NAZİ ALMANYASI’NDA VE SAVAŞ SONRASINDA ÇOCUK OLMAK SEÇİLİ ÖYKÜLERDEKİ ÇOCUK KARAKTERLERİN DÖNEM EDEBİYATI BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI ÇÖZÜMLEMESİ

İnsanlık tarihine bakıldığında savaşlar, hem sebepleri hem de sonuçları bakımından toplumları derinden etkileyen en uzun süreli ve kalıcı olaylardan biridir. İnsanın hayatında silinmez izler bırakan savaşlar ve onu izleyen dönemlerin yarattığı yıkım, insanın kendini ifade etme arzusuyla birleşerek çeşitli sanat eserlerine konu olmuştur. Birçok alanda olduğu gibi edebiyata yansıyan savaş olgusu, Almanya düşünüldüğünde özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında yazılan eserlerde yaygın olarak görülmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya, ekonomik, sosyal ve siyasal anlamda değişime uğramış, bu değişimler edebiyatta biçim ve içeriği etkilemiştir. Yeni bir edebi tür olarak ortaya çıkan ‘‘Alman Kısa Öykü’’ (Kurzgeschichte) türü ile dönemin sosyo-politik durumu konu edinilmiş, yazarlar savaşın anlamsızlığını, etkilerini ve neden olduğu maddi ve manevi yıkımı bu edebi türde eserler vererek işlemişlerdir. Savaşın etkisinin en çok, savaş döneminde yaşanan vahşeti anlamlandıramayan ve yaşama şansı ellerinden alınmış olan çocuklar üzerinde olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Savaş sonrası Alman Kısa Öykülerinde çocuk karakterlerin sıkça yer alması, bilinçli bir kullanımı gösterir niteliktedir. Çalışmanın bel kemiğini oluşturan bu düşünce, Heinrich Böll’ün Dayım Fred ve Wolfdietrich Schnurre’nin Jenö Arkadaşımdı (Jenö war mein Ferund) adlı öykülerinde yer alan çocuk karakterlerin, dönemin özellikleri bağlamında karşılaştırmalı çözümlemesi yapılarak ortaya konulmak istenmiştir. Bu nedenle çalışmanın amacı, dönemin sosyo-politik tutumu göz önünde bulundurularak seçili iki Kısa Öykü örneğine çocuk karakterler üzerinden yorum getirmek ve İkinci Dünya Savaşı’nın etkilerini çocuk gözünden ortaya koymaktır. Çalışmada Yorumsama (Hermeneutik) ve Alımlama Estetiği (Rezeptionsaesthetik) yöntemleri doğrultusunda bir çözümleme yoluna gidilmiştir. Çözümleme sonucunda her iki öyküde de savaşın acımasızlığının çocuk karakterler kullanılarak tüm şeffaflığıyla ele alındığı ve evrensel değerlerden bahsedilerek öykülerin Weltliteratur (Dünya Edebiyatı) kavramına dâhil edildiği gözlemlenmiştir. Böylelikle Kısa Öykülerde çocuk karakterlerin kullanılmasının dünyada kalıcılığı sağladığı ve her insanın içindeki saflığa ulaşılmaya çalışıldığı düşünülmüştür. Bu sayede okurun geçmiş ile bugün arasında bir çıkarım yaptırılarak, savaş döneminde yaşanmış tüm gerçekleri yeniden düşünebilme zeminine çekildiği ileri sürülebilir.