The Mulberry Symbol and the Lyrics-Melody Relationship in Turkish Folk Music

Öz

This study examines the use of the mulberry symbol in Turkish folk music within the context of folk song lyrics and melodic structure. In Turkish folk culture, elements of nature function as important symbolic components in the expression of emotions and social experiences. The study was conducted within the framework of a qualitative research approach based on document analysis, and the data were evaluated through thematic analysis. A total of 42 folk songs containing references to the mulberry symbol were analyzed in terms of regional distribution, makam structures, vocal range, meter patterns, and lyrical content. The findings indicate that the mulberry symbol is predominantly associated with themes of love and affection (85%), while also appearing in themes such as separation, reproach, homesickness, and praise. The mulberry was found to function not only as a natural element but also as a symbolic expression representing silence, waiting, emotional intensity, and transience. From a musical perspective, Uşşak and Hüseyni makam structures, as well as the 9/8 meter pattern, were found to be prominent. As a result, the mulberry emerges as a symbolic element that strengthens emotional expression through the unity of lyrics and melody in Turkish folk music.

Anahtar Kelimeler

• Mulberry symbol
• Folk song lyrics
• Turkish folk music

Türk Halk Müziğinde Dut Sembolü ve Söz-Ezgi İlişkisi

Öz

Bu çalışma, Türk halk müziğinde dut sembolünün türkü sözleri ve ezgisel yapı içindeki kullanım biçimlerini incelemektedir. Türk halk kültüründe doğa unsurları, duyguların ve toplumsal deneyimlerin aktarımında önemli sembolik işlevler taşımaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesine dayalı olarak yürütülmüş; veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında sözlerinde dut sembolü bulunan toplam 42 türkü incelenmiş; türküler yöresel dağılım, makam dizileri, ses genişliği, ölçü yapıları ve söz içerikleri bakımından değerlendirilmiştir. Bulgular, dut sembolünün büyük ölçüde aşk ve sevda temalarıyla ilişkili olarak kullanıldığını (%85), ayrıca ayrılık, sitem, gurbet ve güzelleme gibi temalar içinde de yer aldığını göstermektedir. Dutun türkü sözlerinde yalnızca bir doğa unsuru olarak değil; suskunluk, bekleyiş, içe dönüklük ve geçicilik gibi anlamları taşıyan sembolik bir unsur olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Ezgisel açıdan Uşşak ve Hüseyni makam dizilerinin, ölçü yapılarında ise 9/8’lik usûlün öne çıktığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak dutun, Türk halk müziğinde söz ve ezgi birlikteliği içinde anlatımı güçlendiren sembolik bir unsur olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dut sembolü
• Türkü sözleri
• Türk halk müziği

Kaynakça

1. Arslan, S. (2014). Türk kültüründe ağaç kültü ve hayat ağacı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 59–71. google scholar
2. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. google scholar
3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. google scholar
4. Cam, O. (2024). Tunceli ilinin coğrafi işaretli ürün potansiyeli değerlendirmesi. Hafıza, 6(1), 1–19. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1389036 google scholar
5. Cochran, W. (1888). Pen and pencil in Asia Minor or notes from the Levant. Scribner and Welford. google scholar
6. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd ed.). Sage Publications. google scholar
7. Dağ, Ü. (2021). Türk ve İskandinav mitolojisinde ağaç sembolizmi. Millî Folklor, 33(132), 63–74. google scholar
8. Duran, H. (2007). Velayetname. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. google scholar

9. Duran, H., & Gümüşoğlu, D. (2010). Hünkâr Hacı Bektaş Velî Velayetnamesi. Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Merkezi Yayınları. google scholar
10. Ercişli, S., & Orhan, E. (2007). Chemical composition of white (Morus alba), red (Morus rubra L.) and black (Morus nigra L.) mulberry fruits. Food Chemistry, 103(4), 1380–1384. google scholar
11. Erdem, S., & Karadeniz, T. (2016). Türkiye’de dut (Morus spp.) yetiştiriciliği. Bahçe, 45(Özel Sayı 1), 758–761. google scholar
12. Ergun, P. (2004). Türk kültüründe ağaç kültü. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. google scholar
13. Gök, S., & Yeşildal, Ü. Y. (2022). Hayvan sembolizminin Türk halk müziğine yansımaları: Baykuş örneği. Rast Müzikoloji Dergisi, 10(4), 531–557. google scholar
14. Gürsoy, Ü. (2013). Türk kültüründe ağaç kültü ve dut ağacı. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 61, 43–54. google scholar
15. Önal, M. (2024). Kozaya yolculuk: William Cochran’ın gözüyle dut ağacı ve ipek böceğinin serüveni. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 250–279. google scholar
16. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications. google scholar
17. Tanyu, H. (1988). Ağaç. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 1). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. google scholar
18. Tian, M., Wang, Y., Lu, A., Zhang, Q., Li, X., Zhang, N., Zhang, J., & Wang, S. (2022). From metabolomic analysis to quality assessment and biosynthetic insight in traditional Chinese medicine: Mulberry tree as a case study. Phytochemical Analysis, 33(4), 644–653. https://doi.org/10.1002/pca.3117 google scholar
19. Vural, F. G., & Vural, T. (2012). Niğde kültürünün sesi: Niğde türküleri. I. Uluslararası Niğde Dil, Kültür ve Tarih Sempozyumu Bildirileri, Niğde. google scholar
20. Xia, Y., Tan, Z., Wang, L., & Xin, N. (2013). Research progress of edible Chinese medicine mulberry. Medicinal Plant, 4(11–12), 55–60. google scholar
21. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık. google scholar
22. Yılmaz, D. (2012). Protohistorik dönemde Anadolu’da hayat ağacı motifi. III. Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu Bildirileri, Antalya. google scholar
23. Web Kaynakları google scholar
24. TRT Türk Halk Müziği Nota Arşivi. (t.y.). Repertükül. https://www.repertukul.com/ google scholar