Türkiye'de Sürdürülebilir Sağlık Turizmi: Fırsatlar ve Zorlukların PESTLE Analizi

Öz

Amaç: Türkiye, son yıllarda sağlık turizmi alanında stratejik kamu politikaları ve dijital yönetişim araçları sayesinde hızlı bir büyüme kaydetmiştir. Özellikle HealthTürkiye portalı gibi hükümet girişimleri, uluslararası hasta akışını artırarak sektörel görünürlüğü güçlendirmiştir. Tıbbi turizm gelirlerinin 2026 yılında yaklaşık 4,5–5 milyar ABD dolarına ulaşması beklenirken, 2025 yılında genel turizm gelirleri 65 milyar doları aşmıştır. Bununla birlikte, artan hasta hareketliliğinin yol açtığı çevresel etkiler, sosyal eşitlik riskleri ve düzenleyici boşluklar sürdürülebilirlik açısından önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu bilgiler ışığında bu çalışma, Türkiye’de sürdürülebilir sağlık turizmini şekillendiren dinamikleri bütüncül bir çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: Araştırmada PESTLE (Politik, Ekonomik, Sosyal, Teknolojik, Yasal ve Çevresel) analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, OECD, World Health Organization (DSÖ), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve ilgili ulusal politika raporlarından elde edilen ikincil verilerin doküman analizi yoluyla incelenmesine dayanmaktadır.

Bulgular: Analiz sonuçları, Türkiye’nin sağlık turizminde güçlü bir altyapı, kamu desteği ve dijital entegrasyon kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle dijital sağlık uygulamaları ve yeşil hastane yatırımları önemli fırsatlar sunmaktadır. Buna karşılık, artan karbon ayak izi, doğal kaynak kullanımı, sağlık iş gücü üzerindeki baskı ve düzenleyici denetim ihtiyacı sektörün sürdürülebilirliğini tehdit eden başlıca unsurlar olarak belirlenmiştir. Sosyal boyutta ise yerel halkın hizmete erişimi ve sağlıkta eşitlik konuları kritik önem taşımaktadır.

Pratik Çıkarımlar: Türkiye’nin sağlık turizmindeki ekonomik başarısının uzun vadede sürdürülebilir olabilmesi için ekonomik büyüme ile çevresel sorumluluk ve sosyal adalet arasında denge kurulması gerekmektedir. Bütünleşik ve çok paydaşlı politika yaklaşımları, ülkenin sağlık turizminde etik, dayanıklı ve küresel ölçekte rekabetçi bir konuma ulaşmasını destekleyecektir. Bu doğrultuda, politika tasarımının Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlu şekilde yapılandırılması stratejik önem taşımaktadır.

Özgünlük/Bilimsel Katkı: Bu çalışma, Türkiye’de sürdürülebilir sağlık turizmini PESTLE çerçevesiyle bütüncül olarak ele alan nadir çalışmalardan biridir. Sürdürülebilirlik boyutunu politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, yasal ve çevresel faktörlerle birlikte inceleyerek mevcut literatüre özgün bir katkı sunmakta ve politika yapıcılar için uygulanabilir öneriler geliştirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık turizmi
• sürdürülebilirlik
• PESTLE analizi

Sustainable Health Tourism in Türkiye: A PESTLE Analysis of Opportunities and Challenges

Öz

Purpose: Health tourism in Türkiye has experienced rapid expansion, driven by cost advantages, advanced healthcare infrastructure, and government-led initiatives such as the mandatory HealthTürkiye portal introduced in 2025. The sector contributes significantly to national economic growth, with medical tourism revenues projected to reach approximately USD 4.5–5 billion by 2026, while overall tourism revenues exceeded USD 65 billion in 2025. Despite this growth, sustainability concerns including environmental impacts associated with travel and resource consumption, social equity risks, and regulatory vulnerabilities pose challenges to long-term sectoral viability. In light of these developments, this study aims to analyze the dynamics shaping sustainable health tourism in Türkiye within a holistic framework.

