Termal Otel İşletmelerinde Personel Devir Oranı: Afyonkarahisar Örneği

Öz

Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, termal otel işletmelerinde personel devir oranlarını belirlemek ve söz konusu oranların 2022-2024 yılları arasındaki üç yıllık dönem boyunca genel düzeyde ve departmanlar bazında mevcut durumunu ortaya koymaktır. Ayrıca araştırmada, işten ayrılan personelin eğitim düzeyleri ile işten ayrılma nedenleri incelenerek personel devir oranlarını etkileyen faktörlerin daha kapsamlı biçimde analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu araştırma, Türkiye’de en fazla 5 yıldızlı termal otel bulunan Afyonkarahisar ilinde faaliyet gösteren beş yıldızlı termal otel işletmeleri üzerinde yürütülmüştür. Betimsel bir nitelik taşıyan araştırmanın kapsamını Afyonkarahisar’da faaliyet gösteren tüm beş yıldızlı oteller oluşturmaktadır. Evreni oluşturan on otelden bir tanesi araştırma verilerin toplanmasında gerekli izni vermediği için araştırma dokuz otel işletmesi üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada verileri, oluşturulan form üzerinden, insan kaynakları yöneticileri ile yüz yüze görüşme yöntemi ile elde edilmiştir. Personel devir oranları yıllık ve departman bazlı karşılaştırılmış, işten ayrılan personelin eğitim düzeyi ile ayrılma nedenleri analiz edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analizle değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma kapsamında, Afyonkarahisar’daki beş yıldızlı termal otellerde 2022–2024 yılları arasındaki personel devir oranları yıllık ve departman bazında incelenmiştir. Üç yıllık süreçte otellerin genel personel devir oranı ortalama %50,18 olarak hesaplanmıştır. Yıllar itibarıyla devir oranı 2022’de %29,76, 2023’te %63,24, 2024’te ise %57,53’tür. Departman bazında en yüksek devir oranı Yiyecek & İçecek (%87,04) departmanında, en düşük oran ise Muhasebe/Finans (%28,85) departmanında tespit edilmiştir. İşten ayrılma nedenleri arasında ücret yetersizliği, iş yükü, kariyer beklentisi ve mevsimsel istihdam ön plana çıkmaktadır. Eğitim düzeyine göre, ayrılan personelin çoğunluğunu lise mezunları oluşturmaktadır. Pratik Çıkarımlar: Bu araştırma, beş yıldızlı termal otellerde departmanlara göre personel devir oranlarının belirlenmesiyle insan kaynakları süreçlerinin iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, özellikle yüksek devir oranına sahip departmanlarda iş yükü dengesi, ücret politikası ve kariyer planlaması gibi konularda insan kaynakları yöneticileri başta olmak üzere üst yönetime stratejik veri sunmaktadır. Ayrıca, çalışan bağlılığını artırmaya yönelik önleyici politikaların geliştirilmesi için yöneticilere yol göstermektedir. Bu kapsamda, bu sonuçlar bağlamında konuyla ilgili karar vericiler, personel tutundurma stratejilerini veriye dayalı biçimde yeniden yapılandırabilir. Özgünlük/Bilimsel Katkı: Bu çalışma, Afyonkarahisar’daki beş yıldızlı termal otellerde personel devir oranlarını yıllık ve departman düzeyinde inceleyerek alanyazında sınırlı sayıda bulunan bölgesel ve sektör odaklı ampirik verileri ortaya koymaktadır. Ayrıca işten ayrılma nedenleri ile eğitim düzeylerini birlikte ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Departmanlara göre karşılaştırmalar ve yıllara göre değişim analizleriyle, sektöre özgü dinamiklerin anlaşılmasına katkı sunmakta; insan kaynakları yönetimi ve turizm işletmeciliği alanlarına özgün ve yerel bir perspektif kazandırmaktadır. Araştırma, otelcilik sektöründe sürdürülebilir insan kaynağı yönetimi açısından önemli bir boşluğu doldurmayı ve uygulayıcılara yol gösterici nitelikte katkılar sunması bakımından oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Personel devir oranı
• Otel işletmeleri
• Afyonkarahisar

