Turist Rehberliği Eğitiminde Deneyimsel Öğrenmenin Bilgi Aktarımına Etkisi: İç Anadolu Uygulama Eğitim Gezisi Örneği

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, turist rehberi adaylarının uygulama eğitim gezisi sırasındaki anlatım performanslarını betimlemek ve bu performansın iki farklı anlatım ortamındaki görünümlerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Performans üç boyutta ele alınmaktadır. Bunlar kaynak bağımsızlığı ve içselleştirme, bağlamsal adaptasyon ve mekân kullanımı ile süreç yönetimi ve akıştır. Araştırma, kuramsal bilgi birikiminin anlatım performansına dönüşüp dönüşmediği sorusuna gözleme dayalı bir yanıt aramaktadır.

Yöntem: Araştırma, 26 Şubat ile 4 Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen yedi günlük İç Anadolu uygulama eğitim gezisinde 25 turist rehberi adayı ile yürütülmüştür. Nitel ve nicel verileri bir arada sunan karma yöntem benimsenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yapılandırılmış gözlem formu kullanılmıştır. Form üç boyuttan oluşmakta ve her boyut 1 ile 3 arasında derecelendirilmektedir. Gözlemler otobüs ve saha olmak üzere iki anlatım ortamında gerçekleştirilmiştir. Saha ortamı müze ve ören yerlerini kapsamaktadır. Gözlem verisi betimsel istatistiklerle özetlenmiş, gözlem notları içerik analiziyle çözümlenmiştir.

Bulgular: Araştırmaya katılan adayların toplam puan ortalaması 9 üzerinden 7.40 olup puanlar 4 ile 9 arasında dağılmaktadır. Boyut bazında en yüksek ortalama bağlamsal adaptasyon ve mekân kullanımında, ardından kaynak bağımsızlığı ve içselleştirme ile süreç yönetimi ve akışta elde edilmiştir. Ortam karşılaştırmasında saha grubunun ortalaması 7.90, otobüs grubunun ortalaması 7.07'dir. En belirgin fark süreç yönetimi ve akış boyutunda gözlenmiştir. Adayların yüzde 24.0'ı üç boyutta da en yüksek puana ulaşırken yüzde 44.0'ı karma ve geçiş bandında yer almıştır. H1 bulgular tarafından kısmen desteklenmiş, H2 ve H3 desteklenmemiştir. Kaynak bağımsızlığı yüksek olmasına karşın süreç yönetimi düşük kalan adaylar ile kaynak bağımsızlığı görece düşük olmakla birlikte süreç yönetimi güçlü olan adaylar biçiminde iki karşıt örüntü saptanmıştır. Karşılaştırmalar betimsel düzeydedir ve iki ortamdaki anlatımlar farklı adaylar tarafından gerçekleştirildiği için ortam etkisine ilişkin bir çıkarım içermemektedir.

Pratik Çıkarımlar: Bulgular, turist rehberliği eğitim programlarının kuramsal bilgi aktarımının yanı sıra sahneleme ve grup yönetimi becerilerini de ayrıca ele alması gerektiğine işaret etmektedir. Uygulama eğitim gezileri çerçevesinde adaylara yönelik yapılandırılmış gözlem ve geri bildirim mekanizmalarının kurumsal bir standarda kavuşturulması, kuramsal bilgi ile anlatım performansı arasındaki açığın kapatılmasına katkı sağlayabilir.

Özgünlük/Bilimsel Katkı: Türkçe alanyazında uygulama gezilerini konu alan çalışmalar adayların görüş ve algılarına dayanmaktadır. Bu araştırma, adayların gezi sırasındaki anlatım performansını doğrudan gözlem yoluyla inceleyen ilk çalışmalardan biri olarak bu birikime farklı bir veri türü sunmaktadır. Geliştirilen üç boyutlu gözlem çerçevesi, benzer eğitim bağlamlarında yinelenebilir bir değerlendirme aracı niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deneyimsel öğrenme
• Turist rehberliği eğitimi
• Bilgi aktarımı
• Mesleki yeterlilik
• TUREB
• Gözlem

The Effect of Experiential Learning on Knowledge Transfer in Tourist Guide Training: The Case of the Central Anatolia Field Trip

Öz

Purpose: This study aims to describe the narrative performance of tour guide candidates during a field training tour and to comparatively examine this performance across two different narrative settings. Performance is addressed in three dimensions: source independence and internalization, contextual adaptation and use of space, and process management and flow. The study seeks an observation-based answer to the question of whether theoretical knowledge translates into narrative performance.

Method: The research was conducted with 25 tour guide candidates during a seven-day Central Anatolia field training tour, carried out between 26 February and 4 March 2026. A mixed-method design incorporating both qualitative and quantitative data was adopted. A structured observation form developed by the researcher was used as the data collection instrument. The form comprises three dimensions, each rated from 1 to 3. Observations were conducted in two narrative settings, namely bus and field, with the field setting comprising museums and heritage sites. Observation data were summarized using descriptive statistics, and observation notes were analyzed through content analysis.

