Participation Of Founders Usufructuary Shareholders In Profits In Joint-Stock Companies

Öz

There has been a doctrinal debate regarding whether the benefits of founders' usufructuary shares are limited to the initial capital, as per Article 348 of the Turkish Commercial Code (TCC). Although the relevant article was expected to resolve the long-standing debate, the discussion has persisted. In this context, the issuance of founders' usufructuary shares has not been permitted in companies whose shares are offered to the public. Furthermore, the article does not include any provision regarding the distribution of profit shares paid to the holders of founders' usufructuary shares. Here, as in the case of the inconsistency between Articles 402, 403, and 298 of the former TCC, the relationship between Articles 348 and 502, 503 of the Turkish Commercial Code No. 6102 should be clearly and harmoniously articulated. Founders' usufructuary shares may benefit from profits in the manner specified by the law, regardless of the capital amount at the time of their issuance. In calculating the profit share for these shares, the capital of the company at the time the profit distribution decision is made will be taken into account, and even if no profit distribution decision is made, the capital at the time the profit distribution is discussed will be considered, with the profit distribution to the usufructuary shareholders in mind. Founders are allowed to issue ordinary usufructuary shares either at the time of establishment or later, thereby enabling them to avoid being bound by the prohibition in Article 348/2 of the TCC. The provision of Article 348/2 of the TCC, which is not in line with the structure of the capital market, does not maintain the balance of interests between the company, shareholders, creditors of the company, and usufructuary shareholders. According to Article 348/1, the issuance of founders' usufructuary shares is possible in companies that are not publicly held and are considered public only because the number of partners exceeds five hundred. The cancellation of founders' usufructuary shares issued before the public offering without payment, despite not being canceled by mutual agreement without payment, creates inconsistency. What needs to be done is to resolve the issue within the framework of capital market legislation and to consider the existence of founders' usufructuary shares among the conditions for public offering.

Anahtar Kelimeler

• Founders' Usufructuary Shares
• Profit Sharing
• Cancellation
• Prevention of Loss of Rights.

Anonim Ortaklık Kurucu İntifa Senetleri Sahiplerinin Kâra Katılımı

Öz

Kurucu intifa senetleri konusunda TK 348 ile kurucu yararlarının ilk kuruluş sermayesi ile sınırlı olup olmadığı yönünde öğretide tartışma yaşanmıştır. Söz konusu madde geçmişten gelen tartışmayı bitirmesi gerekirken tartışma varlığını sürdürmüştür. Bu anlamda, payları halka arz edilen ortaklıklarda kurucu intifa senedi çıkarılmasına izin verilmemiştir. Bundan başka maddede kurucu intifa senedi sahiplerine ödenen kâr payının dağıtımına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Burada eTK 402, 403 ve 298 arasındaki uyumsuzlukta olduğu gibi, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda da 348 ve 502, 503 arasındaki ilişkinin açık bir biçimde uyumlu olarak belirtilmelidir. Kurucu intifa senetleri, çıkarıldıkları zamanki sermaye tutarı dikkate alınmaksızın kanunda belirtilen biçimde kârdan yararlanabilirler. Bu senetlere yönelik kâr payının hesaplanmasında, ortaklığın kâr dağıtımı kararı aldığı tarihteki, üstelik kâr dağıtımı kararı alınmasa bile intifa senedi sahiplerine kâr dağıtımı göz önünde bulundurularak, kâr dağıtım kararının görüşüldüğü tarihteki sermayesi gözetilecektir. Kurucular yararına kuruluş sırasında ya da daha sonra olağan intifa senetleri çıkarabilmesi ve böylece kurucuların TK 348 / 2’deki yasağa bağlı tutulmaktan kurtulabilmeleri olanaklı kılınmıştır. Sermaye piyasasının yapısına uygun düşmeyen kurucu intifa senetlerine ilişkin TK 348 / 2 hükmü, ortaklık, pay sahipleri, ortaklığın alacaklıları ve intifa senedi sahipleri arasındaki çıkarlar dengesini korumamaktadır. TK 348 / 1 uyarınca halka kapalı ve yalnızca ortak sayısı beş yüzü geçtiği için halka açık sayılan ortaklıklarda kurucu intifa senedi çıkarabilme olanağı bulunmaktadır. Karşılıklı anlaşmayla bedel ödenmeden iptal edilmediği halde, payların halka arzından önce çıkarılan kurucu intifa senetlerinin bedel ödenmeden iptali tutarsızlık yaratmaktadır. Yapılması gereken, sorunun sermaye piyasası mevzuatında çözülmesi ve kurucu intifa senetlerinin varlığının halka arz koşulları arasında ele alınmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Kurucu İntifa Senetleri
• Kardan Pay Alma
• İptal
• Hak Kaybının Önlenmesi.

