DİJİTAL ENSTALASYONLARIN SERGİLEME PERSPEKTİFİNDEN KURAMSAL VE UYGULAMALI OLARAK İRDELENMESİ

Öz

Bu çalışmada, dijital enstalasyonların sergileme pratikleri çerçevesinde kuramsal ve uygulamalı düzeyde incelenmesi amaçlanmaktadır. Sanat, teknoloji ve mekân kavramlarının kesişiminde yer alan dijital enstalasyonlar, izleyiciyle kurduğu etkileşimsel ilişki ve mekânın dönüşümüne sağladığı katkı ile çağdaş sanatın önemli ifade biçimlerinden biri hâline gelmiştir. Bu bağlamda, çalışmada öncelikle dijital enstalasyon kavramı tarihsel gelişimiyle birlikte ele alınarak ardından iç mekânda sergileme süreçleri açısından mekânın fiziksel, duyusal ve kavramsal boyutları irdelenmiştir. Literatür taramasına dayalı olarak yürütülen incelemede, küratöryel stratejiler, teknolojik altyapı, izleyici deneyimi ve mekânsal düzenlemeler gibi sergileme süreçlerini etkileyen unsurlar analiz edilmiştir. Ayrıca, dijital sanat eserlerinin sunumuna ilişkin kuramsal yaklaşımlar ile uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, dijital enstalasyonların sergilenmesine dair bütüncül bir bakış açısı sunulması ve alana katkı sağlayacak teorik bir çerçeve oluşturulması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Enstalasyon
• Dijtal Enstalasyon
• Sergileme
• Sanat
• Tasarım

THEORETICAL AND PRACTICAL ANALYSIS OF DIGITAL INSTALLATIONS FROM AN EXHIBITION PERSPECTIVE

Öz

This study aims to examine digital installations within the framework of exhibition practices at both theoretical and practical levels. Located at the intersection of art, technology, and space, digital installations have become a significant form of expression in contemporary art through their interactive relationship with the viewer and their contribution to the transformation of space. In this context, the study first examines the concept of digital installation in its historical development and then examines the physical, sensory, and conceptual dimensions of space in terms of interior exhibition processes. Based on a literature review, the study analyzes elements that influence exhibition processes, such as curatorial strategies, technological infrastructure, viewer experience, and spatial arrangements. Furthermore, theoretical approaches to the presentation of digital artworks, practical challenges, and proposed solutions are comparatively evaluated. The study aims to present a holistic perspective on the exhibition of digital installations and to establish a theoretical framework that will contribute to the field.

Anahtar Kelimeler

• Installation
• Digital Installation
• Exhibition
• Art
• Design

Kaynakça

1. Alioğlu, N. (2011). Yeni medya sanatı ve estetiği. Papatya Yayıncılık.
2. Anadol, R. (2022). Space in the mind of a machine: Immersive narratives. Architectural Design, 92(3), 28-37.
3. Bishop, C. (2012). Artificial hells: Participatory art and the politics of spectatorship. Verso.
4. Bourriaud, N. (2002). Relational aesthetics (S. Pleasance, F. Woods & M. Copeland, Trans.). Les presses du réel.
5. Chevalier, M. (2014). Magic Carpets (Büyülü Halılar) [Dijital enstalasyon]. İtalya. https://www.annamonteverdi.it/digital/miguel-chevalier-digital-artist/
6. Çınar, S., & Köse, Ö. (2021). Dijital kurulumlar ve etkileşimli mekânlar. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 14(27), 223–238.
7. Dixon, S. (2015). Digital performance: a history of new media in theater, dance, performance art, and installation. MIT press.
8. Duncan, C. (1995). Civilizing Rituals: Inside Public Art Museums, Roudledge, New York

9. Efendioğlu, Z. (2022). Arkeoloji müzelerinde etkileşim tasarımı yaklaşımları ve iç mekân sergileme tasarımı biçimlenişleri (Yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Erbay, M. (2022). Müzelerde sergileme ve sunum tekniklerinin planlaması. Beta Yayıncılık.
11. Fidan, M. E. (2023). Yeni medya sanatında “kavramsallık” üzerine bir inceleme. Journal of Arts. 6(1): 19-24, DOI: 10.31566/ arts.1971
12. Gere, C. (2008). Digital culture. Reaktion Books.
13. Grau, O. (2003). Virtual art: From illusion to immersion. MIT Press.
14. Ho, C. J. (2018). Curating digital art: A matter of interactivity and engagement. Journal of Visual Art Practice, 17(2), 123–137
15. İpek, A. R. (2019). Karma gerçeklikte çoklu mekan tasarımı (Sanatta yeterlik tezi). Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
16. Karaman, U. (2022). Sergi tasarımının dijitale doğru evrimleşen görsel öğeleri ve deneyimi (Yüksek lisans tezi). Işık Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
17. Kluszczyński, R. (2010). Strategies of interactive art. Media Art Histories, 6(1), 15–28.
18. Kuban, D. (1998). Mimarlık kavramları: Tarihsel perspektif içinde mimarlığın kuramsal sözlüğüne giriş (5. baskı, ss. 12–50). YEM Yayın.
19. Kwon, M. (2002). One Place After Another-Site-Spesific Art and Loational Identitiy, London: The Mit Press.
20. Manovich, L. (2001). The language of new media. MIT Press.
21. Moran, L. (2003). What is Installation Art, What is Series, Press of Irish Modern Art Museum
22. Özgül, E. (2018). Projeksiyon haritalama teknikleri, alanlarının incelenmesi ve bir uygulama çalışması (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
23. Paul, C. (2016). Digital art (3rd ed.). Thames & Hudson.
24. Seylan, A. & Güney, E. (2016). Tekno-kültür bağlamında yeni medya teknolojilerinin çoklu- disipliner sanatsal üretimlere tesirleri. International Journal of Interdisciplinary and Intercultural Art, (1).
25. Toptaş, R. (2022). Türkiye’de Dijital Sanat, Sanatçıları ve Eserleri Üzerine Bir Araştırma. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 3(5), 170-186
26. Tsang, K.-W. (2010). Dördüncü mühür: O gayesiz ve o ikinci defa ölmek istiyor [Dijital enstalasyon].
27. Uysal, M, A. (2009). Sanatta Mekân Algısı (Mekânla Oynamak), Sanatta Yeterlik Eseri, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
28. Yerce, N. E. (2007). Enstalasyon ve Mekân, İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
29. Yin, R. K. (2003). Case Study Research Design and Methods (3.Baskı), London: Stage Publications.
30. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Güncelleştirilmiş Geliştirilmiş 5. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2005, s. 366
31. Zencir, H. (2023). Türkiye ve dünya arkeoloji müzelerinde çağdaş sergileme modelleri üzerinden uygulamaların dijital ortamlara taşınması (Yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
32. URL 1- MoMa. (2025). https://www.moma.org/calendar/exhibitions/1724/installation_images/19256
33. URL 2- Pera Müzesi. (2025). https://www.peramuzesi.org.tr/blog/korku-ve-kiyametin-bas-dondurucu-bir-ifadesi-tsang-kin-wah/1219