The Musical Portrait of Âşık Veysel in the TRT Archive

Öz

The tradition of âşık poetry is an ancient institution that carries the cultural memory of Anatolia through words and music. Âşık Veysel Şatıroğlu, one of the most distinguished representatives of this tradition in the 20th century, is an important poet in Turkish cultural life who blends traditional and modern values. The main objective of the research is to examine Âşık Veysel's comprehensive works found in the TRT archives in terms of both content and structure and to present the uniqueness of the artist's performance style through a scientific portrait. In the study, the content and musical elements of Âşık Veysel's works found in the TRT archives were examined according to a qualitative research design. The works analysed in the research show that Âşık Veysel used his modes not only technically but also as semantic tools that strengthened his narrative. The findings reveal that the poet's personal interpretation of melodic structures adds a new dimension to discussions of originality in folk music performance. These structural characteristics document the functional transformation of modes in Turkish folk music and reinforce Veysel's position in music history with theoretical depth. In his musical portrait, Veysel has reimagined traditional forms—the rules of makam and usul—as tools for conveying human emotions (longing, sorrow, unity). In light of the data presented in this study, it can be argued that Âşık Veysel’s musical portrait is not merely a continuation of the local performance practices inherent to the Sivas-Emlek region. Rather, it represents the most comprehensive modern cultural reflection of Anatolian wisdom , the foundations of which were laid by Yunus Emre. In this context, Veysel is not a figure who simply preserved tradition through imitation; by sealing the earth, nature, and social values into the strings of his saz, he elevated Anatolia's millennial oral cultural memory from a local minstrelsy tradition to a universal philosophy of humanity. Thus, he stands as a true 'contemporary Yunus,' constructing an unshakable cultural identity within the literature of Turkish folk music.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• TRT archive
• musical portrait

Âşık Veysel’in TRT Arşivindeki Müzikal Portresi

Öz

Âşıklık geleneği, Anadolu’nun kültürel belleğini söz ve müzikle taşıyan kadim bir kurumdur. Bu geleneğin 20. yüzyıldaki en müstesna temsilcilerinden biri olan Âşık Veysel Şatıroğlu geleneksel ile modern değerleri harmanlayan Türk kültür hayatında önemli bir ozandır. Araştırmanın temel amacı, TRT arşivlerinde yer alan Âşık Veysel’in geniş külliyatının hem içeriksel hem de yapısal açılardan incelenerek, sanatçının icra üslubunun özgünlüğünü bilimsel bir portre ile sergilemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada Âşık Veysel’in TRT arşivlerinde yer alan eserlerinin içeriksel ve müzikal unsurlarının nitel araştırma desenine göre incelenmiştir. Araştırma sonucu analiz edilen eserler göstermektedir ki; Âşık Veysel, makamları sadece teknik olarak değil, anlatısını güçlendiren semantik birer araç olarak kullanmıştır. Elde edilen bulgular, ozanın melodik yapılar üzerindeki kişisel tasarrufunun, halk müziği icrasındaki özgünlük tartışmalarına yeni bir boyut kazandırdığını göstermektedir. Bu yapısal özellikler, makamların Türk halk müziğindeki işlevsel dönüşümünü belgelemekte ve Veysel’in müzik tarihindeki konumunu kuramsal bir derinlikle pekiştirmektedir. Âşık Veysel, müzikal portresinde geleneksel kalıpları; makam ve usul kurallarını insani duyguların (hasret, hüzün, birlik) aktarımı için birer araç olarak yeniden yapılandırmıştır. Bu çalışmada ortaya konan veriler ışığında; Âşık Veysel’in müzikal portresi, sadece Sivas-Emlek yöresine ait yerel bir icra pratiğinin devamı değil; temelleri Yunus Emre ile atılan Anadolu irfanının modern çağdaki en kapsamlı kültürel yansıması olarak görülmektedir. Bu bağlamda Veysel, geleneği sadece taklit ederek bugüne taşıyan bir figür değil; toprağı, tabiatı ve toplumsal değerleri sazının tellerine mühürleyerek, Anadolu’nun bin yıllık sözlü kültür belleğinin yerel bir ozanlık geleneği ile evrensel bir insanlık felsefesine taşımış ve Türk halk müziği literatüründe sarsılmaz bir kültürel kimlik inşa eden gerçek bir çağdaş Yunus’tur.

