A Comparative Analysis of the Piano Works of Stefan Elmas and Dikran Çuhacıyan

Öz

This study examines the process by which Western classical music developed and became established in the Ottoman Empire throughout the nineteenth century and, within this framework, presents a comparative analysis of the piano repertoires of two prominent composers, Stefan Elmas and Dikran Çuhacıyan. In parallel with the modernization initiatives started during the reign of Mahmud II, Western music acquired an institutional character within the imperial court, and new musical concepts were introduced into Ottoman musical life through specialists invited from Europe. During this period, Levantines, Greeks, and other non-Muslim communities increased the visibility of Western music in urban life, particularly in cities such as Istanbul, Izmir, and Thessaloniki, through concert activities and institutional initiatives. Raised in a multicultural musical environment, Stefan Elmas and Dikran Çuhacıyan contributed to Ottoman musical life through different approaches. Stefan Elmas continued his musical education predominantly in Europe and shaped his compositional style largely in accordance with the Western tradition. Dikran Çuhacıyan, on the other hand, was among the first composers in the Ottoman realm to combine Western forms with local musical elements in his works.

In this study, Stefan Elmas’s Nocturne No. 4 and Sonata No. 1 and Dikran Çuhacıyan’s piano works titled Fantaisie Orientale No. 1 and Impromptu are examined in detail in terms of melodic structure, harmonic language, and rhythmic characteristics. The findings reveal that the composers’ educational backgrounds and the cultural contexts in which they were situated played a decisive role in shaping their modes of musical expression. This study aims to evaluate the contributions of minority-origin composers active it in the Ottoman Empire to the classical music and piano literature within a historical and musicological framework.

Anahtar Kelimeler

• Dikran Çuhacıyan
• Stefan Elmas
• East–West musical interaction

Stefan Elmas ve Dikran Çuhacıyan’ın Piyano Eserleri Üzerine Karşılaştırmalı Analiz

Öz

Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. yüzyıl boyunca Batı klasik müziğinin yaygınlaşma sürecini ve bu bağlamda öne çıkan iki önemli besteci olan Stefan Elmas ile Dikran Çuhacıyan’ın piyano repertuvarını karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele almaktadır. II. Mahmud döneminde başlatılan modernleşme girişimleri doğrultusunda, Batı müziği saray çevresinde kurumsal bir nitelik kazanmış; Avrupa’dan davet edilen müzik uzmanları aracılığıyla yeni müzik anlayışı Osmanlı müzik yaşamına dahil edilmiştir. Bu süreçte Levantenler, Rumlar ve diğer gayrimüslim topluluklar, özellikle İstanbul, İzmir ve Selanik gibi şehirlerde yürüttükleri konser faaliyetleri ve kurumsal girişimler yoluyla Batı müziğinin kent yaşamındaki görünürlüğünü artırmışlardır.

Çokkültürlü bir müzikal ortam içinde yetişen Stefan Elmas ve Dikran Çuhacıyan, Osmanlı müzik yaşamına farklı yöntemlerle katkı sunmuşlardır. Stefan Elmas, müzik eğitimini ağırlıklı olarak Avrupa’da sürdürmüş ve bestecilik üslubunu büyük ölçüde Batı geleneği doğrultusunda biçimlendirmiştir. Dikran Çuhacıyan ise Osmanlı coğrafyasında ürettiği eserlerde Batı formlarını yerel müzik unsurlarıyla bir araya getiren ilk bestecilerden olmuştur. Bu araştırmada, Stefan Elmas’ın Nocturne No. 4 ve Sonata No. 1 eserleri ile Dikran Çuhacıyan’ın Fantasie Orientale No. 1 ve Impromptu başlıklı piyano eserleri, melodik yapı, armonik dil ve ritmik bakımından ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, bestecilerin eğitim süreçleri ve içinde bulundukları kültürel bağlamların, onların müzikal anlatım biçimlerinin oluşumunda belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Osmanlı’da faaliyet göstermiş azınlık kökenli bestecilerin klasik müzik ve piyano literatürüne sağladıkları katkıları tarihsel ve müzikolojik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dikran Çuhacıyan
• Stefan Elmas
• Doğu-Batı müziği etkileşimi

