Âşık Veysel’s Bağlama Performance Style: The Examination of His Performative Technique and Implementation

Öz

This study aims to examine the performative technique and implementation way of Âşık Veysel’s bağlama (a type of Turkish stringed instrument) playing. This study examines visual-audial recordings of Veysel that have survived to the present day and  compares his performative techniques he used in baglama performance with general baglama techniques. The study also pays attention to structural features of the baglama played by Veysel, such as the body, neck, number of frets and type of strings; technical features such as the way of holding the baglama, playing techniques (with plectrum and by hand), the order (tuning), tonality and dem sound usage. In this study, the documentary review method was chosen as the major qualitative research method. As a result of the finding, it was determined that Veysel used the index (1st), middle (2nd), ring (3rd) and thumb (5th) fingers in his left hand (hand on the neck) in his baglama performance, but did not use the pinky (4th) finger; he mostly used the "bit by bit" technique to hear the sounds one by one, as well as the technique of hearing the sounds in unison, binary and fifth intervals of the main sound, which is also called parallel pressure and articulation in baglama, especially in sounds of "Do", "Si 1 koma flat" and "Lâ"; he applied the legato playing technique using finger striking and pulling techniques; and he used the finger vibration technique in a unique way. According to the findings Veysel, in his right hand (the hand holding the plectrum) technique, mostly applied top-down plectrum strokes, as well as using top-down-bottom-up (top-bottom) plectrum strokes and the assembled plectrum technique; in addition to the one-by-one plectrum stroke technique, he also used a plectrum stroke technique by which he simultaneously stroke two or three string groups; and that he did not apply the technique of keeping rhythm by hitting the chest of his instrument.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• Minstrel Tradition
• Baglama Performance
• Plectrum Technique
• Finger Technique

Âşık Veysel’in Bağlama İcra Biçimi: İcra Tekniği ve Uygulamasının İncelenmesi

Öz

Çalışmada, Âşık Veysel'in bağlama icrasındaki icra tekniği ve uygulama özellikleri üzerine bir inceleme yapılması amaçlanmıştır. Veysel'in günümüze ulaşan video-ses kayıtları incelenerek bağlama icrasında kullandığı sağ ve sol el icra teknikleri genel bağlama teknikleriyle karşılaştırılarak belirlenmiştir. Veysel'in icra ettiği bağlamanın tekne, sap, perde sayısı ve tel cinsi gibi yapısal; bağlama tutuş biçimi, çalış teknikleri, kullandığı düzen (akort), tonalite ve dem ses kullanımı gibi teknik özellikler incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi seçilmiştir. Bulguların sonucunda, Veysel'in bağlama icrasındaki sol el (sap üzerindeki el) tekniğinde işaret (1.), orta (2.), yüzük (3.) ve başparmak (5.) kullandığı, serçe (4.) parmağı ise kullanmadığı; çoğunlukla "tane tane çalma" tekniğini kullanarak sesleri tek tek basarak duyurduğu yanı sıra bağlamada paralel baskı, boğumlama olarak da ifade edilen ana sesin ünison, ikili, beşli aralıktaki seslerin birlikte basılarak duyurulması tekniğini özellikle "Do", "Si 1 koma bemol" ve "Lâ" seslerinde uyguladığı; parmakla çarpma ve çekme tekniklerini kullanarak bağlı çalış tekniğini uyguladığı; parmak vibrasyonu tekniğini kendine özgü bir şekilde kullandığı tespit edilmiştir. Veysel’in sağ el (tezene tutan el) tekniğinde çoğunlukla yukarıdan aşağıya tezene vuruşları uyguladığı yanı sıra yukarıdan aşağıya-aşağıdan yukarıya tezene vuruşları ile takma tezene tekniğini kullandığı; tane tane tezene vuruş tekniğinin yanı sıra iki veya üç tel gurubuna aynı anda tezene vuruş tekniğini de kullandığı; sazın göğsüne vurarak ritim tutma tekniğini ise uygulamadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• Âşıklık Geleneği
• Bağlama İcrası
• Tezene Tekniği
• Parmak Tekniği

Kaynakça

1. Aktüze, İ. (2010). Müziği anlamak ansiklopedik müzik sözlüğü. Pan Yayıncılık. google scholar
2. Alptekin, A.B. (2011). Türküz türkü çağırırız. Akçağ Yayınları. google scholar
3. Duygulu, M. (2014). Türk halk müziği sözlüğü. Pan Yayıncılık. google scholar
4. Kaya, D. (2004). Âşık Veysel. Doğan Ofset. google scholar
5. Özdemir, A. (2010). İki kapılı handa Âşık Veysel. Sivas Platformu Yayınları. google scholar
6. Öz, G. (2013). Alevilik-Bektaşilik bağlamında Âşık Veysel. Barış Kitabevi. google scholar
7. Parlak, E. (2000). Türkiye'de el ile (Şelpe) bağlama çalma geleneği ve çalış teknikleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. google scholar
8. Parlatır, İ., Gözaydın, N., Zülfikar, H., Aksu, T., Türkmen, S., Yılmaz, Y. (1998). T.D.K. Türkçe Sözlük. Türk Tarih Kurumu Basımevi. google scholar

9. URL-1. Veysel, Âşık. (20.01.2025). 1969 TRT Âşık Veysel Programı [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=XWW0oEfKuzg google scholar
10. URL-2. Veysel, Âşık. (20.01.2025). Uzun İnce Bir Yoldayım [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=XWW0oEfKuzg google scholar
11. URL-3. Veysel, Âşık. (20.01.2025). Dost Dost Diye Nicesine Sarıldım [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=BwAjsvfRbTY google scholar
12. URL-4. Veysel, Âşık. (20.01.2025). Saklarım Gözümde Güzelliğini [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=v7p5JA3ueqM google scholar
13. URL-5. Veysel, Âşık. (20.01.2025). Bir Küçük Dünyam Var İçimde [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=3JMLNqsUjc0 google scholar
14. URL-6. Veysel, Âşık. (25.01.2025). Veysel'in büyük tekneli uzun kol sazı ve perde yapısı [Resim].https://www.ntv.com.tr/n-life/kultur-ve-sanat/asik-veyselin-vefatinin-uzerinden-50-yil-gecti,Ai2IXJuo7UC0GhzxiXwHEQ google scholar
15. URL-7. Veysel, Âşık. (15.01.2025). Atatürk’e Ağıt [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=xJyxkSTjFEQ google scholar
16. URL-8. Veysel, Âşık. (15.01.2025). Zalimin Zulmünden [Video-Ses]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=41NuQEtFBxU google scholar