Abstract

Introduction: Maslach and Jackson, defined three dimensions of burnout syndrome; emotional exhaustion, depersonalization and personal accomplishment. Maslach Burnout Inventory is a widely used instrument consisting of three subscales reflecting the dimensions of the burnout syndrome. Turkish form of Maslach Burnout Inventory has been validated and used in several studies investigating burnout levels in different samples.This study aimed to identify the factor structure of the Turkish form of Maslach Burnout Inventory in caregivers of patients with chronic psychiatric disorders. Method: The study sample consisted of the caregivers of outpatients with DSM-IV schizophrenia (n=40) and Alzheimer’s type of dementia (n=44) who were admitted to the Department of Psychiatry at Ankara University School of Medicine. All of the subjects were administered a socidemographic questionnaire and the Turkish form of Maslach Burnout Inventory. Principal component analysis and varimax rotation were used for factor analysis. Results: Mean age of the caregivers was 53.6±14.8. Most of them were females (%71). Mean Emotional Exhaustion Subscale score of the caregivers was 12.4± 8.1, mean Depersonalization Subscale score was 2.9± 2.8 and mean Personal Accomplishment Subscale scores was 14.23±8.8. Factor analysis yielded a 5-factor model; “personal accomplishment” explained 24%, “emotional exhaustion” explained 23% and “depersonalization” explained 10% of the total variance. Each one of the the fourth and the fifth factors consisted of one item from the Depersonalization subscale and explained 7% and 6% of total variance, respectively. Conclusion: The factor structure of the Turkish version of the Maslach Burnout Inventory in caregivers of chronic psychiatric patients is similar to the original factor structure of the instrument. Depersonalization subscale scores of the group were lower than expected, which might have resulted with the distribution of the items into three factors. Therefore, this instrument can be used for the investigation of burnout syndrome in the caregivers of patients with chronic psychiatric disorders like schizophrenia and dementia.

Keywords

• burnout, family caregivers, factor analysis

Kronik psikiyatrik hastalığı bulunan hastaların bakımverenlerinde tükenmişlik sendromunun boyutları

Öz

Maslach ve Jackson tarafından duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissi olmak üzere tükenmişlik üç bileşeniyle tanımlanmıştır. Maslach Tükenmişlik Envanteri tükenmişliğin bileşenlerini değerlendiren üç alt ölçekten oluşan bu alanda yaygın olarak kullanılan bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik çalışması yapılmış ve farklı örneklerde tükenmişlik şiddetinin değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Bu çalışmada, kronik psikiyatrik hastalıkları bulunan kişilere bakımveren hasta yakınlarında Maslach Tükenmişlik Envanteri’nin Türkçe formunun faktör yapısının araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmanın örneklemini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı’na ayaktan başvuran ve DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre Şizofreni (n=40) ve Alzheimer Tipi Demans (n=44) tanısı alan hastalara bakımveren hasta yakınları oluşturmuştur. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu ve Maslach Tükenmişlik Envanteri uygulanmıştır. Ölçeğin 22 maddesine Temel Bileşenler Analizi ve varimaks rotasyonu kullanılarak faktör analizi uygulanmıştır. Bulgular:Bakımverenlerin yaş ortalamaları 53.6±14.8 olup, çoğu (%71) kadındır. Grubun ortalama Duygusal Tükenme Altölçeği puanı 12.4± 8, ortalama Duyarsızlaşma Altölçeği puanı 2.9± 2.8 ve ortalama Kişisel Başarı Hissi Altölçeği puanı 14.23±8.8 olarak bulunmuştur. Faktör analizinde 5 faktörlü bir model elde edilmiştir; “Kişisel Başarı Hissi” faktörü varyansın %24’ünü, “Duygusal Tükenme” faktörü varyansın %23’ünü ve “Duyarsızlaşma” faktörü varyansın %10’unu açıklamıştır. Dördüncü ve beşinci faktörler ise “Duyarsızlaşma Altölçeği’ne ait iki maddeden oluşmuş ve varyansın %7 ve %6’sını açıklamışlardır. Sonuç: Kronik psikiyatrik hastaların bakımverenlerinde Maslach Tükenmişlik Envanteri’nin Türkçe formunun faktör yapısı ölçeğin orijinal faktör yapısı ile benzer bulunmuştur. Grubun Duyarsızlaşma Altölçeği’nden aldığı puanlar düşük olduğu için maddelerin üç faktöre dağıldığı düşünülmüştür. Dolayısıyla bu ölçek, şizofreni ve demans gibi kronik psikiyatrik hastalara bakımveren yakınlarında tükenmişlik sendromunun değerlendirilmesinde kullanılabilir