Method: This study employs the PESTLE framework to analyze the political, economic, social, technological, legal, and environmental determinants of sustainable health tourism in Türkiye. The analysis is based on secondary data obtained from reports and datasets published by the OECD, the World Health Organization, Türkiye İstatistik Kurumu (TURKSTAT), and relevant national policy documents.

Findings: The findings reveal substantial opportunities, including strengthened digital integration, institutional coordination, and investments in green healthcare innovations. However, the sector faces critical challenges such as increasing carbon footprints linked to international travel, pressure on the domestic healthcare workforce, and the need for stronger regulatory oversight. Social considerations, particularly equitable access to healthcare services and resource allocation, remain central to sustainability debates.

Practical Implications: Sustaining Türkiye’s competitive position in health tourism requires integrated and multi-sectoral policy approaches that balance economic growth with environmental stewardship and social responsibility. Aligning national strategies with the United Nations Sustainable Development Goals could enhance Türkiye’s positioning as a global leader in ethical and resilient health tourism.

Originality/Scientific Contribution: This study is one of the few that examines sustainable health tourism in Türkiye through a comprehensive PESTLE framework. By integrating political, economic, social, technological, legal, and environmental dimensions of sustainability, it offers an original contribution to the literature and provides actionable recommendations for policymakers.

Anahtar Kelimeler

• Health tourism
• Sustainability
• PESTLE analysis

Kaynakça

1. Connell, J. (2013). Contemporary medical tourism: Conceptualisation, culture and commodification. Tourism Management, 34, 1–13. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.04.003
2. Figueiredo, N., Abrantes, J. L., & Costa, S. (2024). Mapping the sustainable development in health tourism: A systematic literature review. Sustainability, 16(5), 1901. https://doi.org/10.3390/su16051901
3. Lubowiecki-Vikuk, A., & Machnik, A. (2020). Sustainable medical tourism: Conceptual framework. In W. Leal Filho, T. Wall, A. M. Azul, L. Brandli, & P. G. Özuyar (Eds.), Good health and well-being. Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goals. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-69627-0_112-1
4. Ministry of Health, Republic of Türkiye. (2025). Health tourism regulations, statistics, and HealthTürkiye portal report. https://www.saglik.gov.tr/
5. Monroy-Rodriguez, S., & Caro-Carretero, R. (2025). Mapping the landscape of health tourism: A bibliometric review and its alignment with the SDGs. International Journal of Spa and Wellness, 8(1), 76-105. https://doi.org/10.1080/24721735.2024.2444014
6. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025a). Health at a Glance 2025: Türkiye. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/15a55280-en
7. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025b). OECD Economic Surveys: Türkiye 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/d01c660f-en
8. Pehlivanoğlu, F., & Ergün, E. (2025). Türkiye’de sağlık turizminin gelişimini etkileyen kritik unsurlar: DEMATEL yaklaşımıyla ampirik bir analiz. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 92-106. https://doi.org/10.35343/kosbed.1771664

9. Turkish Statistical Institute. (2025). Tourism and health services export data. https://data.tuik.gov.tr/
10. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://sdgs.un.org/2030agenda
11. UŞHAŞ (International Health Services). (2025). Annual health tourism performance and regulations report. https://www.ushas.com.tr/
12. Uygun, M. (2022). An evaluation of Turkey's health tourism policies using a social network analysis approach. The International Journal of Health Planning and Management, 37(2), 804–823. https://doi.org/10.1002/hpm.3362
13. World Health Organization. (2023). Cross-border healthcare and global health trends. https://www.who.int/publications
14. Varshney, S. (2024). Developing ‘Brand India’ as a premier destination for medical and wellness tourism: PESTEL analysis and implementation framework. International Journal of Marketing and Human Resource Management, 6(2), 43-49. https://doi.org/10.33545/26633329.2024.v6.i2a.175
15. Yüksel, İ. (2012). Developing a multi-criteria decision making model for PESTEL analysis. International Journal of Business and Management, 7(24), 52–66. https://doi.org/10.5539/ijbm.v7n24p52.