlıkları altında ele alarak müzikal duyguların sinirsel temsiline ilişkin bütüncül bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Nörogörüntüleme, davranışsal ve kuramsal çalışmalar anlatı temelli derleme yöntemiyle incelenmiş, farklı yöntemlerden elde edilen bulgular ortak bir kavramsal çerçevede yeniden yorumlanmıştır. İncelenen araştırmalar, müziğe verilen duygusal yanıtların işitsel sistem, limbik yapılar, prefrontal bölgeler ve ödül devreleri arasındaki etkileşimlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca bellek, beklenti, dikkat ve bireysel yaşantıların yanı sıra kültürel çevre ile kişisel farklılıkların da bu süreci biçimlendirebildiği görülmektedir. Bu çerçevede müzikal duyguların, biyolojik ve psikolojik süreçlerin kesişiminde ortaya çıkan çok katmanlı deneyimler olarak değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır. Buna göre derleme, müzikal duyguların tekil bir merkezle açıklanmasından çok, çoklu sinir sistemlerini birlikte ele alan multimodal yaklaşımlarla daha tutarlı biçimde incelenebileceğini önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ara, A., & Marco-Pallarés, J. (2020). Fronto-temporal theta phase-synchronization underlies music-evoked pleasantness. NeuroImage, 212, 116665. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2020.116665 google scholar
- Ara, A., & Marco-Pallarés, J. (2021). Different theta connectivity patterns underlie pleasantness evoked by familiar and unfamiliar music. Scientific Reports, 11, 18523. https://doi.org/10.1038/s41598-021-98033-5 google scholar
- Blood, A. J., & Zatorre, R. J. (2001). Intensely pleasurable responses to music correlate with activity in brain regions implicated in reward and emotion. Proceedings of the National Academy of Sciences, 98(20), 11818–11823. https://doi.org/10.1073/pnas.191355898 google scholar
- Brown, S., Martinez, M. J., & Parsons, L. M. (2004). Passive music listening spontaneously engages limbic and paralimbic systems. NeuroReport, 15(13), 2033–2037. https://doi.org/10.1097/00001756-200409150-00008 google scholar
- Chabin, T., Gabriel, D., Chansophonkul, T., Michelant, L., Joucla, C., Haffen, E., … Pazart, L. (2020). Cortical patterns of pleasurable musical chills revealed by high-density EEG. Frontiers in Neuroscience, 14, 565815. https://doi.org/10.3389/fnins.2020.565815 google scholar
- Chatterjee, D., Hegde, S., & Thaut, M. (2021). Neural plasticity: The substratum of music-based interventions in neurorehabilitation. NeuroRehabilitation, 48(2), 155–166. https://doi.org/10.3233/NRE-208011 google scholar
- Chen, J. L., Penhune, V. B., & Zatorre, R. J. (2008). Listening to musical rhythms recruits motor regions of the brain. Cerebral Cortex, 18(12), 2844–2854. https://doi.org/10.1093/cercor/bhn042 google scholar
- Çaylı, F. (2023). Müzikte tekrarın icrası: Performansla yaratılan bilişsel ve estetik etkiler. Konservatoryum, 10(2), 72–82. https://doi.org/10.26650/CONS2023-1358070 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Müzik Algısı
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
10 Ocak 2026
Kabul Tarihi
15 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1