A Study on Employee Turnover Rate in Thermal Hotels: The Case of Afyonkarahisar

Öz

Purpose: The primary aim of this study is to determine the employee turnover rates in thermal hotel enterprises and to reveal the current situation of these rates at both the overall and departmental levels during the three-year period between 2022 and 2024. In addition, the study seeks to analyze more comprehensively the factors influencing employee turnover by examining the educational backgrounds of employees who left their jobs as well as their reasons for leaving. Method: This study was conducted in five-star thermal hotel enterprises located in Afyonkarahisar, Türkiye, which hosts the highest number of five-star thermal hotels in the country. As a descriptive research design was adopted, the study aimed to cover the entire population of five-star thermal hotels operating in the region. However, due to one of the ten identified hotels not granting permission for data collection, the research was ultimately carried out in nine hotel enterprises. Data were collected through face-to-face interviews with human resources managers using a structured data collection form developed by the researchers. Employee turnover rates were examined and compared on an annual and departmental basis. In addition, the educational backgrounds of employees who left their positions and the reasons for their departure were analyzed. The collected data were evaluated through descriptive analysis and systematically presented in tables to facilitate interpretation. Findings: Within the scope of the study, employee turnover rates in five-star thermal hotels in Afyonkarahisar were examined annually and by department for the period between 2022 and 2024. Over the three-year period, the average overall employee turnover rate was calculated as 50.18%. Turnover rates by year were 29.76% in 2022, 63.24% in 2023, and 57.53% in 2024. In terms of departmental distribution, the highest turnover rate was observed in the Food & Beverage department (87.04%), while the lowest was recorded in the Accounting/Finance department (28.85%). The primary reasons for employee resignations were identified as inadequate wages, heavy workload, career expectations, and seasonal employment patterns. In terms of educational background, the majority of departing employees were high school graduates. Practical Implications: This study contributes to the improvement of human resource management processes by identifying department-based employee turnover rates in five-star thermal hotels. The findings provide strategic data—particularly to human resource managers and senior executives—on critical issues such as workload distribution, compensation policies, and career planning, especially in departments with high turnover rates. Furthermore, the results offer guidance for the development of preventive policies aimed at enhancing employee retention and organizational commitment. In this context, decision-makers are encouraged to restructure their employee retention strategies based on data-driven insights derived from the study. Originality/Scientific Contribution: This study provides region-specific and industry-focused empirical data, which are relatively scarce in the existing literature, by examining annual and departmental employee turnover rates in five-star thermal hotels in Afyonkarahisar. Moreover, by jointly analyzing the reasons for employee resignation and their educational backgrounds, the research addresses a significant gap in the literature. Through departmental comparisons and year-over-year trend analyses, the study contributes to a deeper understanding of sector-specific dynamics and offers a unique, localized perspective to the fields of human resource management and tourism management. The research is particularly significant in its aim to fill a critical gap regarding sustainable human resource management in the hospitality industry and to provide practical guidance for practitioners.

Anahtar Kelimeler

• Employee turnover rate
• Hotel businesses
• Afyonkarahisar

Kaynakça

1. Al-Suraihi, W. A., Samikon, S. A., Al-Suraihi, A. H. A., & Ibrahim, I. (2021). Employee turnover: Causes, importance and retention strategies. European Journal of Business and Management Research, 6(3), 1-10.
2. Amah, O. E. (2009). Job satisfaction and turnover intention relationship: The moderating effect of job role centrality and life satisfaction. Research and Practice in Human Resource Management, 17(1), 24–35.
3. Arthur, J. B. (1994). Effects of human resource systems on manufacturing performance and turnover. Academy of Management Journal, 37(3), 670–687.
4. Aslan, Z. (2015). Termal turizm işletmelerinde hizmet standartları, Turizm-Sağlık ve Hukuk Sempozyumu İçinde (ss. 23-42), Nevşehir: Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
5. Aylan, S., Arpacı, Ö., & Celiloğlu, F. K. (2016).Bir internet şikâyet forumundaki termal otellere yönelik şikâyetlerinincelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstisüsü Dergisi, 7(1), 49-65.
6. Baysal, A. C. (1984). İşletmelerde işgücü devri sorunu. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6, 81-95.
7. Becker, B. E., & Gerhart, B. (1996). The impact of human resource management on organizational performance: Progress and prospects. Academy of Management Journal, 39(4), 779–801.
8. Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. New York: Columbia University Press.