Anahtar Kelimeler

• tükenmişlik,bakımveren yakını, faktör analizi

Kaynakça

1. Amerikan Psikiyatri Birliği (2000) Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Dördüncü Baskı Yeniden Gözden Geçirilmiş Tam Metin (DSM-IV- TR), Amerikan Psikiyatri Birliği, Washington DC.
2. Angermeyer MC, Bull N, Bernert S, et. al. (2006) Burnout of caregivers: a comparison between partners of psychiatric patients and nurses. Arch Psychiatr Nurs., 20:158-165.
3. Baronet AM (1999) Factors associated with caregiver burden in mental illness: a critical review of the research literature. Clin Psychol Rev,19:819-841.
4. Beckstead JW (2002) Confirmatory factor analysis of the Maslach Burnout Inventory among Florida nurses. International Journal of Nursing Studies, 39: 785– 792.
5. Clausen JA, Yarrow MR (1995) The impact of mental illness on the family. Journal of Social Issues, 11:3–64.
6. Cuijpers P, Stam H (2000) Burnout among relatives of psychiatric patients attending psychoeducational support groups. Psychiatr Serv., 51:375-9.
7. Densten LI (2001) Re-Thinking Burnout. Journal of Organizational Behavior,22: 833-847.
8. Ergin C (1992) Validation study of the Turkish form of Maslach Burnout Inventory in doctors and nurses. Congress Book of VII. National Congress of Psychology. Turkish Association of Psychology, Ankara, 143–154.

9. Freudenburger HJ (1974) Staff burnout. Journal of Social Issues, 30: 159-165.
10. Galanakis M, Moraitou M, Garivaldis FJ et. al. (2009) Factorial Structure and Psychometric Properties of the Maslach Burnout Inventory (MBI) in Greek Midwives Europe’s Journal of Psychology, 4: 52- 70.
11. Iwanacki EF, Scwabb RL (1981) A cross validation study of the Maslach Burnout Inventory. Educational and Psychological Measurement, 41: 1167-1174.
12. Jones SL, Roth D, Jones PK (1995) Effect of demographic and behavioral variables on burden of caregivers of chronic mentally ill persons. Psychiatr Serv, 46:141–145.
13. Kokkinos CM (2006). Factor structure and psychometric properties of the Maslach Burnout Inventory- Educators Survey among elementary and secondary school teachers in Cyprus. Stress and Health, 22: 25-33.
14. Lauber C, Eichenberger A, Luginbuhl P et. al. (2003) Determinants of burden in caregivers of patients with exacerbating schizophrenia. Eur Psychiatry, 18:285–289.
15. Lowyck B, De Hert M, Peeters E et. al. (2004) A study of the family burden of 150 family members of schizophrenic patients. Eur Psychiatry, 19:395–401.
16. Roick C, Heider D, Toumi M, et. al. (2006). The impact of caregivers' characteristics, patients' conditions and regional differences on family burden in schizophrenia: a longitudinal analysis.Acta Psychiatr Scand., 114:363-74.
17. Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The Measurement of Experience Burnout. Journal of Occupational Behavior, 2, 99-113.
18. Maslach C, Jackson SE, Leiter MP (1996) Maslach Burnout Inventory Manual, 3rd Edition. Consulting Psychologists Press, Inc., Palo Alto, CA.
19. Maurin JT, Boyd CB(1990) Burden of mental illness on the family: a critical review. Archives of Psychiatric Nursing, 2: 99–107.
20. Montgomery JRJ, Gonyea JG, Hooyman NR (1985) Caregiving and the experience of subjective and objective burden. Fam Relat, 34:19-26.
21. Poghosyan L, Aiken LH, Sloane DM (2009) Factor structure of the Maslach burnout inventory: an analysis of data from large scale cross-sectional surveys of nurses from eight countries.Int J Nurs Stud.,46:894-902.
22. Yilmaz A, Turan E, Gundogar D (2009) Predictors of burnout in the family caregivers of Alzheimer's disease: evidence from Turkey. Australas J Ageing, 28:16-21.
23. Yuen M, Lau PS, Shek DT et. al. (2002) Confirmatory factor analysis and reliability of the Chinese version of the Maslach Burnout Inventory among guidance teachers in Hong Kong. Psychol Rep., 91:1081-6.