CULTURAL HEGEMONY AND CULTURAL POWER: A CHRONOLOGICAL MAPPING OF THE CONCEPTUAL DISTINCTION IN COMMUNICATION AND MEDIA PROCESSES

Öz

This review article examines two concepts that are often conflated (cultural hegemony and cultural power) and analyzes how their analytical distinction is manifested in the transition from traditional to digital broadcasting. Drawing on Gramsci’s theory of cultural hegemony, the study explores its relationship with contemporary communication and media systems through a literature review conducted from both international and Turkey-specific perspectives. Tracing the transformation from twentieth-century mass media to today’s digital broadcasting ecosystem, the article evaluates the continued explanatory value of both concepts. Its primary contribution lies in clarifying the points at which cultural hegemony and cultural power diverge and assessing this distinction in the context of online streaming platforms. The findings suggest that cultural hegemony refers to a macro-social process through which power is reproduced via consent, whereas cultural power denotes the institutional, algorithmic, and symbolic mechanisms that operationalize this process. In the digital era, political-economic dynamics have intensified the role of capital, expanding the scope of cultural influence. Consequently, digital streaming platforms function both as vehicles of hegemony and as producers of distinctive forms of cultural power. At the same time, the study demonstrates that despite their theoretical differences, the boundaries between the two concepts frequently overlap in practice.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Hegemony
• Cultural Power
• Gramsci
• Online Streaming Platforms
• Algorithmic Communication
• Digital Cultural Power

KÜLTÜREL HEGEMONYA VE KÜLTÜREL İKTİDAR: KAVRAMSAL BİR AYRIMIN İLETİŞİM VE MEDYA SÜREÇLERİNDEKİ KRONOLOJİK HARİTASI

Öz

Bu makale, sıklıkla birbirinin yerine kullanılan kültürel hegemonya ve kültürel iktidar kavramlarını sistematik biçimde ele alarak aralarındaki analitik ayrımın geleneksel yayıncılıktan dijital yayıncılığa geçiş sürecindeki görünümünü incelemektedir. Çalışma, Gramsci’nin kültürel hegemonya kuramını merkeze alarak, zamanla alana yönelik kavramsallaştırmalar üzerinden günümüz iletişim ve medya ekosistemiyle etkileşimini çerçevelendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak literatür taraması seçilerek kavramların konjonktürel bir perspektifle uluslararası düzeydeki ve Türkiye özelindeki gelişimi tarihsel bir akış içinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, iletişim çalışmalarının başladığı yirminci yüzyılın ikinci çeyreğindeki kitle iletişim araçlarından bugünün dijital yayıncılık ekosistemine geçişteki dönüşüm izlenerek, söz konusu dönüşümün iki kavramın analitik değeri üzerindeki etkileri sorgulanmıştır. Çalışmanın özgün katkısı, iki kavramın birbirinden hangi eksenler üzerinden ayrıştığını ortaya koymak ve bu ayrımı çevrimiçi yayın platformları bağlamında değerlendirmektir. Bulgular, kültürel hegemonyanın iktidarın rıza yoluyla yeniden üretildiği makro-toplumsal bir süreci ifade ettiğini; kültürel iktidarın ise bu sürecin somutlaştığı kurumsal, algoritmik ve simgesel mekanizmalara işaret eden daha operasyonel bir kavram olduğunu göstermektedir. Ayrıca süreç ekonomi-politik açıdan genişleyerek sermayenin daha etkin olduğu bir alana taşınmıştır. Bu bağlamda dijital yayın platformları hem hegemonyanın taşıyıcısı hem de kültürel iktidarın özgün formlarını üreten aktörlerdir. Diğer yandan, teoride, aralarındaki nüansa karşın her iki yapının pratikteki işleyişinde çizgilerinin belirsizleşerek iç içe geçebilen bir yapıya dönüştüğü görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel Hegemonya
• Kültürel İktidar
• Gramsci
• Çevrimiçi Yayın Platformları
• Algoritmik İletişim
• Dijital Kültürel İktidar

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2016). Kültür endüstrisi ve kültür yönetimi. İletişim Yayınevi.
2. Aguiar, L., & Waldfogel, J. (2018). Netflix: Global hegemon or facilitator of frictionless digital trade? Journal of Cultural Economics, 42(3), 419–445. https://doi.org/10.1007/s10824-017-9315-z
3. Airoldi, M., & Rokka, J. (2022). Algorithmic consumer culture. Consumption Markets & Culture, 25(5), 411–428. https://doi.org/10.1080/10253866.2022.2084726
4. Althusser, L. (2014). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
5. Altıntop, M. & Bak, G. (2022). Kültürel Çalışmalar İçinde İzleyici/İzlerkitle Araştırmalarına Getirilen Eleştiriler. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 7(16), 115-133. https://doi.org/10.5281/zenodo.7442353
6. Anderson, P. (1976). The antinomies of Antonio Gramsci. New Left Review, 1(100), 5-78. https://newleftreview.org/issues/i100/articles/perry-anderson-the-antinomies-of-antonio-gramsci
7. Appadurai, A. (1990). Disjuncture and difference in the global cultural economy. Public Culture, 2(2), 1–24. https://doi.org/10.1215/08992363-2-2-1
8. Apple, M., & Apple, M.W. (2004). Ideology and Curriculum (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203487563