9. Bolt, E. E. T., Winterton, J., & Cafferkey, K. (2022). A century of labour turnover research: A systematic literature review. International journal of management reviews, 24(4), 555–576.
10. Combs, J. G., Liu, Y., Hall, A. T., & Ketchen, D. J. (2006). How much do high-performance work practices matter? A meta-analysis of their effects on organizational performance. Personnel Psychology, 59(3), 501-528.
11. Cutuli, G., & Guetto, R. (2020). Assessing perceived job quality among seasonal tourism workers: The case of Rimini, Italy. Tourism Economics, 27(3), 553–577.
12. Çakınberk, S., Derin, N., & Gün, E. (2011). Otel işletmelerinde insan kaynakları açısından işgören devir hızının analizi: Kapadokya bölgesi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1–18.
13. Çilhoroz, İ. A., & Sivuk, D. (2021). Ülkelerin termal turizm harcamaları bakımından termal turizm verimliliklerinin değerlendirilmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(62), 548-559.
14. Davidow, M. (2003). Employee satisfaction and customer loyalty: A new look at the link. International Journal of Service Industry Management, 14(1), 57-78.
15. Dodanwala, T.C., & San Santoso, D., (2021). The mediating role of job stress on the relationship between job satisfaction facets and turnover intention of the construction professionals. Engineering, Construction and Architectural Management, 29(4), 1777–1796.
16. Dünya Gazetesi (2024, 17 Temmuz). Türkiye genelinde sektör bazında personel devir oranları. Çalışan devir hızına dikkat. https://www.dunya.com/kose-yazisi/calisan-devir-hizina-dikkat/737013.
17. Eren, E. (1993). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. Beta Basım Yayın Dağıtım A.Ş.
18. Firth, L., Mellor, D. J., Moore, K. A., & Loquet, C., (2004), How can managers reduce employee intention to quit?. Journal of Managerial Psychology, 19(2), 170-187.
19. Foote, D. A. (2004). Temporary workers: Managing the problem of unscheduled turnover. Management Decision, 42(8), 963–973.
20. Geylan, R. (1994). Personel yönetimi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
21. Guilding, C., Lamminmaki, D., & McManus, L. (2014). Staff turnover costs: In search of accountability. International Journal of Hospitality Management, 36, 231–243.
22. Hancock, J. I., Allen, D. G., Bosco, F. A., McDaniel, K. R., & Pierce, C. A. (2013). Meta-analytic review of employee turnover as a predictor of firm performance. Journal of Management, 39(3), 573–603.
23. Harris, L. M., & Baldwin, N. J. (1999). Voluntary turnover of field operations officers: A test of confluency theory. Journal of Criminal Justice, 27(6), 483-493.
24. Hausknecht, J. P., & Trevor, C. O. (2017). Collective turnover at the group, unit, and organizational levels: Evidence, issues, and implications. Journal of Management, 43(1), 190-222.
25. Himmetoğlu, B. & Tural N., (1990). Türk konaklama endüstrisinde insangücü araştırması. Turizm Yıllığı, 26-39.
26. Hom, P. W., & Griffeth, R. W. (1995). Employee turnover. South-Western College Publishing.
27. Huselid, M. A. (1995). The impact of human resource management practices on turnover, productivity, and corporate financial performance. Academy of Management Journal, 38(3), 635–672.
28. Hwang J., Junghoon Jay L., Seulgi P., Hosung C., & Samuel, S. K. (2014) The ımpact of occupational stress on employee's turnover ıntention in the luxury hotel segment. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 15(1), 60-77.
29. Kocabaş, F., & Sezgin, M. (2021). Alanya’daki konaklama işletmelerinin genel yapısının analizi ve insan kaynakları uygulamaları.
30. Kuria, K. S., Wanderi, M. P., & Ondigi, A. (2012). Assessment of causes of labour turnover in three- and five-star rated hotels in Kenya. International Journal of Business and Social Science, 3(15), 311–317.
31. Lee, H., & Choi, B. (2003). Knowledge management enablers, processes, and organizational performance: An ıntegrative view and empirical examination. Journal of Management Information Systems, 20(1), 179–228.
32. MacDuffie, J. P. (1995). Human resource bundles and manufacturing performance: Organizational logic and flexible production systems in the world auto industry. Industrial Relations Review, 48(2), 197–221.
33. Malyarov, N. (2020, February 18). Retention in hospitality industry 2020. PressReader. https://blog.pressreader.com/retention-in-hospitality-study-2020.
