Cultivating Performative Presence Through Somatic Practices

Öz

This study examines the concept of actor presence through the lens of somatic practice, aiming to offer a theoretical response to the growing need for bodily expression in contemporary theatre. The central question is how Qigong, Skinner Releasing Technique, and somatic improvisation may function as pathways toward this state of presence. Drawing on a qualitative literature review, sources related to theatre theory, performance studies, and somatic practices are comparatively analyzed. The study explores the shifting position of the body in theatre history, theories of presence developed by Fischer-Lichte, Lehmann, and Phelan, and the training approaches of Grotowski, Brook, and Barba, before examining the three somatic methods in detail. The findings reveal that all three methods share strong conceptual connections with performance-based theories of presence. Qigong is identified as awakening and intensifying inner energy; Skinner Releasing Technique as dissolving bodily and mental patterns to cultivate permeability; and somatic based improvisation as channeling this energy into relational stage experience. It is proposed that these three methods may form a mutually reinforcing training matrix, and that their systematic integration into actor training could offer valuable contributions to both individual performer development and the field at large.

Anahtar Kelimeler

• Actor’s presence
• somatic approach
• actor’s training

SOSomatik Pratikler Aracılığıyla Performatif Mevcudiyetin İnşası

Öz

Bu çalışma, oyuncunun sahnedeki mevcudiyetini somatik yaklaşım ekseninde ele alarak günümüz tiyatrosundaki bedensel varoluş ihtiyacına kuramsal bir yanıt sunmayı hedeflemektedir. Qigong, Skinner Releasing Tekniği ve somatik yaklaşımlı doğaçlamanın bu mevcudiyet haline ulaşmada nasıl işlev görebileceği sorusu, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Nitel bir literatür taramasına dayanan araştırmada tiyatro kuramı, performans çalışmaları ve somatik pratiklere ilişkin kaynaklar karşılaştırmalı bir perspektiften değerlendirilmiştir. Çalışma; tiyatro tarihinde bedenin dönüşen konumunu, Fischer-Lichte, Lehmann ve Phelan gibi kuramcıların mevcudiyet anlayışlarını ve Grotowski, Brook ile Barba’nın eğitim pratiklerini inceledikten sonra üç somatik yöntemi ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Elde edilen bulgular, her üç yöntemin de performans kuramındaki mevcudiyet kavramıyla güçlü kavramsal bağlar kurduğunu ortaya koymaktadır. Qigong’un içsel enerjiyi uyandırma ve yoğunlaştırma, Skinner Releasing Tekniği’nin bedensel-zihinsel kalıpları çözerek geçirgenlik yaratma, somatik doğaçlamanın ise bu birikimi ilişkisel bir sahne deneyimine dönüştürme kapasitesi taşıdığı görülmüştür. Bu üç yöntemin birbirini besleyen ve tamamlayan bir eğitim matrisi oluşturabileceği ileri sürülmekte; oyunculuk eğitiminde somatik çalışmalara sistematik biçimde yer verilmesinin hem oyuncunun gelişimine hem de alana katkı sunabileceği değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Oyuncu mevcudiyeti
• somatik yaklaşım
• oyunculuk eğitimi

Kaynakça

1. Artaud, A. (1958). The theater and its double (M. C. Richards, Çev.). Grove Press. google scholar
2. Barba, E. (1986). Beyond the floating islands. PAJ Publications. google scholar
3. Barba, E., Dasgupta, G., Fersen, A. ve Marranca, B. (1984). Anthropology and theatre: Interviews. Performing Arts Journal, 8(3), 7–27. https://www.jstor.org/stable/3245480 google scholar
4. Barba, E. ve Savarese, N. (2017). Oyuncunun gizli sanatı: Tiyatro antropolojisi sözlüğü (A. Candan, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 2014 yılında yayımlanmıştır.) google scholar
5. Benedetti, J. (2023). Stanislavski ve oyuncu (G. Güven, İ. Ergün, M. Çankaya ve Ö. Eren, Çev.). bgst Yayınları. (Orijinal eser 1998 yılında yayımlanmıştır.) google scholar
6. Brodie, J. A. ve Lobel, E. E. (2012). Dance and somatics: Mind-body principles of teaching and performing. McFarland. google scholar
7. Brook, P. (1989). The shifting point: Forty years of theatrical exploration, 1946–1987. Methuen Drama. (Orijinal eser 1987 yılında yayımlanmıştır.) google scholar
8. Brook, P. (1998). Threads of time: Recollections. Counterpoint. google scholar