Kaynakça

1. Alimdar, S. (2016). Osmanlı’da Batı müziği. İş Bankası Kültür Yayınları. google scholar
2. Aracı, E. (2006). Donizetti Paşa: Osmanlı sarayının İtalyan maestrosu. Yapı Kredi Yayınları. google scholar
3. Armenian National Music. (2022). Stephan Elmas. https://anmmedia.am/en/musician/stephan-elmas/119 google scholar
4. Avcan, A. R. (2024). İzmir’in unutulan sanatçıları 32 – Stéphan Elmas. https://kentstratejileri.com/2024/02/22/izmirin-unutulan-sanatcilari-32-stephan-elmas-elmasyan/ google scholar
5. Duchesne-Guillemin, M. (1981). Music in ancient Mesopotamia. Iraq, 43, 287–302. google scholar
6. Dumbrill, R. (2019). Ancient Near Eastern music theory. Brill. google scholar
7. Djemil Arif Bey. (t.y.). Reveries: Mélodie pour violoncelle avec accompagnement de piano Constantinople. İlhan Baran Özel Arşivi. google scholar
8. Elmas, S. (2007). Piano Sonata No. 1.Fondation Elmas. IMSLP. google scholar

9. Elmas, S. (2007). Nocturne No. 1 Fondation Elmas. IMSLP. google scholar
10. Encyclopaedia Britannica. (n.d.). Nocturne. https://www.britannica.com/art/nocturne-musi google scholar
11. Grand Piano Records. (2023). Elmas, Stephan (1862–1937): Complete piano works. https://grandpianorecords.com/Album/AlbumDetails/GP914 google scholar
12. Güdek, B., & Kılıç, A. (2016). Muzıka-yı Hümâyun’dan günümüze. The Journal of Academic Social Science Studies, 47, 89–102. google scholar
13. Hussein, A. A. E. M. (2021). The performing techniques of the piano nocturne of Stephan Elmas. Journal of Research in the Fields of Specific Education, 7(33), 1695–1748. google scholar
14. Hyperion Records. (2023). Elmas, Stéphan (1862–1937) – Composer. https://www.hyperion-records.co.uk/c.asp?c=C6928 google scholar
15. Institute de Musique de Paris. (n.d.). Alfred Cortot et la tradition pianistique française. https://institutdemusiquedeparis.com/alfred-cortot-et-la-tradition-pianistique-francaise/ google scholar
16. İbret. (1872). İbret. google scholar
17. Karadağlı, Ö. (2003). Türkiye’ye müzikli sahne sanatlarının girişi: Dikran Çuhacıyan öncesi ve sonrası [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi] google scholar
18. Karlıbel, A. (2002). An album of Turkish history for piano [Album]. Kalan. google scholar
19. Naxos Records. (n.d.). GP914r.pdf. https://www.naxos.com/SharedFiles/pdf/rear/GP914r.pdf google scholar
20. Poulos, P. C. (2019). Spaces of intercommunal musical relations in Ottoman Istanbul. Yıllık: Annual of Istanbul Studies, 1, 181–189. google scholar
21. Rosen, C. (1988). The classical style: Haydn, Mozart, Beethoven. W. W. Norton & Company. google scholar
22. Say, A. (2005). Müzik ansiklopedisi. Müzik Ansiklopedisi Yayınları. google scholar
23. Signell, K. L. (1977). Makams in Turkish classical music. The Middle East Studies Journal, 13(1), 45–67. google scholar
24. Şengül, M. B. (2023). Müzik üzerinden bir Doğu-Batı okuması: Sinekli Bakkal romanı. Edebî Eleştiri Dergisi, 7(2), 293–307. google scholar
25. Taşpınar, A. (2011). Identity and Ottoman Empire: A musical synthesis at the crossroads of the East and the West [Doctoral dissertation, University of California, Los Angeles]. google scholar
26. Taşpınar Gatenyo, A. (2024). Keys for unity [Album]. Movimento Classical. google scholar
27. Taşpınar Gatenyo, A., & Winter, R. (2024). Osmanlı’nın doğu ve batı arasındaki müzikal yapısı. Sahne ve Müzik Eğitim-Araştırma e-Dergisi, 10 (19), 20–47. https://dergipark.org.tr/tr/pub/smead/issue/86245/1519382 google scholar
28. Tchouhadjian, D. (2005). Works for piano (H. Avakian, Ed.) https://pubhtml5.com/aawx/oimh/Dikran_Tchouhadjian_-_Works_for_Piano/26 google scholar
29. Tinal, M., & Arslan, B. (2018). A portrait in the search for the musical path of modernity in the nineteenth century Ottoman Empire: Dikran Çuhacıyan. The Journal of International Social Research, 11(60). https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/a-portrait-in-the-search-for-the-musical-path-of-modernity-in-the-19th-centuryottoman-empire-dikran-uhaciyan.pdf google scholar
30. Tracy, P. (2021). Ottoman music: Cultural evolution and the problems of musical mythmaking. Early Music Seattle. https://earlymusicseattle.org/ottoman-music-cultural-evolution-and-the-problems-of-musical-mythmaking/ google scholar
31. Tuğlacı, P. (1986). Mehterhane’den bandoya. Cem Yayın Evi. google scholar