34. Milliman, J., Gatling, A., & Kim, J., (2018). The effect of workplace spirituality on hospitality employee engagement, intention to stay, and service delivery. Journal of Hospitality and Tourism Management, 35, 56-65.
35. Mobley, W. H. (1977). Intermediate linkages in the relationship between job satisfaction and employee turnover. Journal of Applied Psychology, 62(2), 237–240.
36. Mobley, W. H., Homer, S. P., & Hollingsworth, A. T. (1978). An evaluation of precursors of employee turnover. Journal of Applied Psychology, 63(4), 411-414.
37. Moncarz, E. S., Jang, S., & Kang, S. (2009). The impact of human resource management practices on hospitality employees' outcomes. International Journal of Hospitality Management, 28(4), 469-478.
38. Nguyen, C. N., Hoang, G., & Luu, T. T. (2023). Frontline employees’ turnover intentions in tourism and hospitality sectors: A systematic literature review and research agenda. Tourism Management Perspectives, 49.
39. Ogony, S. M. (2017). The effect of employee turnover on performance: A case study of the KwaZulu-Natal Department of Arts and Culture. KwaZulu-Natal Üniversitesi, Pietermaritzburg.
40. OysterLink. (2025). US Hospitality Industry: Key Trends and Statistics for 2025. https://oysterlink.com/spotlight/us-hospitality-industry-statistics/.
41. Özdemir, Ş. (2015). Türkiye’nin termal sağlık turizmi potansiyeli. İçinde M. Altındiş (Ed.), Termal turizm, (ss.5). Nobel Yayıncılık.
42. Özer, G., & Günlük, M., (2010). Örgütsel adaletin muhasebecilerin iş memnuniyeti ve işten ayrılma eğilimine etkisi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 459-485.
43. Pelit, E., & Çetin, A. (2020). Turizm işletmelerinde insan kaynakları yönetimi işlevi olarak insan kaynakları planlaması ve sorunlar üzerine bir değerlendirme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 1268-1287.
44. Pelit, E., Gökçe, Y., & Gülen, M. (2016). Termal otel işletmelerinin insan kaynakları yönetimi işlevleri kapsamındaki uygulamaları ve sorunlar: Afyonkarahisar örneği. 3rd International Congress of Tourism & Management Researches.
45. Pelit, E., & Güçer, E. (2006). Turizm alanında öğretmenlik eğitimi alan öğrencilerin turizm işletmelerinde yaptıkları stajları değerlendirmeleri üzerine bir araştırma. Ticaret ve Turizm Dergisi, 1, 139-164.
46. Pelit, E., & Şen, H. 2016). Turizm işletmelerinde hizmetiçi eğitim sorunları ve çözümünde insan kaynakları yönetimi biriminin rolü: Kavramsal bir değerlendirme. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 43, 1–20.
47. Richard, O. C., & Johnson, N. B. (2001). Strategic human resource management effectiveness and firm performance. The International Journal of Human Resource Management, 12(2), 299–310.
48. Sarıoğlan, M. (2007). 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinin yiyecek-içecek departmanlarında işgören devir hızı: Çeşme yöresinde bir uygulama. Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
49. Simons, T., & Hinkin, T. (2001). The effect of employee turnover on hotel profits. Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(4), 65–69.
50. Singh, D., & Amandeep, A. (2017). Impact of employee turnover on hotel industry - A study of selected hotels of New Delhi. International Journal of Research - Granthaalayah, 5(4), 153-158.
51. Sonne, A. M. (1999). Determinants of customer satisfaction with professional services– A study of consultant services. Okonomisk Fiskeriforksning, 9(2), 97-107.
52. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025), Otel arama sayfası. https://www.ktb.gov.tr/genel/searchhotelgenel.aspx?lang=tr (Erişim Tarihi: 10.07.2025).
53. Tuna, M. (2007). Personel devir oranı analizi: Ankara’da yer alan yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(1), 45–52.
54. Türksoy, A., & Türksoy, S. S. (2010). Termal turizmin geliştirilmesi kapsamında Çeşme ilçesi termal kaynaklarının değerlendirilmesi. Ege Akademik Bakış, 10(1), 699-725.
55. Tütüncü, Ö., & Demir, M. (2002). Konaklama işletmelerinde insan kaynakları kapsamında işgücü devir hızının analizi ve Muğla bölgesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 23–28.
56. Wynen, J., Van Dooren, W., Mattijs, J., & Deschamps, C. (2019). Linking turnover to organizational performance: The role of process conformance. Public Management Review, 21(5), 669–685.
57. Youndt, M. A., Snell, S. A., Dean, J. W., Jr., & Lepak, D. P. (1996). Human resource management, manufacturing strategy, and firm performance. Academy of Management Journal, 39(4), 836–866.
58. Yüksel, Ö. (1998). İnsan kaynakları yönetimi. Gazi Kitapevi.