Timbre Aesthetics In Âşık Veysel’s Bağlama Performance

Öz

This study sheds an interdisciplinary light on timbre aesthetics in Âşık Veysel's bağlama performance and emphasizes the quality of this aesthetics in bağlama performance. In the context of musical aesthetics, the aim of the research is to examine the timbre of voice in Âşık Veysel's bağlama performance through the model I have recently developed, namely The Method of Timbre Aesthetics in Bağlama Performance. In this context, Âşık Veysel's bağlama performance was analyzed in terms of: size/structural features, stringing, fret system and tuning; performative techniques and nuances; aesthetic components of works; and the emerging timbre aesthetics as a result of the spiritual connection between music and performers. This study relies on one of the qualitative research methods, namely the literature review method. As a result of this study elements that constitute the timbre aesthetics in Âşık Veysel's bağlama performance are as follows: the order/tuning form he uses (bağlama order); stringing form consisting of seven steel strings without bam string; that he particularly used the Si/B 1 koma flat-Fa/F 4 koma sharp in his 15-fret bağlama; his preference of Mi, Fa, Fa# tonalities; and that he uses a structural baglama with a body length of 42 cm and a neck length of 56 cm. Apart from these, playing notes one by one; making parallel/articular pressures and strokes; using sound combinations; using pull-strike left hand techniques; using dem and yeden sounds; making finger vibrations were additional elements affecting Veysel's timbre aesthetics. In addition, Veysel's lyric structure and content contribute to timbre aesthetics in his baglama performance in terms of reflecting his feelings and thoughts, and it has been revealed through sample work studies that the spiritual bond he establishes with pieces also affects the formation of timbre aesthetics. As a result, it has been determined that the structural characteristics of the bağlama used by Âşık Veysel, his performative technique, characteristics of his pieces and the spiritual bond he establishes with them affect the formation of a medium soft, clear and plain timbre aesthetics.

Anahtar Kelimeler

• Timbre Aesthetics
• Aesthetic Performance
• Müzical Aesthetics

Âşık Veysel’in Bağlama İcrasında Tını Estetiği

Öz

Çalışmada Âşık Veysel’in bağlama icrasındaki tını estetiğine disiplinler arası bir ışık tutulmuş ve bağlama icrasındaki tını estetiği niteliğine vurgu yapılmıştır. Araştırmada müzik estetiği bağlamında Âşık Veysel’in bağlama icrasındaki ses tınısı, tarafımca geliştirilen Bağlama İcrasında Tını Estetiği Modeli (BİTEM) üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Âşık Veysel’in bağlama icrası: ebat/yapısal özellik, telleme, perde sistemi ve akort;icra tekniği ve nüanslar; eserlerin estetik bileşenleri; müzik ve icracı arasındaki manevi bağlantı ile elde edilen tını estetiği açısından analiz edilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden kaynak taraması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada Âşık Veysel'in bağlama icrasında tını estetiğini oluşturan unsurlar: kullandığı düzen/akort (bağlama düzeni); bam teli olmaksızın yedi çelik telden oluşan (alt 3, orta 2, üst 2) telleme biçimi; 15 perdeli bağlamasında özellikle Si 1 koma bemol-Fa 4 koma diyez perdelerini kullanması; genellikle Mi, Fa, Fa# tonalitesi; 42 cm tekne 56 cm sap boyunda yapısal özellikte bir bağlama kullanması sıralanabilir. Bunların dışında icra özellikleri olarak tane tane çalma, paralel/boğumlama baskılar ve vuruşlar yapma; ses kombinasyonlarını kullanma; çekme-vurma sol el tekniklerini kullanma; dem sesi ve yeden sesi kullanma; parmak vibrasyonu yapma Veysel'in tını estetiğini etkileyen unsurlar olarak görülmüştür. Yanı sıra Veysel'in söz yapısı ve içeriği duygu ve düşüncelerini yansıtması bakımından bağlama icrasında tını estetiğine katkı sunduğu gibi eser ile kurduğu manevi bağın da tını estetiğini oluşturmasına etki ettiği örnek eser incelemeleri ile ortaya koyulmuştur. Sonuçta Âşık Veysel’in kullandığı bağlamanın yapısal özellikleri, icra tekniği, eserin özellikleri ve eserle kurduğu manevi bağın, orta yumuşaklıkta, duru ve yalın bir tını estetiğininoluşmasına etki ettiği tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler

