The Epistemological Foundations of the Oppositional Attitude in Âşık Veysel

Öz

Âşık Veysel (1894–1973), one of the most prominent Turkish folk poets and minstrels, whose real name was Veysel Şatıroğlu, has been examined many times in the fields of music, culture, nature, existence, ethics, etc. and his literary works have been the subject of numerous academic studies. Although the themes of nature, humanity, and social criticism in his poetry have been examined in various disciplinary perspectives, his oppositional stance has not been sufficiently addressed in academic literature. In this study, the problems that Âşık Veysel addressed with an oppositional stance and the various interpretations he brought to these problems will be examined from an epistemological perspective. In this sense, a discussion will be put forward in the existence of problems such as the source, transmission and limit of knowledge. Though his knowledge based on his body perception and intuition towards the factual reality is subjective, but it is a common representation of all humanity. The justifications he possesses during his processes of constructing and understanding his own reality appear to be notably strong. Therefore, Âşık Veysel's poems are not only the subject of aesthetics, but also the subject of the ontological connection that man establishes with nature, the world and society, ethics and epistemology. In this study, selected poems were examined through the methods of conceptual analysis and textual analysis and were evaluated within a philosophical interpretative framework. As a result, it has been observed that Veysel’s oppositional stance cannot be reduced merely to a political form of dissent but rests upon epistemological foundations. In this context, the poems of Âşık Veysel can be regarded as a domain of epistemological and ethical inquiry. The aim of this study is to examine the epistemological foundations of the oppositional stance articulated in Âşık Veysel’s works and to reveal how this stance is grounded within the context of the relationship between knowledge, ethics, and action.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• oppositional attitude
• epistemology
• philosophy

Âşık Veysel’de Muhalif Tavrın Epistemolojik Temelleri

Öz

Önemli Türk halk ozanlarından ve şairlerinden Âşık Veysel’in (1894-1973) ya da gerçek adıyla Veysel Şatıroğlu’nun eserleri müzik, kültür, doğa, varlık, etik, vb. alanlarda pek çok defa incelenmiş ve akademik çalışmaların konusu olmuştur. Onun şiirlerindeki doğa, insan ve toplum eleştirisi farklı disiplinlerce incelenmiş olmakla birlikte, sahip olduğu muhalif duruşunun akademik çevrelerde yeterince ele alınmadığı görünmektedir. Çalışmada, Âşık Veysel’in muhalif bir duruşla ele aldığı problemler ve onun bu problemlere getirdiği türlü yorumlar epistemolojik açıdan incelenmeye çalışılacaktır. Bu anlamda, bilginin kaynağı, aktarımı, sınırı, gibi sorunların varlığında bir tartışma ortaya konulacaktır. Onun olgusal olana yönelik vücut algısı ve sezgilerine dayanan bilgisi öznel olmakla birlikte, tüm insanlığın ortak bir temsili olma durumundadır. Onun kendi gerçekliğini inşa etme ve anlama süreçlerinde sahip olduğu gerekçelendirmeler ise oldukça güçlü görünmektedir. Bu nedenle Âşık Veysel’in şiirleri yalnızca estetiğin konusu değil, hatta daha çok insanın doğa, dünya ve toplum ile kurduğu ontolojik bağın, etiğin ve epistemolojinin de konusudur. Çalışmada seçili şiirler kavramsal çözümleme ve metin analizi yöntemiyle incelenmiş, felsefi bir yorum çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Veysel’in muhalif tavrının sadece politik bir karşı çıkıştan ibaret olmadığı ve epistemolojik temellere dayandığı görülmüştür. Bu bağlamda Âşık Veysel şiirleri epistemolojik ve etik tartışmaların bir alanı olarak görülebilir. Çalışmanın amacı, Âşık Veysel eserlerinde ortaya konulan muhalif tavrın epistemolojik temellerini incelemek ve bu tavrın bilgi, etik ve eylem ilişkisi bağlamında nasıl temellendiğini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• muhalif tavır
• epistemoloji
• felsefe

Kaynakça

1. Ayer, A. J. (2010). Dil, doğruluk ve mantık (V. Hacıkadiroğlu, Çev.). Metis Yayıncılık. google scholar
2. Çinçin, K. (2025). Meslek etiğinde anlam sorunu ve matematik. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 53–63. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1565529 google scholar
3. Hacking, I. (2016). Temsil ve müdahale (O. A. Altınok, Çev.). Alfa Basım Yayım. google scholar
4. Hartmann, N. (2010). Ontolojinin ışığında bilgi (H. Tepe, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu. google scholar
5. Levine, C. (2017). Biçimler (D. Dinçsoy, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları. google scholar
6. Özdemir, A. (2010). İki kapılı bir handa Âşık Veysel (İ. Subaşı, Ed.). Sivas Platformu Yayınları. google scholar
7. Özdemir, S. D. (2018). Âşık Veysel’in şiirlerinde sosyal eleştiri. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 6(16), 151–161. https://doi.org/10.31126/akrajournal.415846 google scholar
8. Sartre, J.-P. (2008). Edebiyat nedir? (B. Onaran, Çev.). Can Yayınları. google scholar

9. Şatıroğlu, A. V. (1971). Dostlar beni hatırlasın (Ü. Y. Oğuzcan, Ed.). İş Bankası Kültür Yayınları. google scholar
10. Şenata, N. (2024). Âşık Veysel ve Edib Ahmed Yüknekî’de bilgi ve bilginin önemi. DEÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 102–115. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3704819 google scholar
11. Whitehead, A. N. (2011). Düşünme biçimleri (Y. Kaplan, Çev.). Külliyat Yayınları. google scholar
12. Yıldız, S. (2023). A poem that witnesses the age: An analysis attempt for Âşık Veysel’s poem “Bu Yolda”. Cumhuriyet University Journal of Social Sciences (CUJOSS), 47(Âşık Veysel Özel Sayısı), 89–96. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3478473 google scholar