9. Best, S., & Kellner, D. (1991). Postmodern theory: Critical interrogations. Guilford Press.
10. Bilgin, O. (2022a, Eylül). Cumhuriyetin 100. yılında kültürel hegemonya. Kriter Dergi. https://kriterdergi.com/dosya-siyasi-partiler/cumhuriyetin-100-yilinda-kulturel-hegemonya
11. Bilgin, O. (Ed.) (2022b). Kültürel İktidar. Diplomasi Vakfı Yayınları.
12. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. F. Şannan & A. G. Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları.
13. Bourdieu, P. (2022). Pratik nedenler: Eylem kuramı üzerine (H. Uğur Tanrıöver, Çev.). Hil Yayınları.
14. Burç, B. N., & Tanyeri Mazıcı, E. (2025). Kültür Emperyalizminin Netflix Üzerinden Okunmasına Yönelik Bir Araştırma. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(1), 159-188. https://doi.org/10.59534/jcss.1618374
15. Devereux, E. (2007). Media studies: Key issues and debates. SAGE Publications.
16. Eagleton, T. (2020). İdeoloji (M. Özcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
17. Er, H. E. (2022). Dijital Platformların İzleyici Alışkanlıkları Üzerindeki Etkisi: Netflix Örneği. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 117-142. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1114260
18. Foucault, M. (2014). Cinselliğin tarihi (H. U. Tanrıöver, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
19. Foucault, M. (2016). Özne ve iktidar (I. Ergüden & O. Akınhay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
20. Foucault, M. (2021). Disiplin ve ceza: Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
21. Fuchs, C. (2018). Google Kapitalizmi. F. Aydoğan (Ed.), Yeni Medya Kuramları içinde (ss. 71-83). İstanbul: Der Yayınları.
22. Gillespie, T. (2014). The relevance of algorithms. In T. Gillespie, P. J. Boczkowski, & K. A. Foot (Eds.), Media technologies: Essays on communication, materiality, and society (167-194). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9042.003.0013
23. Gitlin, T. (1978). Media sociology: The dominant paradigm. Theory and Society, 6(2), 205–253. https://doi.org/10.1007/BF01681751
24. Görmez, A. B. (2026). Algoritmik yönetimsellik: Dijital çağda iktidar rasyonalitesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 255–268. https://doi.org/10.18037/ausbd.1750779
25. Gramsci, A. (2011). Hapishane Defterleri 1 (J. A. Buttigieg, Ed.; E. Ekici, Çev.). Kalkedon Yayınları.
26. Gürel, S., & Okur, M. A. (2023). Eleştirel Kuram Bağlamında Yeniden Yorumlanan Hegemonya: Sivil Toplum, İktidar Ve Kültür İlişkisi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2). https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1204029
27. Hall, S. (1980). Encoding/decoding. In S. Hall, D. Hobson, A. Lowe ve P. Willis (Ed.), Culture, Media, Language. (128-138). London: Hutchinson.
28. Hall, S. (1986). Gramsci's relevance for the study of race and ethnicity. Journal of Communication Inquiry, 10(2), 5-27. https://doi.org/10.1177/019685998601000202
29. Hardt, H. (2001). Social theories of the press: Constituents of communication research, 1840s to 1920s. Rowman & Littlefield.
30. Heywood, A. (2020). Siyasî ideolojiler: Bir giriş (L. Köker, Çev.; S. Durgut & A. K. Çifçi, Ed.). Felix Kitap.
31. Horkheimer, M., & Adorno, T. W. (2014). Aydınlanmanın Diyalektiği (N. Ülner & E. Öztarhan Karadogan, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
32. Janssen, S., & Verboord, M. (2015). Cultural Mediators and Gatekeepers. In J. D. Wright (Ed.), International Encyclopedia of the Social Sciences and Behavioral Sciences. Second Edition (440-446). https://doi.org/10.1016/B978-0-08 097086-8.10424-6
33. Jin, D. Y. (2015). Digital platforms, imperialism and political culture. Routledge.
34. Jones, S. (2006). Antonio Gramsci. Routledge.
35. Kaymas, S. (2024). Talebe Bağlı Platformlar Döneminde Kültür Ekonomileri, Üretici Güçler ve Üretim İlişkileri Diyalektiğini Yeni Baştan Sorgulamak. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 524-539. https://doi.org/10.17336/igusbd.1318051
36. Kıvılcım, Z. (2009). İnsan Hakları ve Karşı Hegemonya. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(1), 217-240. https://izlik.org/JA77TA68WT
37. Laclau, E. ve Mouffe, C. (1985). Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics. Verso.