Anahtar Kelimeler

• Âşık Veysel
• TRT arşivi
• müzikal portre

Kaynakça

1. Alptekin, A. B. (2007). Türk halk şiirinde usta-çırak ilişkisi. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (24), 35-52. google scholar
2. Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (13. bs.). Pegem Akademi. google scholar
3. Bars, M.E (2023). Âşık Veysel’in âşık tarzı şiir geleneğini temsil gücü, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature], Âşık Veysel Hatırasına Gelenek ve Edebiyat Özel Sayısı, Ekim 2023, s. 146-167. google scholar
4. Benli, Y. (2023). Bağlama icrasında tını estetiği: kuramsal temeller, estetik analiz kodlar ve öğretimsel ilkelerin belirlenmesi. Rast Musicology Journal, 11(1), 31-54. https://doi.org/10.12975/rastmd.20231112 google scholar
5. Benli, Y. (2025). Bağlamada bozuk düzeninde üç temel karar pozisyonunun tasnifi ve “La” karar nota yazım sistemi ile eşleştirilmesi. Konservatoryum - Conservatorium, 12(2), 578–599. google scholar
6. Baysal, B. (2024, Mart 21-23 ). Farklı dönem aynı perspektif: Mevlâna ve Âşık Veysel’in eserlerinde müşterek unsurlar [Bildiri Sunumu]. I. Uluslararası Bilim, Sanat ve Toplumda Âşıklık Geleneği Sempozyumu. Ankara. https://www.mgu.edu.tr/wp-content/uploads/2025/09/1.-Uluslararasi-Bilim-Sanat-ve-Toplumda-Asiklik-Gelenegi-Asik-Veysel-Sempozyumu-Tam-Metin-Bildiri-Kitabi.pdf google scholar
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. google scholar
8. Bulut, M. H. (2013). Âşık Veysel’in müziksel yeteneği. Turkish Studies, 8 (9), 17-25. google scholar

9. Bunsuz, H. (2023). Âşık Veysel’in şiirlerinde toplumsal değişme. Hikmet. Akademik Edebiyat Dergisi. 9, 191-212. https://doi.org/10.28981/hikmet.1304038. google scholar
10. Coşkun Elçi, Armağan. “Yetiştiği Ortam ve Yetiştiren Unsurlar Işığında Müzik Yönü ile Âşık Veysel”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 51 (2009), 189-209. google scholar
11. Çavdaroğlu, E. (2018). Bağlama icrasında tavırlar ve üsluplar. Pan Yayıncılık. google scholar
12. Çiğdem der ki ben elayım. (2026, 12 Ocak). Erişim adresi: https://nota.trt.net.tr/NotaArsiviKutuphanesi/cigdem-der-ki-ben-elayim google scholar
13. Coşkun, H. (2020). Âşık Veysel’in türkülerinde alevi ve bektâşî kültürünün izleri”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 96, 513-530. https://izlik.org/JA38RE93UJ. google scholar
14. Duygulu, M. (2014). Türk halk müziği sözlüğü. Pan google scholar
15. Günay, U. (1993). Âşık Veysel ve aşık tarzı şiir geleneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(1). https://izlik.org/JA65FR49BT google scholar
16. Işık, C., & Öktem, N. (2012). Anadolu âşıklık geleneği ve Âşık Veysel. Derin Yayınları. google scholar
17. Kaya, D. (2004). Âşık Veysel. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. google scholar
18. Kaya, D. (2011). Emlek yöresinde âşıklık geleneği. Sivas Valiliği Yayınları. google scholar
19. Kurt, N. (2021, 16-18 Nisan). Âşık Veysel’in beslendiği kaynaklar: Emlek yöresi edebiyat ve müzik kültürü [Sempozyum bildirisi sunumu] , Motif Vakfı Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu II, 103-112. Asik_Veyseli_Besleyen_Kaynaklar_Emlek_Yo-1.pdf google scholar
20. Kömürcü, İ. (2025). Toplumsal bellek inşası ve sürdürülmesinde Âşık Veysel’in rolü. Folklor/edebiyat – Folklore & literature, 31(2)-122. google scholar
21. Merriam, S. B., & Tisdell, E.J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass. google scholar
22. Özdek, A. (2022). Anadolu müziğini doğru anlamak ve aktarmak üzerine bir örnek: “Uzun ince bir yoldayım”. Anadolu Müzik Kültürleri Dergisi, (1), 86-113. google scholar
23. Şimşek, E. (2016). Âşık Veysel’in âşıklık geleneğindeki yeri üzerine bir değerlendirme. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 9, 117-126. google scholar
24. Tikdemir, H. (2023). Âşık Veysel’in şiirlerinde dinî tasavvufi bir unsur olarak toprak. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 349-362. google scholar
25. TRT Müzik Dairesi Nota Kütüphanesi. Türk Halk Müziği Repertuarı. Erişim tarihi Ocak 12, 2026, https://nota.trt.net.tr/Nota-Kutuphanesi google scholar
26. TRT Müzik Dairesi Nota Kütüphanesi. Türk Halk Müziği Repertuarı. Erişim tarihi Ocak 12, 2026, https://nota.trt.net.tr/NotaArsiviKutuphanesi/cigdem-der-ki-ben-elayim google scholar
27. TRT Müzik Dairesi Nota Kütüphanesi. Türk Halk Müziği Repertuarı. Erişim tarihi Ocak 12, 2026, https://nota.trt.net.tr/NotaArsiviKutuphanesi/dunyada-tukenmez-murat-var-imis google scholar
28. TRT Müzik Dairesi Nota Kütüphanesi. Türk Halk Müziği Repertuarı. Erişim tarihi Ocak 12, 2026, https://nota.trt.net.tr/NotaArsiviKutuphanesi/uzun-ince-bir-yoldayim google scholar
29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8.bs.). Seçkin google scholar