• Tını Estetiği
• Estetik İcra
• Müzik Estetiği

Kaynakça

1. Alaner, A. B. (2010). Müzikal İfade İçerisinde Müzikoloji Müzik Terapisi. Porte Akademik Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi. 2, 1-5. google scholar
2. Aslanoğlu, İ. (1967). Âşık Veysel. Ata Yayınları. google scholar
3. Bahşi, B. (1997). Türk halk müziğinde Âşık Veysel'in yeri ve önemi (Tez No: 64238) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. google scholar
4. Bakiler, Y.B. (1989). Âşık Veysel Hayatı Ve Şiirleri. Tercuman Aile ve Kültür Kitaplığı Yayınları. google scholar
5. Benli, Y. (2023). Bağlama İcrasında Tını Estetiği: Kuramsal Temeller, Estetik Analiz Kodlar Ve Öğretimsel İlkelerin Belirlenmesi. Rast Müzikoloji Dergisi, 11(1), 31-54. https://doi.org/10.12975/rastmd.20231112 google scholar
6. Benli, Y. (2024). Bağlama İcrasında Tını Estetiği Metodu. Pan Yayıncılık. google scholar
7. Bulut, M.H., & Gündüz, M. (2005). Âşık Veysel'in Türkülerinin Çok Boyutlu İçerik Çözümlemesi. Folklor/Edebiyat Dergisi, 11(44), 257-268. google scholar
8. Bulut, M.H. (2013). Âşık Veysel'in Müziksel Yeteneği. Turkish Studies, 8/9, 17-25. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5342 google scholar

9. Duygulu, M. (2014). Türk Halk Müziği Sözlüğü. Pan yayıncılık. google scholar
10. Elçi, C.A. (2009). Yetiştiği Ortam Ve Yetiştiren Unsurlar Işığında Müzik Yönü İle Âşık Veysel. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 51, 189-209. google scholar
11. Göktepe, M.E. (2014). Müzikte Ses Süre Hız Yoğunluk. Phoenix Yayınevi. google scholar
12. Güneş, D. (2022). Aşık Veysel'de Kara Toprak. İdil sanat ve dil dergisi, 90, 219-232. doi: 10.7816/idil-11-90-06 google scholar
13. Kagan, M. (1982). Güzellik Bilimi Olarak Estetik Ve Sanat. (A. Çalışlar, Çev.). Altın Kitaplar Yayınevi. google scholar
14. Khan, S. I. (1994). Müzik İnsan Ve Evren Arasındaki Köprü. Arıtan Yayınevi. google scholar
15. Kaya, D. (2004). Aşık Veysel. Doğan Ofset. google scholar
16. Öz, G. (2013). Alevilik-Bektaşilik Bağlamında Aşık Veysel. Barış Kitabevi. google scholar
17. Özdemir, A. (2010). İki Kapılı Handa Aşık Veysel. Sivas Platformu Yayınları. google scholar
18. Sacks, O. (2018). Müzikofili (Müzik Ve Beyin Öyküleri). Yapı Kredi Yayınları. google scholar
19. Say, A. (2010). Müzik Nedir, Nasıl Bir Sanattır. Evrensel Basın Yayın. google scholar
20. Tunalı İ. (2002). Sanat Ontolojisi. İnkılap Yayınevi. google scholar
21. Tutu, S.B. (2008). Âşık Veysel Şatıroğlu-hayatı, eserleri ve müzik kimliği. (Tez No: 231550 ) [Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. google scholar
22. Werner K. (2019). Zahmetsiz Ustalık. (S. Öğünç, Çev.). Pan Yayıncılık. google scholar
23. Tını. (2025, 05 Ocak). TDK Türkçe Sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr/ google scholar
24. Manevi. (2025, 05 Ocak). TDK Türkçe Sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr/ google scholar
25. URL-1: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Atatürk’e Ağıt [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=xJyxkSTjFEQ google scholar
26. URL-2: Güç, Hıdır. (29.01.2025). Zalimin Zulmünden [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=41NuQEtFBxU google scholar
27. URL-3: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Çiğdem Derki [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=S6XPTAHawQU google scholar
28. URL-4: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Çırpınıp İçinde Döndüğüm Deniz [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=_KwK7vb6AK4 google scholar
29. URL-5: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Dostlar Beni Hatırlasın [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Y9Po1P5md3g google scholar
30. URL-6: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Sen Varsın Orada [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=mmxzKNcU-cw google scholar
31. URL-7: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Ben Gidersem Sazım Sen Kal Dünyada [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=6fFuVCLIEF8 google scholar
32. URL-8: Veysel, Âşık.. (29.01.2025). Kırat Semahı [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=exV_v3RovDQ google scholar
33. URL-9: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Bana da Banaz’da Pir Sultan Derler [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=5_9PAugYb4s google scholar
34. URL-10: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Beni Hor Görme Kardeşim [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=gL8ccdjDgVM google scholar
35. URL-11: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Bir Kökte Uzanmış Sarmaşık Gibi [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=D_o2UQrcPVg google scholar
36. URL-12: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Uzun İnce Bir Yoldayım [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Lrfub5mroDw google scholar
37. URL-13: Veysel, Âşık. (29.01.2025). Dost Dost Diye Nicesine Sarıldım/Kara Toprak [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=BwAjsvfRbTY google scholar
38. URL-14: Veysel, Âşık. (01.01.2025). Aşık Veyseli’in bağlaması [Resim]. YouTube. https://www.ntv.com.tr/n-life/kultur-ve-sanat/asik-veyselin-vefatinin-uzerinden-50-yil-gecti,Ai2IXJuo7UC0GhzxiXwHEQ google scholar