9. Brook, P. (2010). Boş mekân (Ü. İnce, Çev.). Hayalbaz Kitaplığı. google scholar
10. Carlson, M. (2018). Performance: A critical introduction (3. bs.). Routledge. google scholar
11. Clippinger, D. W. (2016). Cultivating qi: The root of energy, vitality, and spirit. Singing Dragon. google scholar
12. Cranfill, M. (2020). Module 1: Qigong fundamentals training workbook. YOQI Productions. google scholar
13. Dean, S. E. (2021). A journey towards poetic materiality. M. Emslie (Ed.), Skinner releasing technique: A movement and dance practice içinde (ss. 160–176). Triarchy Press. google scholar
14. Emslie, M. (2021). Introduction. M. Emslie (Ed.), Skinner releasing technique: A movement and dance practice içinde (ss. 1–16). Triarchy Press. google scholar
15. Ergün, S. (2013). Çağdaş doğaçlama. Mitos Boyut Yayınları. google scholar
16. Feldenkrais, M. (1972). Awareness through movement. Harper & Row. google scholar
17. Feng, T. (2017). 5 element qigong. White Tiger Qigong. google scholar
18. Fischer-Lichte, E. (2016). Performatif estetik (T. Acil, Çev.). Ayrıntı Yayınları. google scholar
19. Foster, S. L. (2003). Improvisation in dance and mind. A. C. Albright ve D. Gere (Ed.), Taken by surprise: A dance improvisation reader içinde (ss. 3–12). Wesleyan University Press. google scholar
20. Goffman, E. (1956). The presentation of self in everyday life. University of Edinburgh Social Sciences Research Centre. google scholar
21. Grotowski, J. (2002). Towards a poor theatre (E. Barba, Ed.). Routledge. (Orijinal eser 1968 yılında yayımlanmıştır.) google scholar
22. Hudson, P. (2021). Beyond technique. M. Emslie (Ed.), Skinner releasing technique: A movement and dance practice içinde (ss. 63–80). Triarchy Press. google scholar
23. Leach, J. ve Stevens, C. J. (2020). Relational creativity and improvisation in contemporary dance. Interdisciplinary Science Reviews, 45(1), 95–116. https://doi.org/10.1080/03080188.2020.1712541 google scholar
24. Lehmann, H.-T. (2006). Postdramatic theatre (K. Jürs-Munby, Çev.). Routledge. google scholar
25. Marshall, L. ve Williams, D. (2000). Peter Brook: Transparency and the invisible network. A. google scholar
26. Hodge (Ed.), Twentieth century actor training içinde (ss. 174–190). Routledge. google scholar
27. Metcalf, S. (2021). How to disappear completely. M. Emslie (Ed.), Skinner releasing technique: A movement and dance practice içinde (ss. 17–30). Triarchy Press. google scholar
28. Meyerhold, V. (2014). Tiyatro üzerine (T. Kanbur, Çev.). Agora Kitaplığı. (Orijinal eser 1969 yılında yayımlanmıştır.) google scholar
29. Monroe, W. I. (2021). Principles in practice. M. Emslie (Ed.), Skinner releasing technique: A movement and dance practice içinde (ss. 108–119). Triarchy Press. google scholar
30. Nutku, Ö. (2011). Dünya tiyatrosu tarihi (Cilt 1: Başlangıcından 19. yüzyıla kadar). Mitos-Boyut Yayınları. google scholar
31. Phelan, P. (1993). Unmarked: The politics of performance. Routledge. google scholar
32. Plastique. (t.y.). Merriam-Webster Dictionary içinde. Erişim tarihi: 12 Mart 2026, https://www.merriam-webster.com/dictionary/plastique google scholar
33. Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. University of Pennsylvania Press. google scholar
34. Tufnell, M. ve Crickmay, C. (2001). Body, space, image: Notes towards improvisation and performance. Dance Books. google scholar
35. Tufnell, M. ve Crickmay, C. (2004). A widening field: Journeys in body and imagination. Dance Books. google scholar
36. Watson, I. (2000). Training with Eugenio Barba: Acting principles, the pre-expressive and “personal temperature”. A. Hodge (Ed.), Twentieth century actor training içinde (ss. 209–223). Routledge. google scholar
37. Wolford, L. (2000). Grotowski’s vision of the actor: The search for contact. A. Hodge (Ed.), Twentieth century actor training içinde (ss. 191–208). Routledge. google scholar
38. Worrall, N. (1973). Meyerhold’s production of The magnificent cuckold. The Drama Review: TDR, 17(1), 14–34. https://doi.org/10.2307/1144789 google scholar
39. Zaporah, R. (1995). Action theater: The improvisation of presence. North Atlantic Books. google scholar
40. Zaporah, R. (2003). A body with a mind on its own. A. C. Albright ve D. Gere (Ed.), Taken by surprise: A dance improvisation reader içinde (ss. 21–24). Wesleyan University Press. google scholar