HERMANN HESSE’NİN ‘‘DEMIAN’’ ADLI ESERİNE DÜALİST YAKLAŞIM

Alman yazınında Romantizmin ihtişamlı ordusunun son şövalyesi olarak bilinen Hermann Hesse’nin (1877-1962) eserlerinde ve yaşamında öne çıkan en etkili faktörlerden biri, kutupluluk ilkesidir. Bu ilke, Hesse’nin dünya görüşüne hakim olmakla birlikte edebi eserleri üzerinde de önemli bir etkiye sahiptir. Çalışmamız, Hesse’nin kutupluluk ilkesini ve bunun ‘‘Demian’’ adlı eserine yansımasını ele almaktadır. Bir oluşum öyküsü özelliği taşıyan ve belli yılların psikoanalitik metodlarla yapılan bir muhasebesi olan bu eser, edebiyat dünyasında büyük yankı uyandırmış, Alman gençliği arasında adeta kutsal kitap haline gelmiştir. Yeni bir ideal gerçekleştirmek amacıyla dinin ve ahlakın geleneksel değerlerinden ayrılıp kişisel bir ahlak anlayışı geliştirmek isteyen Hesse, Hristiyanlık anlayışı sebebiyle bu dünyanın ve öbür dünyanın düalizminde kalmıştır. Uluhiyeti hem Tanrı hem de şeytan olan ve mutlak iyi-kötünün ötesindeki bir ahlak anlayışını benimseyen Hesse, eski inancın yeni bir Tanrı’ya, yeni bir ahlak anlayışına, yeni bir insana ve yeni bir dünyaya dönüşmesini savunmaktadır. Bu düşünce, Hesse’yi büyüleyen ve tam olarak düalizmin hakim olduğu Çin felsefesindeki Taoizm dininde karşılığını bulmaktadır. Hesse’nin kutupsal dünyasında bilhassa Taoizm dinindeki kainatın aktif ve pasif prensiplerini gösteren ‘‘yin-yang’’ prensibi etkili olmuştur. Bu da hem olay örgüsü hem de karakterler aracılığıyla esere yansımıştır.