Findings: Candidates achieved a mean total score of 7.40 out of 9, with scores ranging from 4 to 9. By dimension, the highest mean was recorded for contextual adaptation and use of space, followed by source independence and internalization, and process management and flow. In the setting comparison, the field group mean was 7.90 and the bus group mean was 7.07. The most pronounced difference appeared in process management and flow. While 24.0 percent of candidates achieved the highest score across all three dimensions, 44.0 percent remained in the mixed and transitional band. H1 received partial support, while H2 and H3 were not supported. Two contrasting patterns were identified: candidates with high source independence but low process management, and candidates with relatively limited source independence but strong process management. Comparisons are descriptive, and because the narratives in the two settings were delivered by different candidates, no inference regarding a setting effect is drawn.

Practical Implications: The findings indicate that tourist guide training programs should systematically integrate field-based experiential learning into the curriculum rather than focusing solely on theoretical knowledge transfer. Institutionalizing structured observation and feedback mechanisms for candidates within the framework of TUREB field training tours would contribute significantly to closing the gap between student and professional guide reflexes.

Originality/Scientific Contribution: Existing studies on field training tours in the Turkish literature rely on candidates' views and perceptions. This study examines candidates' narrative performance during the tour through direct observation, thereby contributing a different type of data to this body of work. The three-dimensional observation framework developed here constitutes a replicable assessment instrument for similar educational contexts.

Anahtar Kelimeler

• Experiential learning
• Tourist guide education
• Knowledge transfer
• Professional competence
• TUREB
• Observation

Kaynakça

1. Acar, V., & Okul, T. (2022). TUREB 2020 kış uygulama gezisine katılan turist rehberi adaylarının memnuniyet durumlarını belirlemeye yönelik bir odak grup çalışması. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(3), 645–668. https://doi.org/10.14230/johut1283
2. Ap, J., & Wong, K. K. F. (2001). Case study on tour guiding: Professionalism, issues and problems. Tourism Management, 22(5), 551–563. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(01)00013-9
3. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
4. Başoda, A., & Varol, F. (2022). Deneyimsel turist rehberliği: Kavramsal bir çerçeve ve model önerisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1716–1738. https://doi.org/10.33206/mjss.1050587
5. Brown, J. S., Collins, A., & Duguid, P. (1989). Situated cognition and the culture of learning. Educational Researcher, 18(1), 32–42. https://doi.org/10.3102/0013189X018001032
6. Cohen, E. (1985). The tourist guide: The origins, structure and dynamics of a role. Annals of Tourism Research, 12(1), 5–29. https://doi.org/10.1016/0160-7383(85)90037-4
7. Düz, B. (2025). Turist rehberliği eğitiminde aprantilik uygulaması: Rol modellerden öğrenme sürecinin sosyal öğrenme teorisi bağlamında incelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 13(2), 1959–1983. https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1641
8. Falk, J. H., & Dierking, L. D. (2000). Learning from museums: Visitor experiences and the making of meaning. AltaMira Press.

9. Güzel, Ö. F., Kalın, V., Nacak, E., & Bilgi, E. (2019). Turist rehberi adaylarının 2019 yılı eğitim uygulama gezisine yönelik algıları: Nitel bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(3), 575–595. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.179
10. Ham, S. H. (1992). Environmental interpretation: A practical guide for people with big ideas and small budgets. Fulcrum Publishing.
11. Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
12. Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
13. Mezirow, J. (1991). Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.
14. Moon, J. A. (2004). A handbook of reflective and experiential learning: Theory and practice. RoutledgeFalmer. https://doi.org/10.4324/9780203416150
15. Morris, T. H. (2020). Experiential learning: A systematic review and revision of Kolb’s model. Interactive Learning Environments, 28(8), 1064–1077. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1570279
16. Ön Esen, F., & Gülmez, M. (2018). Turist rehberliği yurtiçi uygulama gezilerinin öğrenciler açısından önemi: Akademisyenler ve turist rehberleri üzerine bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 15(2), 320–335. https://doi.org/10.24010/soid.356789
17. Ruhanen, L. (2005). Bridging the divide between theory and practice: Experiential learning approaches for tourism and hospitality management education. Journal of Teaching in Travel & Tourism, 5(4), 33–51. https://doi.org/10.1300/J172v05n04_03
18. Specht, I., & Loreit, F. (2021). Empirical knowledge about person-led guided tours in museums: A scoping review. Journal of Interpretation Research, 26(2), 96–130. https://doi.org/10.1177/10925872211065653
19. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257–285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
20. Tilden, F. (1977). Interpreting our heritage (3. baskı). University of North Carolina Press.
21. Tsaur, S. H., & Teng, H. Y. (2017). Exploring tour guiding styles: The perspective of tour leader roles. Tourism Management, 59, 438–448. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2016.09.005
22. Turist Rehberliği Meslek Kanunu. (2012, 22 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 28331). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/06/20120622-2.htm
23. Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliği. (2014, 26 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 29217). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/12/20141226-25.htm
24. Weiler, B., & Black, R. (2015). The changing face of the tour guide: One-way communicator to choreographer to co-creator of the tourist experience. Tourism Recreation Research, 40(3), 364–378. https://doi.org/10.1080/02508281.2015.1083742
25. Zhang, H. Q., & Chow, I. (2004). Application of importance-performance model in tour guides’ performance: Evidence from mainland Chinese outbound visitors in Hong Kong. Tourism Management, 25(1), 81-91. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(03)00064-5