38. Leśniak, T. (2012). Ideology, Politics and Society in Antonio Gramsci’s Theory of Hegemony. Hybris, 16(1), 82-92. https://doi.org/10.18778/1689-4286.16.05
39. Li, D. Z. (2024). Translation and Cultural Hegemony From the Perspective of Foucault’s Power-Discourse Theory. Studies in Literature and Language, 2 8(3), 47-51. http://dx.doi.org/10.3968/13470
40. Lizardo, O. (2018). Bourdieu, distinction, and aesthetic consumption. In F. F. Wherry & I. Woodward (Eds.), The Oxford handbook of consumption (179-194). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780190695583.013.7
41. Lomborg, S., & Kapsch, P. H. (2020). Decoding algorithms. Media, Culture & Society, 42(5), 745–761. https://doi.org/10.1177/0163443719855301
42. Martin, J. (2023). Antonio Gramsci. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University. https://plato.stanford.edu/entries/gramsci/
43. Marx, K., & Engels, F. (2013). Alman İdeolojisi (T. Ok ve O. Geridönmez, Çev.). Evrensel Basım Yayın.
44. McChesney, R. W. (2008). The political economy of media : enduring issues, emerging dilemmas. Monthly Review Press.
45. Mosco, V. (2009). The political economy of communication (2nd ed.). SAGE Publications.
46. Nieborg, D. B., & Poell, T. (2018). The platformization of cultural production: Theorizing the contingent cultural commodity. New Media & Society, 20(11), 4275–4292. https://doi.org/10.1177/1461444818769694
47. Özçetin, B. (2018). Kitle İletişim Kuramları. İletişim Yayınları.
48. Pala, M. (2015). Foucault’s Discourse and Gramsci’s Hegemony as Instruments of Critical Engagement in the Age of Globalization. Between, 5(10). https://doi.org/10.13125/2039-6597/2028
49. Palabıyık, A. (2011). Pierre Bourdieu Sosyolojisinde “Habitus”, “Sermaye” ve “Alan” Üzerine1. Liberal Düşünce Dergisi, 62, 1-21. https://izlik.org/JA26AK28KH
50. Palabıyık, A. (2020). Pierre Bourdieu Sosyolojisinde Habitus, Sermaye ve Alan Üzerine. Habitus Toplumbilim Dergisi, 1, 1-22. https://izlik.org/JA34DP22KD
51. Pariser, E. (2011). The filter bubble: What the internet is hiding from you. Penguin Press.
52. Pronzato, R. (2024). Enacting Algorithms Through Encoding and Decoding Practices. Italian Sociological Review, 14(10S), 531–552. https://doi.org/10.13136/isr.v14i10S.739
53. Rowe, D. (2017). Birmingham Centre for Contemporary Cultural Studies. In The Wiley‐Blackwell Encyclopedia of Social Theory (1-5). Wiley; Portico. https://doi.org/10.1002/9781118430873.est0575
54. Sarı, Ü., & Sancaklı, P. (2020). Küyerelleşmenin Dijital Platformların İçerik Tanıtımına Etkisi: Netflix Örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 7(1), 243-260. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.647463
55. Saunders, F. S. (2016). Parayı Verdi Düdüğü Çaldı (1. bs). İmge Kitabevi Yayınları.
56. Schiller, H. (1992). Mass communications and American empire. Westview Press.
57. Sezer, Ö., & Özgen, E. (2025). Dijital Gözetim Bağlamında Algoritmik Halkla İlişkiler. Selçuk İletişim, 18(1), 52-83. https://doi.org/10.18094/josc.1580606
58. Simon, R. (1991). Gramsci's political thought: An introduction. Lawrence & Wishart.
59. Stevenson, N. (2008). Medya Kültürleri. (G. Orhon, & B. Aksoy Çev.). Ütopya Yayınevi.
60. Thompson, E. P. (1963). The making of the English working class. Victor Gollancz.
61. Turner, G. (2016). İngiliz Kültürel Çalışmaları. (D. Özçetin, & B. Özçetin, Çev.), Heretik Yayınları.
62. Vardar, N., & Gümüş, Ç. (2026). Algoritmik kürasyon ve yaratıcı üretim: Sosyal medya platformlarının sanat üzerindeki etkileri. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 16(2), 933–947. https://doi.org/10.7456/tojdac.1857269
63. Vatansever, A. (2018). Gramsci Türkiye'de. Birikim Dergisi. https://birikimdergisi.com/guncel/9010/gramsci-turkiyede
64. Williams, R. (1990). Marksizm ve edebiyat (E. Tarım, Çev.). Adam Yayınları.
65. Williams, R. (2018). Anahtar sözcükler: Kültür ve toplumun sözvarlığı (S. Kılıç, Çev.). İletişim Yayınları.
66. Yenigün Altın, Ş., & Demirci, K. (2024). Kültürel Hegemonya Tartışmaları Çerçevesinde Netflix Türkiye Yerli Dizileri İncelemesi ve İzleyici Deneyimi. TRT Akademi, 9(22), 724-751. https://doi.org/10.37679/trta.1519715
67. Yerlikaya, T. (2017). “Kültürel İktidar” Mücadelesi. SETA. https://www.setav.org/kulturel-iktidar-mucadelesi/