Kaynakça

1. AKDAĞ GÜNEY, Necla, Anonim Şirketlerde Kuruluş, Yetkin Yayınları, İstanbul, 2014.
2. ARSLANLI, Halil, Anonim Şirketler, Anonim Şirketin Hesapları, İnfisahı ve Tasfiyesi, İstanbul, 1961.
3. BİRSEL, Mahmut Temel, ‘Anonim Şirketlerde Sermaye Payını Temsil Etmeyen Se- netler’, Batider, Cilt: 3, Sayı: 4, Yıl: 1966, ss. 649-659.
4. CANÖZÜ, Salih, Anonim Şirketlerde Kar Payının Tespiti ve Dağıtılması, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2016.
5. ÇELİKBOYA, Kerem, Anonim Şirketlerde Pay Sahibinin Kâr Payı Hakkı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
6. DEMİRTAŞ YAVAŞ, Nevzer Sebla, Şirketler Hukuku Şerhi, (Ed. Kemal Şenocak), C. 2, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023. DOMANİÇ, Hayri, Anonim Şirketler, Eğitim Yayınları, İstanbul, 1978.
7. FORSTMOSER, Peter / MAIER-HAYOZ, Arthur / SETHE, Rolf, Schweizerisches Gesellschaftsrecht, 21. Auflage, Bern, 2018. HAZIROĞLU, Elif Cemre, Türk Ticaret Kanunu Açısından Anonim Ortaklıklarda Kurucu Menfaatleri, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, An- kara, 2018.
8. HESS, B., Basler Kommanter zum Schweizerischen Privatrecht, Honsel / Vogt / Wat- ter (der.), Obligationenrecht II, Art 530 - 1186 OR, 2. Auflage, Basel - Genf - München, 2002.

9. İMREGÜN, Oğuz, ‘Anonim Ortaklıkta Kurucu Senetleri’, İUHF 1981, Doğumunun 100. Yılında Atatürk’e Armağan, Cilt: 45, Sayı: 1-4, ss. 477-491.
10. İMREGÜN, Oğuz, Anonim Ortaklıklar, 4. Bası, Yasa Yayınları, İstanbul, 1989.
11. KENDİGELEN, Abuzer, ‘Genel Hükümler ve Anonim Ortaklığın Kuruluşu’, Makalelerim, Cilt: 1 (1986-2001), 2. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2006, ss. 320-321.
12. KENDİGELEN, Abuzer, ‘Türk Ticaret Kanunu Tasarısında İntifa Senetleri’, Batider, Cilt: 25, Sayı: 2, Yıl: 2009, ss. 57-72.
13. KENDİGELEN, Abuzer, Türk Ticaret Kanunu, Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler, 2. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2012.
14. KIRCA, İsmail / ŞEHİR ALİ ÇELİK, Fatih / MANAVGAT, Çağlar, Anonim Şirket- ler Hukuku C. 1, Temel Kavram ve İlkeler, Kuruluş, Yönetim Kurulu, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2013.
15. MAIER - HAYOZ, Arthur / FORSTMOSER, Peter, Schweizerisches Gesellschaft- srecht, 11. Auflage, Bern, 2012.
16. MOROĞLU, Erdoğan, ‘Kurucu İntifa Hakkı Sahibinin Kar Payı’, Oğuz İmregün’e Armağan, İstanbul, 1998.
17. MOROĞLU, Erdoğan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, Değerlendirme ve Öneriler, 7. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2016.
18. PASLI, Ali, ‘Anonim Ortaklık Hükümlerinin Tanıtılması (III) Kuruluş Hükümleri’, Bankacılık ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 3, Yıl: 2012, ss. 193-234.
19. PASLI, Ali, ‘Yeni Türk Ticaret Kanunu Anonim Ortaklık Hükümlerinin Tanıtılması (II) Kuruluşa İlişkin Sisteme Yönelik Temel Değişiklikler ve Kuruluş İşlemleri’, Batider, Cilt: 28, Sayı: 2, Yıl: 2012, ss. 141-199.
20. POROY, Reha / TEKİNALP, Ünal / ÇAMOĞLU, Ersin, Ortaklıklar Hukuku II, 12. Bası, Yetkin Yayıncılık, İstanbul, 2019.
21. ŞİT, Başak / GÜREL, Murat, ‘Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’a İlişkin TBMM Genel Kurul Görüşmelerinde Verilen Önergeler ve Gerekçeleri’, Batider, Cilt: 26, Sayı: 4, Yıl: 2010, ss. 209-307.
22. TEKİL, Fehiman, Anonim Şirketler Hukuku, İstanbul, 1998.
23. TEKİNALP, Ünal, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku, 5. Bası, Yetkin Yayıncılık, İstanbul, 2020.
24. TEOMAN, Ömer, ‘Anonim Ortaklıklarda Kurucu İntifa Senetlerinin İlk Kuruluş Sermayesi ile Sınırlı Olup Olmadığı Sorunu’, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Karar- ları Sempozyumu, Cilt: 7, Ankara, 1990, ss. 81-103.
25. TEOMAN, Ömer, ‘Yeni Ticaret Kanunu’nun Pay Sahiplerini Halka Arz Eden Bir Anonim Ortaklığın Kurucu İntifa Senetlerinin İptal Edilmesini Öngören Düzenlemesi’, Batider, Cilt: 27, Sayı: 2, Yıl: 2011, ss. 5-12.
26. TEOMAN, Ömer, Anonim Ortaklıkta İntifa Senetleri, İstanbul, 1978.
27. USLUEL GÜRBÜZ, Aslı E., Anonim Şirketlerde Pay Sahibinin Kâr Payı Alma Hakkı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2016.
28. ÜLGEN, Hüseyin, ‘Anonim Ortaklıklarda Kurucu İntifa Senetlerinin İlk Kuruluş Sermayesi ile Sınırlı Olup Olmadığı Sorunu’, İktisat ve Maliye Dergisi, Cilt: 31, Sayı: 8, Yıl: 1984, ss. 313-323.
29. ÜNAL, Oğuz Kürşat, ‘Katılma İntifa Senetleri (KİS)’, Batider, Cilt: 19, Sayı: 3, Yıl: 1998, ss. 80-92.
30. YILDIRIM, Fatih, Türk Ticaret Kanunu’na Göre Anonim Ortaklıkta Pay Sahibinin Kâr Payı Alma Hakkı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2023.